Burak, Sevim

(d. 29 Haziran 1931 / ö. 30 Aralık 1983)
Yazar, manken, terzi, tezgahtar
(Yeni Edebiyat / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Tam adı Zeliha Sevim Burak. Aysel Kudret Hanım (Anne Marie Mandil) ile kılavuz kaptan Seyfullah Mehmet Burak’ın (Seyfi Kaptan) kızı. İlkokulu Nakkaştepe 45. İlkokulu’nda bitirdi. Alman Lisesi’nin orta bölümünden sonra çalışmaya başladı. Mankenlik, terzilik, kitabevlerinde tezgâhtarlık yaptı, kendi açtığı giyimevini yönetti. İlk evliliğini keman sanatçısı Orhan Borar’la yaptı. Bu evliliğinden oğlu Karaca Borar dünyaya geldi. İkinci eşi ressam Ömer Uluç’tan ise Elfe adında bir kızı oldu. Kalp ameliyatı geçirmek üzere yattığı Haseki Hastanesi’nde ameliyat edilemeden 30 Aralık 1983’te öldü. 5 Ocak 1984’te Nakkaştepe Mezarlığı’nda toprağa verildi.

1951’de Yeni İstanbul gazetesinde çıkan ilk öyküsü “Büyük Günah”, gazetenin katıldığı Dünya Hikâyeleri Yarışması’nda ilk altı içine girdi. Daha sonra bazı öyküleri Ulus ve Milliyet gazetelerinde, Yenilik ve Türk Dili dergilerinde yayımlandı. “İlk ciddi eserim” dediği Yanık Saraylar 1965’te basıldığında yarattığı tartışmalar ve çektiği ilgiyle yılın edebiyat olayı sayıldı; Türk öykücülüğündeki modern yönelişler içinde ayrı bir yeri olduğu kabul edildi. Altı öyküden oluşan kitap için Asım Bezirci, “bilinç akışının başarılı örneklerinden” değerlendirmesini yaptı; yazarın simgeler, alegoriler çerçevesinde hareket ettiğini öne sürdü. Murat Belge ise Bezirci’ye karşı çıkarak Burak’ın simge, alegori gibi edebiyat terimleriyle uğraşamayacak kadar başına buyruk bir sanatçı olduğunu savundu. Selim İleri’ye göre ise “Meydan savaşlarının kılıç artıkları, Bağlarbaşı-Kısıklı tramvayları, Baron Bahar’lar, Tevrat, günah dolu sahneler, çocuk kalmış kadınlar, mutsuz ve alkole sığınmış başka kadınlar, yakışıklı fakat acımasız erkekler kol geziyordu” Burak’ın öykülerinde.

Burak yapıtlarının içeriğini “Kendimi anlatıyorum hikâyelerimde, başka kılıklara girerek, bütün özlemlerimi harekete geçirerek, ne olduğumu, ne olacağımı kestirmeye çalışarak, evhamlarımı, korkularımı körükleyerek, yangına koşarmışcasına” sözleriyle; öykücülük anlayışını ise “Hikâye insanın doğduğu günden ölümüne kadar yürüdüğü yolda kendi kendine konuşmasıdır” şeklinde dile getirdi. Levanten kültürünün ruhunu yansıtan yapıtlarında yer yer Tevrat’ın anlatımından yararlandı. Sözdizimi ve yazım kurallarını zorlayarak yer yer şiire yaklaşan bir anlatım oluşturdu. İlk öykü kitabı Yanık Saraylar (1965) ile beklediği ilgiyi göremeyen Sevim Burak, dönemin prestijli ödüllerinden Sait Faik Armağanı'nı Memet Fuat ve Behçet Necatigil'in oylarına rağmen alamaz. Yaşadığı hayal kırıklığı sebebiyle uzun bir suskunluk dönemine girer ve on yedi yıl hiçbir şey yayımlamamak üzere sessizce edebiyat ortamını protesto eder. Kitaplarıyla edebiyat ödüllerine katılmaz.

