HAKÎM, Şah Mehmed

(d. ?/? - ö. 1521/928)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 16. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Şah Mehmed, İran'nın Kazvin şehrinde doğdu. Babası tabiplikle uğraşan Mübarek Efendi idi. Tıp ve din dersleri aldı, hekim oldu. Ünlü bilgin Celaleddin Devvânî'nin talebesidir. Künhü'l- Ahbar'da Merzifonlu olduğu ve hocasının Celaleddin Rûmî olduğunun söylenmesi yanlıştır. Hakîm Şah Mehmed, hac ibadeti için gittiği Medine-i Münevvere'de Sultan II. Bayezid'e bir Risale-i Tayyibe yazdı. Müeyyed-zâde'nin padişaha Hakîm Şah Mehmed'i tavsiye etmesinin ardından İstanbul'a gelerek kısa zamanda tanındı ve büyüklerin meclislerinde yer aldı. Bu durum diğer hekimler tarafından kıskanılmasına neden oldu. Yavuz Sultan Selim tahta geçince alaka devam etti ve Şah Mehmed'i hekim başı yaptı.Kanunî Sultan Süleyman zamanında 928/1521 yılında vefat etti. 

Şah Mehmed Türk ve Acem şairlerini çok iyi incelemişti. Türkçe, Arapça, Farsça şiirler ile dinî alanda bir çok eser yazdı. Şah Mehmed Efendi'nin eserleri şunlardır: 

1.Hayâtü'l-Hayvan Tercümesi: Demîrî'nin Hayâtü'l-Hayvan adlı eserini I. Selim için Farsça'ya tercüme etti.

2.Mucez Şerhi: İbnü'n-Nefis'in bir tıp kitabı olan Mucez'i şerh etti.

3.Kur'an tefsiri

4.Haşiye: Hoca-zâde'nin Tehâfüt kitabına haşiye kaleme aldı.

5.Haşiye: Devvânî'nin Akâid-i Adudiyye şerhine Haşiye yazdı.

6.Akaid-i Nesefiyye Şerhine Haşiye

7.Şerh-i Mevâkıf'a Haşiye

8. İsagoci ve Kâfiyye'ye Şerhler

9.Rabtü's-Suver-i ve'l-Âyât

10. Eshâbü's-Sitte ti'z-Zarûriye: Bu eser insanın hayat ve sıhhati için lüzumlu altı sebebi bildiren bir hijyen kitabıdır. Eser Arapça olup, Tatar Hanlarından I. Mengili Giray Han'a ithâf edildi.

11. Bunlardan başka bir kaç risale de vardır (Kurdoğlu 1967: 79-80).

Kaynakça

Hakîm Şah Mehmed. Eshâbü's-Sitte ti'z-Zarûriye. Nuruosmaniye. K.A.Y. No: 3509.

Kurdoğlu, Behcet (1967). Şair Tabipler. Ankara : Baha Matbaası. 79-80.

Mehmed Süreyya (1308-15/ 1890-97). Sicill-i Osmânî. Matbaa-i Âmire. İstanbul. 4/109

 

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: PROF. DR. İSMAİL HAKKI AKSOYAK
Yayın Tarihi: 27.01.2015

Eserlerinden Örnekler

Bir zaman gerçi bî-huzûr oldu

Za'f-ı ten birle âlemin cânı

Lîk def'-i ufûnet etmekle

Buldu kevvet kuvâ-yı rûhânî

Ten-i pâkinde çıktı bu karha

Bir-ki gün çekti za'f-ı cismânî

Etdi za'fını sıhhate tebdîl

Erişip yine lutf-ı Rabbânî

Dedi bu bende şâd olup târîh

Cân-ı cânâne sıhhat erzânî

***

Fürcedürür ufûnâta çıkmağa

Dümbülî sanmanuz ki karhadürür

Zahmet-i karhadan ne gam çünki

Sûret-i fürce ile karha durur

Kurdoğlu, Behcet (1967). Şair Tabipler. Ankara : Baha Matbaası. 79-80.


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1HİDECİ, Hâkim Hacı Molla Muhammedd. 1853 - ö. 1928Doğum YeriGörüntüle
2GURBAN PURVELİ ELYARd. 1964 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3AYŞÎ, Ayşî Çelebid. ? - ö. 1576/77Doğum YeriGörüntüle
4İDRÎS, İdrîs-i Bitlisîd. 1452-1457 ? - ö. 1515, 1521, 1523, 1564?Ölüm YılıGörüntüle
5RÛHÎ, Zenbilli Ali Efendi-zâde Fâzıl Rûhî Çelebid. 1505-06 - ö. 1521-22Ölüm YılıGörüntüle
6MÜNÎRÎd. ? - ö. 1521?Ölüm YılıGörüntüle
7REMZÎ, Hüseyin Remzî Paşad. 1839 - ö. 1896MeslekGörüntüle
8MÜDERRİS, Yahya Efendi, Beşiktaşlı Şeyh Yahya Efendid. 1495 - ö. 1571MeslekGörüntüle
9MUSTAFA, Çavuşzâde Mustafa Çelebid. ? - ö. ?MeslekGörüntüle
10KEVSERÎ, Ali Kevserî Çelebid. ? - ö. III. Mehmed dönemi (1595-1603) başlarıAlan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
11ÖMER BEY, Hayâlîzâde Ömer Beyd. ? - ö. 1595Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
12AHMED CÂNÎd. ? - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
13AYÂNÎ, Bursalıd. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle
14PİNHAN ABDALd. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle
15İŞRAK, Seyyid Fettahd. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle