RÜŞDÎ PAŞA, Mehmed Rüşdî Paşa, Erzurumlu

(d. 1750/1164 - ö. 1821/1236)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 19. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

1164/1750 yılında Erzurum'da doğdu. Asıl adı Mehmed Rüşdî Paşa'dır. Erzurum ulemasından bir zatın oğludur. İyi bir öğrenim gördü. Kitabet fenninde kendini yetiştirdi ve önceleri bu özelliğiyle tanındı. Daha gençlik yıllarında iken mektupçuluk göreviyle bazı vezirlerin maiyetlerinde bulundu. Sonra Anapa valisi Ferruh Ali Paşa'ya divan kâtibi oldu ve onun yardımıyla hâcegân sınıfına dâhil edildi. İstanbul'a geldi. Kapudân-ı Deryâ Cezâyirli Hasan Paşa'nın kâtipliğine memur oldu. Hasan Paşa'nın vefatından sonra devlette bazı görevlere getirildi. Padişah III. Selîm zamanında Mısır'a sevk edilen ordu-yı hümûyûnun nüzul emanetinde bir müddet görev yaptı. Sonra bazı vezirlerin kapı kethudalıkları görevinde bulundu. Bu görevlerinden sonra sırasıyla Selânik Mübâya'a-i Mîriyyesinde, yeniçeri efendiliğinde, baş muhasebe haceliğinde, nişancılık mansıbında görevlendirildi. 1224/1809 tarihinde Sofya nazırlığına memur edildi. 1227/1812 senesinin Ramazan ayında vezaret rütbesi verilerek rikâb-ı hümâyun kaymakamlığı görevine getirildi. Bu görevinde iken kendisine has kabiliyeti ve dirayeti ile başarılı hizmetler yaptı. Buna rağmen 18 ay kadar sonra kaymakamlık makamından alınarak Gelibolu'da ikamete memur edildi. Daha sonra uhdesine Silistre ve Vidin eyaletleri tevcih edildi. 1235/1820 senesinde İnebahtı ve bunu müteakiben Bosna eyaleti valiliği görevi verildi. Kısa süre zarfında bu görevlerini yerine getirmek için İskeçe'ye gitti. Bir müddet İskeçe'de ikametle bu görevini yerini getirdiği sırada 1236/1821 senesinin başlarında Ankara ve Kangırı sancakları kendisine ihale edildi. Çok kısa bir süre sonra da Sofya Valiliği verildi ve Sofya'ya gitti. Sofya'ya varışının on beşinci gününde 72 yaşlarında iken 1236/1821 senesinin sonlarında vefat etti. Sofya'da defnedildi.

Fatîn'e göre Nakşıbendî tarikatına mensup olan Rüşdî Paşa'nın şiiri ve nesri ile beğenilen üslubu herkes tarafından kabul görmüştür; değerli ve hizmetleri çok olan bir vezirdir (1271: 135).

Kaynakça

Bursalı Mehmed Tahir (1333). Osmanlı Müellifleri. C. II. İstanbul.

Fatîn Dâvud (1271). Hâtimetü'l‑Eş‘âr. İstanbul.

Şemseddîn Sâmî (1308). Kâmûsü'l‑A‘lâm. C. III. İstanbul.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: PROF. DR. MEHMET ARSLAN
Yayın Tarihi: 01.08.2014
Güncelleme Tarihi: 01.12.2020

Eserlerinden Örnekler

Gazel

Ittırâd üzre degil ise de çarhın güzeri

Yine bir hâl ile tekdîr ider ehl-i hüneri

Kayd-ı efkâr idemez dagdaga-i câh u emel

Bezm-i tefvîzde olan ârif-i sırr-ı kaderi

Ehl-i dâniş sitem-i dehr ile pâ-mâl olmaz

Görse mecnûn bile hâk üzre bırakmaz güheri

Cânib-i Hakk'a giden tîr-i du'â-yı ihlâs

Getürür bezm-i İlâhî'den icâbet haberi

Tagıdup zülfini bîdâr ider ol şûhı sabâ

Şeb-i târîk-i gamın elbet olur bir seheri

Himmeti nâ'il-i maksûd ider ‘âlî-tab'ı

Zannı mikdârı alur feyz-i Hudâ'dan eseri

Bî-ivazdır kerem-i Hazret-i bârî Rüşdî

Şâh olur mûra eger olsa inâyet nazarı

(Fatîn Dâvud (1271). Hâtimetü'l‑Eş‘âr. İstanbul. 133.)


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1ŞENKAYALI MAHİRÎ, Mahiri Özyünd. 01.07.1869 - ö. 10.04.1944Doğum YeriGörüntüle
2EYYUBÎ, Eyyup Demirerd. 03.03.1975 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3NUSRET TORUNÎ, Nusret Yazıcıd. 05.01.1945 - ö. 23.01.2003Doğum YeriGörüntüle
4ÖMER BÂKÎd. 1750? - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
5BAHRÎ, Köprüvî Yûsuf Bahrî bin Mehmedd. 1750 - ö. 1829Doğum YılıGörüntüle
6HANÎF, Seyyid İbrahimd. 1750-51 - ö. 1802-03Doğum YılıGörüntüle
7İZZET, Ali İzzet Efendid. ? - ö. 1821Ölüm YılıGörüntüle
8İLHÂMÎ, Abdulvehhâbd. ? - ö. 1821Ölüm YılıGörüntüle
9MU\'ÎN, Manastırlı Mu\'în Efendid. ? - ö. 1821Ölüm YılıGörüntüle
10Günerkan Aydoğmuşd. 1 Eylül 1949 - ö. ?MeslekGörüntüle
11VÂGIF/VÂKIF, Molla Penâhd. 1717 - ö. 1797MeslekGörüntüle
12Münif Paşad. 1828 - ö. 6 Şubat 1910MeslekGörüntüle
13AHMED EFENDİd. 1860 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14SÎRET/SA’ÎD, Şerîf Paşa-zâde Sa’îd Sîret Beyd. ? - ö. 1830Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15ÂKİF, Âkif Mehmed Paşad. 1822 - ö. 1894Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16KANDÎ, Müverrih Kandîd. ? - ö. 1555Madde AdıGörüntüle
17ÂRİF, Cabbâr-zâde Mehmed Ârif Beyd. 1828 - ö. 1920Madde AdıGörüntüle
18FEVZÎ, Derviş Mustafa Fevzî Efendid. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle