Madde Detay

Murteza Hesenhânî, 1353/1974 yılında Hemedan vilayetinin Hemedan ilçesine bağlı Kahavent bölgesindeki Gömbet Çay köyünde doğmuştur. 1377/1998 yılında evlenmiş olup iki kız, bir erkek olmak üzere üç çocuğu vardır. İlkokul dördüncü sınıfa kadar eğitim görmesi sayesinde okuma yazma bilmekte, geçimini ise âşıklığın yanında çiftçilik yaparak sağlamaktadır.

Aile ortamında âşıklık geleneğine yönelik olumlu yaklaşımın varlığı, onun bu sanata yönelişinde önemli bir etken olmuştur. Kardeşi Ali Hesenhânî ile oğlu Mehdi Hesenhânî’nin tef çalması, aile içinde bu geleneğe duyulan ilgi ve yatkınlığın birden fazla kuşakta gözlemlenebildiğini ortaya koymaktadır.

Çocukluk yıllarında köylerindeki toy meclislerine âşıkların davet edilmemesi nedeniyle geleneği uzun süre uzaktan takip etmek zorunda kalan Murteza Hesenhânî, bir dönem yalnızca kaset kayıtlarını dinleyerek bölgenin halk hikâyeleri ve türkü repertuvarını öğrenmeye çalışmıştır. Küçük yaşlardan beri duyduğu hayranlık kadar, bölgedeki ekonomik sıkıntılar sebebiyle ek bir geçim kaynağı arayışı da onu bu mesleğe yöneltmiştir. 1377/1998 yılında katıldığı bir toyda Âşık Abbas Melayerli’yi dinlemesi, aktif biçimde âşıklık geleneğine dâhil oluşunun başlangıç noktası olmuştur.

Yaklaşık on beş yıldır âşıklık yapan Murteza Hesenhânî, yılda ortalama on beş toy meclisinde sahne almaktadır. İlk icralarını akraba çevresinin düzenlediği toy programlarında gerçekleştirmiş, sahne hayatına ise otuzlu yaşlarında adım atmıştır. Hemedan’a bağlı pek çok köyde, ayrıca Kum ve Tahran gibi büyük şehirlerde de icralarda bulunmuştur. Toyların yanı sıra doğum günü kutlamaları, sünnet törenleri ve dost meclislerinde de hikâye ve türkü icra etmektedir. Bu programlara çoğunlukla balaban ve tef çalan kardeşi Ali Hesenhânî ile katılmakta, toy başına ortalama beş yüz bin tümen kazanç elde etmektedir.

Âşık Murteza Hesenhânî, usta-çırak silsilesi içinde Âşık Mesiyollah’ın yanında yetişmiş, ondan hem çöğür çalmayı hem de çeşitli halk hikâyelerini öğrenmiştir. Ayrıca çöğür tekniği konusunda Âşık Abbas Melayerli’den de yararlanmıştır. Hemrah ile Selvinaz, Kelbi ile Huruzat, Köroğlu’nun Erzurum Seferi ve Köroğlu’nun Tokat Seferi gibi hikâyeleri doğrudan ustası Mesiyollah’tan öğrenmiş, bu anlatıların aslî biçimlerini koruyabilmek için metinleri defterlerine kaydetmiştir. Bunun yanında Kerem ile Aslı, Tahir ile Zöhre ve Garip ile Şahsenem gibi halk hikâyelerinin bazı bölümlerini de meclislerde seslendirmektedir. İcralarında Beybela, Çerrah, Dübeytî, Elyatı, Gezme, Hemedanî, Kerem, Köroğlu, Mihreban, Rudbar, Şikeste ve Zergerî gibi âşık havalarını başarıyla kullanmaktadır.