Şehriyar

Seyit Muhammed Huseyin Behçet - Tebrizi
(d. 1906 / ö. 18 Eylül 1988)
Şair
(Yeni Edebiyat / 20. Yüzyıl / Türkiye Dışı)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Asıl adı Seyid Muhammed Hüseyin Behçet-Tebrizi'dir. Şiirlerinde kullandığı Şehriyar mahlası ile tanınır. İran Türklerinden olan Şehriyar, 1906'da Tebriz'de doğdu. Çocukluk yılları baba yurdu olan Karaçemenin Hoşgenap kasabası Heydarbaba köyünde geçmiştir. Köyleri adını eteklerinde kurulduğu Heydarbaba dağından almıştır Babası Mirismail Ağa Hoşgenabî'dir. İlk öğrenimini doğduğu şehirde tamamlayan şair, Medrese-i Talibiye'de aldığı Arapça ve Arap edebiyatı eğitiminin yanı sıra, Fransızca öğrendi. 1921 yılında Tahran'a gelerek Dar-ül Fünun okulunda tıp eğitimi almaya başlar. Şehriyar, doktorluk eğitiminin son sınıfında sonu olmayan bir aşka tutulur, 1924 yılında aşkının peşinden Horasan'a gider ve tıp fakültesinin son sınıfından mezun olamadan ayrılır. 1935 yılında Tahran'a geri dönerek İran Ziraat Bankasında çalışmaya başlar. 1947 yılında halasının kızı Azizeh Amid Khaleghi ile evliliğinden Hadi, Maryam ve Shahrzad isimli üç çocuğu bulunmaktadır.

Şehriyar İran'da 1979 yılında yapılan İslam devrimini destekledi.

Tahran'da Mehr hastanesinde akciğer iltihabı ve kalp yetersizliğinden 18 Eylül 1988 yılında vefat eden şairin ölüm günü, O'nun anısına, İran'da Millî Şiir Günü olarak kutlanmaktadır.

Şehriyar 1929 yılında önsözünü dönemin bilinen şairlerinden olan Bahtiyar, Nafisi ve Muhammed Tagi Bahar'ın yazdığı ilk şiir kitabını neşreder. Şiirlerinde şair Hafız, Sadi, Fuzûlî, M.P. Vaqif, M.E. Sabir vs. den etkilenmeler mevcut olan şair, 1935’te babasının vefatıyla kısa bir müddet için Tebriz’e döndü. 1942-1943 yıllarında ruhsal bunalım geçirmeye başlayan ve dört yıl kadar münzevi bir hayat yaşayan Şehriyâr 1946’da annesinin Tahran’a gelip kendisine destek vermesi sayesinde bunalımdan kurtuldu. Bu sırada annesinin, yazdığı şiirleri anlamadığını söylemesi üzerine Âzerî Türkçesi’yle şiir yazmaya başladı. “Heyder Baba’ya Salâm” adlı şiirini 1950’de kaleme aldı; şiir büyük ilgiyle karşılandığından 1951’de Tahran’da basıldı. 1952’de annesi vefat edince yeniden büyük sarsıntı geçirdi ve dostları onu Tebriz’e dönmesi için ikna etti. 1953’te halasının kızı Azîze ile evlendi. 1954-1969 yıllarında Tebriz’de yaşadı. Burada “Heyder Baba’ya Salâm”ın ikinci bölümünü 1967’de yayımladı. (Akpınar, Karayev, 471).

1979 İran İslâm Devrimi ve şahlığın yıkılması şairin ümitlerini canlandırdı; yeni dönemi heyecan ve sevinçle karşıladı. Azerbaycan Türkleri’nin Tahran’daki kültür hayatına önemli katkılarda bulundu. Doktor Cevad Heyet ve arkadaşlarının çıkardığı Farsça-Türkçe Varlık (Varlıq) dergisinde yeni şiirleri çıktı; şiirleri ve sanatı hakkında birçok makale yayımlandı. Ömrünün son yıllarını hastalıklarla geçiren Şehriyâr 18 Eylül 1988’de Tahran’da vefat etti; vasiyeti gereği cenazesi Tebriz’e götürülerek Makberetüşşuarâ adlı eski bir mezarlıkta defnedildi. İran hükümeti Şehriyâr için anıtmezar ve şiir günlerinin düzenlendiği bir kültür sitesi yaptırdı. (Akpınar, Karayev, 471-472).

Kaynakça

Akpınar, Yavuz; Karayev, Yaşar. (1998). "ŞEHRİYÂR, Mehemmed Hüseyin". İslam Ansiklopedisi.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: ARAŞ. GÖR. FERHAT UZUNKAYA
Yayın Tarihi: 24.09.2019
Güncelleme Tarihi: 12.11.2020

Eser AdıYayın eviBasım yılıEser türü
Heyder Baba’ya Salâm- / Tebriz1953Şiir

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1İSMAİL/AZERİ, İsmail Cengizd. 1928 - ö. 2017Doğum YeriGörüntüle
2EBULFEYZ, Ebulfeyz İbadiyand. 1971 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3MAHMUT, Mahmut Cihangirîd. 1966 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4Kemal Şakir Yakard. 1906 - ö. 1986Doğum YılıGörüntüle
5Mukay Elebayevd. 1906 - ö. 1944Doğum YılıGörüntüle
6Mehmet Arifd. 1906 - ö. 1976Doğum YılıGörüntüle
7BEHÇET MAHİRd. 1919 - ö. 22.06.1988Ölüm YılıGörüntüle
8PAPUR, Abdullah Papurd. 1945 - ö. 1988Ölüm YılıGörüntüle
9Mustafa Akalınd. 23 Nisan 1920 - ö. 26 Temmuz 1988Ölüm YılıGörüntüle
10Şükran Kozalıd. 7 Ağustos 1948 - ö. ?MeslekGörüntüle
11Zihni Anadold. 01 Mart 1918 - ö. 11 Mayıs 1999MeslekGörüntüle
12Zekeriyya Bicand. 01 Nisan 1955 - ö. ?MeslekGörüntüle
13Nigar Refibeylid. 29 Haziran 1913 - ö. 9 Ekim 1981Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14İlhami Emind. 8 Ağustos 1931 - ö. 28 Nisan 2020Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15Sona Adiyevad. 1961 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16Ece Hüseyin K.d. 01 Ocak 1958 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17Hüseyin Kayad. 01 Ocak 1975 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
18SALÂHÎ, Hüseyind. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle