Madde Detay

 Hızır Çelebi, 675/1276 tarihinde Afyon’da doğmuştur. Babası Selçuklu Devleti’nde tuğ ve sancak sahibi olduğu, Sultân Veled (öl. 712/1312)’e intisap ettiği belirtilen Süleyman Şâh; annesi Sultân Veled’in kızı Mutahhare Hatun’dur. Kaynaklarda (Genç 2000: 137; Enver 1309: 48) doğumundan üç gün sonra Hızır (a.s.) tarafından Karahisar’da Hızır Makamı olarak bilinen “Dedem İni”ne (Kulle-i Cebel) götürüldüğü, birkaç gün sonra bir dişi aslanın kucağında bulunduğu, bu sebeple de kendisine Hızır adının verildiği anlatılmaktadır. Gençliğinde kardeşi ile beraber Konya’da tahsil görmüştür (Ilgar 1992: 29). I. Murâd (1326-1389)’ın yakınlığını kazanmıştır. Babası, kendisini Germiyan tahtına veliaht göstermesine rağmen tahtı ağabeyine bırakmış ve halkı irşatla uğraşmıştır. Mevlevî büyüklerinin ilklerinden olan Hızır Çelebi, vaktini tarikat mensuplarıyla sohbet ederek geçirmiş ve dergâhı Afyon’da “Makam-ı Hızrıyye” namıyla şöhret bulmuştur. Çelebi, Karahisar ve Kütahya halkını özellikle aynı yöreden Alî Şîr-i Germiyânî’nin kötülüklerinden korumuştur. 750/1349 yılında Afyon’da vefat eden Hızır Çelebi’nin kabri Afyon Mevlevî Dergâhı’ndadır. Kaynaklarda Çelebi’nin, şiir ve nesir ile uğraştığı belirtilmişse de eser kaleme alıp almadığına dair bilgi verilmemiştir. Hem Farsça şiirler yazdığından söz ederek tezkiresine eşsiz dediği Farsça bir beytini kaydeden Alî Enver (1309: 48-49) hem de Mecâmi’-i Nefîse’de Farsça şiirleri bulunduğuna değinen Esrâr Dede (Genç 2000: 138-139 ) Hızır Çelebi’nin şairliğini övmüşlerdir. Nitekim eldeki Farsça na’t, gazel ve beyitlerinden de onun bu dile hâkim, üslûbu akıcı bir şair olduğu görülmektedir.

Alî Enver (1309). Semâ’-hâne-i Edeb. İstanbul.

Genç, İlhan (hzl.) (2000). Esrar Dede, Tezkire-i Şu’arâ-yı Mevleviyye. Ankara: AKM Yay.

Ilgar, Yusuf (1992). Tarih Boyunca Afyonkarahisar'da Mevlevîlik. Afyon: Türkeli Yay.

Kurnaz, Cemâl ve Mustafa Tatçı (hzl.) (2001). Mehmed Nâil Tuman, Tuhfe-i Nâilî -  Divan Şairlerinin Muhtasar Biyografileri. C.I. Ankara: Bizim Büro Yay.