1982’de Sahibinin Sesi adlı oyunu ve Afrika Dansı adlı ikinci öykü kitabı yayımlanır. Ölümünden bir yıl sonra Everest My Lord/İşte Baş, İşte Gövde, İşte Kanatlar adlı oyunu, oğlu Karaca’ya yazdığı mektuplar Mach I’dan Mektuplar 1990 yılında okurla buluşur. Yarım kalmış romanı Ford Mach I ise Nilüfer Güngörmüş Erdem tarafından 2003 yılında yayıma hazırlanır. Sahibinin Sesi 1985’te Devlet Tiyatroları’nda sahnelenir. Oyunları ölümünden sonra farklı yorumlarla çeşitli tiyatrolar tarafından defalarca oynanan Burak, yapıtları ve ayrıksı kişiliğiyle Türk edebiyatının en ilgi çekici yazarlarından biri olarak değerlendirildi. Sevim Burak'ın daha geniş bir okur kitlesiyle buluşması kitaplarının Yapı Kredi Yayınları'ndan çıktığı döneme rastlar. Nilüfer Güngörmüş Erdem'in tamamlanmamış Ford Mach I'I hazırlaması Sevim Burak edebiyatını yeniden değerlendirme imkânı sunar. 2000'li yıllar aynı zamanda Sevim Burak çalışmalarının ivme kazandığı yıllardır.

Kaynakça

"Sevim Burak". Tanzimat'tan Bu Yana Edebiyatçılar Ansiklopedisi (2001). İstanbul: YKY, s. 241.

Koçakoğlu, Bedia (2009). Aşkın Şizofrenik Hâli. İstanbul: Palet Yayınları.

Özkök, Seher (2014). Yaşama Teğelli Öyküler / Sevim Burak'ın Öyküleri Üzerine Bir İnceleme. Sentez Yayıncılık: Bursa.

Şahin, Özge (2015). Ötekilere Yazmak / Sevim Burak Üzerine Yazılar. İstanbul: YKY.

Demirtaş, Mustafa. (2018). İkinci Bir Yaşam / Sevim Burak'ın Edebiyat Dünyası. İstanbul: YKY.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZGE ŞAHİN
Yayın Tarihi: 03.10.2019

Eser AdıYayın eviBasım yılıEser türü
Yanık SaraylarTürkiye Basımevi / İstanbul1965Hikâye
Afrika DansıAdam Yayınları / İstanbul1982Hikâye
Sahibinin SesiAdam Yayınları / İstanbul1982Tiyatro
Everest My Lord / İşte Baş İşte Gövde İşte KanatlarAdam Yayınları / İstanbul1984Tiyatro
Ford Mach IYKY / İstanbul2003Roman
Mach I'dan MektuplarLogos Yayınları / İstanbul1990Mektup

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1LEBÎB, Vâsıf-zâde Abdullah Lebîb Efendid. ? - ö. 1837-38Doğum YeriGörüntüle
2İFFETÎ, Abdülkerimzâde Hâfız Mustafa İffetî Efendid. ? - ö. 17 Eylül 1726Doğum YeriGörüntüle
3CEM'Î, Mehmed Cem'î Efendid. ? - ö. 1659/1660Doğum YeriGörüntüle
4MEFTUNÎ, Abdülbaki Yıldırımd. 1931 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
5EHMED SADAHLId. 1931 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
6ALİ KURTd. 1931 - ö. 26.08.2010Doğum YılıGörüntüle
7ÜMMANÎ, Yakup Cand. 1913 - ö. 1983Ölüm YılıGörüntüle
8FEYZULLAH BABA, Feyzullah Çınard. 15.11.1937 - ö. 1983Ölüm YılıGörüntüle
9Osman Zeki Yüksel Serdengeçtid. 15 Mayıs 1917 - ö. 10 Kasım 1983Ölüm YılıGörüntüle
10Vedat Gülerd. 18 Nisan 1943 - ö. 28 Haziran 1986MeslekGörüntüle
11Güler, Nazlı Denizd. 1983 - ö. ?MeslekGörüntüle
12Miskioğlu, Nafid. 21 Eylül 1886 - ö. 2 Temmuz 1947MeslekGörüntüle
13Nihat Ferahd. 29 Mayıs 1932 - ö. 05 Nisan 2016Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14Tuğcu, Nemikad. 1946 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15Remzi Karabulutd. 10 Temmuz 1963 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16Öztürk, Sevimd. 17 Temmuz 1954 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17Kadıoğlu, Demirhand. 20 Aralık 1966 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
18Burak Turnad. 20 Ocak 1975 - ö. ?Madde AdıGörüntüle