BAHÂEDDÎN MEHMED, İstanbullu

(d. 1845/1261 - ö. 1917/1335)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 19. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Asıl adı Mehmed Bahâeddîn Tevfîk'tir. Şiirlerinde Bahâ mahlasını kullandı. 1845 yılında İstanbul'da doğdu. Mabeyn başkâtibi ve A'yândan Tevfîk Bey (ö.1880)'in oğlu, Sâmi Paşa-zâde Subhi Paşa'nın damadıdır. Babası Tevfîk Bey şıkk-ı sânî defterdarı Mehmed Rüşdî Efendi'nin oğlu ve Alemdar Vak'ası'nda katlolunan defterdar Tahsîn Efendi'nin amcasının oğludur. Mehmed Bahâeddîn, öğrenimini Sıbyan mektebiyle Bayezid Rüşdiyesi'nde yaptı. Şehzâde Camii'nde Arapça ve Farsça okudu. 1858'de on dört yaşında iken Meclis-i Vâlâ Mazbata Odasında sonra sırasıyla Tahrîr-i Emlak Kalemi, Adalar Emlak Komisyonu Başkanlığı ve İstanbul Şehremaneti Emlak Dairesinde görevlendirildi. Ticaret ve Nafia Nezareti İstatistik Kalemi müdürü, Mahkeme-i Cinayet başmümeyyizi, Aydın ve Bursa illeri İstinaf Mahkemeleri Ceza Dairesi başkanı, İstanbul İstinaf Mahkemesi üyesi oldu. 1896 yılında 5000 kuruş maaşla Temyiz Mahkemesi üyeliğine, 1900'de Temyiz Mahkemesi Ceza Dairesi Başkanlığına atandı ve maaşı 8000 kuruşa yükseltildi. 1862'de salise ile başlayan rütbesi 1881'de ûlâ saniliğine, 1887'de ûlâ evvelliğine, 1901'de bâlâlığa terfi edilmiştir. 1900'de üçüncü, 1901'de ikinci rütbeden Mecîdî nişanı verilmiştir. 1908 tarihinde emekliye sevk edildi. 1917 yılında İstanbul'da vefat etti. Beşiktaş'ta Yahya Efendi Türbesi haziresine defnedildi.

Bilinen tek eseri Ufak Mecmu'a-i Şi’r'dir: 36 küçük sayfadan ibaret olan bu eser 1329'da İstanbul'da basılmıştır. Oğlu Salahaddîn tarafından neşredilmiştir. Gençlik yıllarında yazdığı şiirlerinin bir kısmıdır. Kitabın kapağında "Yazıcızâde Bahâeddin Tevfîk Bey'in eski tarzda ve çoğu gençlik vaktinde söylenmiş eş'ârından bir parçasını muhtevî ufak mecmû'a-i eş'âr" şeklinde bir açıklama vardır.

Yakın arkadaşı ve kendisini çok iyi tanıyanlardan Üsküdarlı Tal'at Bey İbnü'l-Emin'e gönderdiği bir varakada Bahaeddîn ve şiirleri hakkında şunları söylemiştir: "Nüktedân, zarif, mülâtefeyi sever bir zât idi. Kitâbet-i resmiyye ve husûsiyyesi vecîz idi. Münakkah şiir söyler, tannân kasideler yazardı" (İnal 1988: 176).

Kaynakça

Ergun, Sadeddin Nüzhet (yty). Türk Şairleri. C. II. İstanbul.

İnal, İbnü'l-Emin Mahmud Kemal (1988). Son Asır Türk Şairleri. C. I. İstanbul. Dergah Yay.

Kurnaz, Cemal ve M. Tatcı (hzl.) (2001). Mehmed Nail Tuman, Tuhfe-i Nâ'ilî Divan Şairlerinin Muhtasar Biyografileri. C. I. Ankara: Bizim Büro Yay.

Selçuk, Hava (hzl.) (2008). Mehmed Zeki Pakalın - Sicill-i Osmânî Zeyli. C. IV. Ankara: TTK Yay.

Türk Dili ve Edebiyatı Ansiklopedisi (1977). "Bahaeddin". C. I. İstanbul: Dergah Yay. 287.

Türk Dünyası Edebiyatçıları Ansiklopedisi (2002). "Bahâeddin". C. II. Ankara: Atatürk Kültür Merkezi Yay. 139-140.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: PROF. DR. MEHMET ARSLAN
Yayın Tarihi: 03.04.2014

Eserlerinden Örnekler

Gazel

Nâ-merde ihtiyâcım ahbâba külfetim yok

Sad-hamd kim bu yüzden ukdem kasâvetim yok

Bir âfete kapıldım çıkdı o da vefâsız

Varsa budur günâhım başka kabâhatim yok

Binlerce bildiğim var sûretde rind-i ülfet

Hayfâ ki meşrebimce hem-râz-ı sohbetim yok

Çok ârzûlarımdan encâm fâriğ oldum

Lâkin gamıyla dehrin meyden ferâgatim yok

Nabzın tutup Bahâ'nın derd-i dilin sorarsan

Afv et beni tabîbim teşrîhe kudretim yok

İnal, İbnülemin Mahmud Kemal (1988). Son Asır Türk Şairleri. C. I. İstanbul. Dergah Yay. 176.


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1Koyuncu, Cenkd. 27 Haziran 1967 - ö. 14 Mayıs 2006Doğum YeriGörüntüle
2RE'FETÎ, Abdullah Çelebi (Seyrekzade)d. ? - ö. 1647-48Doğum YeriGörüntüle
3ŞEYH GÂLİB, Mehmedd. 1757 - ö. 1799Doğum YeriGörüntüle
4HAMDÎ, Muhammed Hamdî Babad. 1845 - ö. 1908Doğum YılıGörüntüle
5FAHRÎ, Ahmedd. 1845 - ö. 1917Doğum YılıGörüntüle
6İSMET EFENDİ, Fındıklılıd. 1845 - ö. 1904Doğum YılıGörüntüle
7MİDHAT, Nâmî Mahmûd Efendid. 1848 - ö. 1917Ölüm YılıGörüntüle
8NİGÂRÎ, Ahmedd. 1858 - ö. 1917?-1919?Ölüm YılıGörüntüle
9Ozansoy, Halit Fahrid. 13 Temmuz 1891 - ö. 23 Şubat 1917Ölüm YılıGörüntüle
10CEVDET PAŞA, Ahmed Cevdet Paşa, Lofçalıd. 1823 - ö. 1895MeslekGörüntüle
11Necip Türkçüd. 1872 - ö. 22 Şubat 1950MeslekGörüntüle
12İsmail Gaspıralıd. 8 Mart 1851 - ö. 11 Eylül 1914MeslekGörüntüle
13MEHMED FUÂD PAŞA, Keçeci-zâded. 1815 - ö. 1869Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14HÂMÎ, Hâmî Efendid. ? - ö. 1842-43Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15GÂLİB, Çivici-zâded. 1876 - ö. 1906Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16NİHÂNÎ, Turak Çelebid. ? - ö. 1563Madde AdıGörüntüle
17ÜNSÎ, Şeyh A‘rec Hasan Ünsî Efendid. 1645-46 - ö. 9 Kasım 1723Madde AdıGörüntüle
18SA'DÎ, Ebubekird. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle