PERVANE/SEFİL PERVANE, Tuncay Demir

(d. 1957 / ö. -)
âşık, öğretmen
(Âşık / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Erdebil’den Türkiye’ye göçen bir ailenin çocuğu olan Tuncay Demir, 1957'de Bolu ilinin Seben ilçesine bağlı Kozkaya köyünde dünyaya gelmiştir. İlköğrenimini Kozkaya Köyü İlkokulu ve Bolu İnkılap Okulu’nda tamamlayan Demir, daha sonra Öğretmen Okulunu bitirmiş, ardından Bolu ETİ-MESYO’ya devam etmiştir. Görev yapmak üzere gittiği Erzurum’da Atatürk Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü'ne devam etmiş fakat bitirememiştir (Mayda 2011: 459).

Şair için hayatının dönüm noktası olan olaylar, köyden gelip kente alışmanın vermiş olduğu zorluklar etrafında teşekkül eder. 8-10 yıl gibi uzun süren bir zaman diliminde geçen bocalamalar, kendi ifadesiyle onun hayatında onarılması zor yaralar açar. Demir, 1980'de gerçekleşen askeri darbe sonrasında Güneydoğu Anadolu'da öğretmen olarak görev yapar. Üç kez evlenen ve boşanan şairin iki kızı ve bir oğlu bulunmaktadır (Mayda 2011: 459).

Saz ve söz sanatındaki birikimini Erzurum’da halk evlerinde yaşayan halk ozanlarından aldığını ifade eden Demir, Ali Rahmani'den tasavvuf şiirinin inceliklerini; Yaşar Reyhani ile Mustafa Ruhani’den de âşıklık geleneğini öğrenir. Rüyada bade içmeye inandığını ifade eden Demir, çevresinde âşıklık geleneğinden gelen kimse bulunmadığını, ikinci eşinden ayrıldıktan sonra kırk yıllık tövbesini bozarak bağlamayı eline alıp “Odalar da dar geliyor, duvarlar hiç konuşmuyor.” diyerek saz çalmaya başladığını beyan etmektedir. Şair, bağlamadan önce mandolin ve ud da çalar (Mayda 2011: 349).

Tuncay Demir’in mahlası Pervane’dir. Mahlasını 1989'da Erzurum’da ustası İhsani Şafak verir ve bu mahlas; şairin ışık için, aydınlık için kendini heba edebilecek bir fıtrata sahip olduğunu ustasının fark etmesi üzerine verilir (Mayda 2011: 460).

İrticalen şiir söyleyen şair, şiirlerini ses kayıt cihazıyla kaydedip defterlerde muhafaza etmektedir. Şaire göre şiirin yüzde sekseni işçilik, yüzde yirmisi ilhamdır. Yazdığı şiirleri önceleri defterlerde muhafaza eden şairimiz bir öfke anında bu defterleri yakar ve bu olaydan sonra şiirlerini Hamdi Birgören'in ısrarıyla ve dostlarının yardımıyla bilgisayarında muhafaza etmektedir (Mayda 2011: 460).

Demir’in şiirleri çoğunlukla sevda konulu ve taşlama tarzındadır. Demir, halk hikâyesi de bilmektedir. Şair, Azerbaycan’dan Samet Vurgun'u, Güney Azerbaycan’dan Seyit Mehmet Hüseyin Şehriyar, Bahtiyar Vahapzade ve Bulut Karaçorlu gibi ustaları; Türkiye’den ise Sümmani, Karacaoğlan, Ali Rahmani, Mustafa Ruhani gibi önemli isimleri takip etmektedir. Âşık fasıl düzenleri hakkında bilgi sahibi olan Demir, Erzurum’da âşık fasıllarına katılır (Mayda 2011: 460).

Bölgesel şiir yarışmalarına katılan aşığın pek çok birinciliği bulunmaktadır. Bir kez Bolu Köroğlu Şenlikleri’ne katılan şair, herkesin Köroğlu’nu anmaktan çok kendi reklamını yapma derdinde olduğunu görüp bir daha hiçbir şenliğe katılmaz sadece yerel TV kanallarına konuk olarak katılan şair, pek çok plaket ve ödülün sahibidir (Mayda 2011: 460).

Demir’e göre eskiden halk âşıklığı yapan kimseler bu işten hayatını devam ettirecek kadar para kazanmışlardır. Şimdi ise âşıklara gereken değer verilmemektedir. Ancak teknoloji vasıtasıyla âşıklar, halka daha kolay ulaşmaktadır. Demir, âşıklık geleneğinin devam edebilmesi, şu anki durumunu koruyabilmesi için öncelikle Kültür Bakanlığı tarafından desteklenmesi gerektiğine inanmaktadır. Demir, “Yetmiş sene öncesinde olsaydım diyar diyar elimde bağlama gezerdim, atışmalara katılırdım. O günkü şartlarda olsaydı geçimimi bu yoldan sağlayabilirdim. Şimdi ise âşıkların bunun yanında geçimini sağlayacak bir iş bulması gerekmektedir. Bu duruma ayak direyen birkaç isim dışında kimse yok: Hasan Kaplan vb.” demektedir (Mayda 2011: 460-461).

Demir’in yayımlanan eserleri şunlardır: Menekşe Gözlerimde Çoban Ateşi (2001), Gönlüme Cemre Düştü Yerdeki Aydan (2003), Hazan Senfonileri (2009), İkilem (2009), Bir Kavak Yelisin Başımda Esen (2011).

Kaynakça

Mayda, Kadriye (2011). Sazın ve Sözün Sultanları, Yaşayan Halk Şairleri -VII-. Ed. Fatma Ahsen Turan, Özlem Ünalan. Ankara: Gazi Kitabevi Yay.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: ŞAHİN BÜTÜNER
Yayın Tarihi: 06.01.2019
Güncelleme Tarihi: 10.12.2020

Eser AdıYayın eviBasım yılıEser türü
Menekşe Gözlerimde Çoban AteşiSaray Matbaası / Ankara2001Şiir
Bir Kavak Yelisin Başımda EsenHer Telden Kültür Sanat / Ankara2013Şiir
Gönlüme Cemre Düştü Yerdeki AydanBolu Belediyesi / Ankara2003Şiir
İkilemBolu Belediyesi / Ankara2009Şiir
Hazan SenfonileriBolu Belediyesi / Ankara2009Şiir

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1ÇELEBİ, Çelebi Karayünlüd. 1948 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2SEFİL SADIK, Sadık Kıyakd. 1947 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3İSMAYIL MAHİR NAĞIYEVd. 1928 - ö. 1995Doğum YeriGörüntüle
4Ayşe Sarısayınd. 1957 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
5ERZADE, Erzade Kapand. 1957 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
6Adil Okayd. 1957 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
7Naciye Poyraz Makald. 01 Ocak 1929 - ö. ?MeslekGörüntüle
8Osman Özbahçed. 01 Ocak 1971 - ö. ?MeslekGörüntüle
9ZÜLBİYE, Zülbiye Sığırcıd. 1962 - ö. ?MeslekGörüntüle
10AYVAZOĞLU, Köksal Ayvazoğlud. 1958 - ö. 17.04.2014Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
11ŞAHİNÎ, İbrahim Şahind. 1929 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
12MİSRİ/SEYİT/BİÇARE SEYİT, Seyit Yalçınd. 1908 - ö. 18.12.1994Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
13BÂLİĞÎd. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle
14YILMAZ, Yılmaz Çaycıd. 12.03.1955 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
15DERYÂÎ, Hacıd. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle