Sabiha Sertel

Sabiha Nazmi
(d. 1895 / ö. 1968)
Gazeteci, Yazar
(Yeni Edebiyat / 19. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Selanik’te doğmuştur. Ailesi Selanik'in Dönme Cemaati'nden olan Sertel’in babası Nazmi Efendi, annesi ise Atiye Hanım'dır. İlk eğitimini Selanik rüştiyesinde gerçekleştiren yazar lise eğitimini İttihat ve Terakki İdadisi’nde tamamlar. İlerici bir eğitim politikası izleyen bu okul Sabiha Sertel in fikir dünyasını şekillendirmiş, onun ilerleyen yıllardaki düşünce yapısına kaynaklık etmiştir. Özellikle okuldaki Namık Kemal etkisi, onun eğitim hayatı açısından önem arz etmektedir. Eğitim hayatını sürdürmek isteyen Sertel, hukuk, felsefe, mantık, sosyoloji, iktisat gibi alanlarda özel dersler alarak kendini yetiştirmiştir. İttihat ve Terakki Cemiyeti’nin yayın organı olan Rumeli’de çeşitli yazılar kaleme alan Zekeriya Sertel ile evlenmiştir. Evliliğinin ardından Amerika’ya giderek eğitim hayatını sürdürmüş, burada Columbia Üniversitesi’ne bağlı Sosyal Çalışmalar Okulu’nda sosyoloji ve sosyal hizmetler eğitimi almıştır. 1968 yılında Bakü’de akciğer kanserinden vefat etmiştir.

Türk edebiyatında daha çok gazeteciliği ve fikir hareketleriyle tanınan Sabiha Sertel, henüz rüştiyedeyken arkadaşlarıyla gazete çıkarmaya başlamıştır. Okul dergisinde şiirler yayımlayan Sertel, felsefe ve edebiyata merakının ardından siyasal hareketler ve kadın hakları gibi konulara yönelmiştir. Özellikle mesleki olarak ilk yazılarını kaleme aldığı Genç Kalemler ve Yeni Felsefe gibi dergilerde yazılar yayımlayan Sabiha Sertel’in “Osmanlı Cemiyetinde Kadın” başlıklı yazısı, yılın en iyi yazısı ödülünü kazanmıştır (Semiz 2008: 19). Böylece basın yayın dünyasında tanınan yazar, daha sonra Zekeriya Sertel’le birlikte 1919 yılında Büyük Mecmua’yı çıkarmaya başlamıştır. Bu derginin Türk basın tarihi açısından en önemli tarafı ise Sabiha Sertel tarafından Türkiye’de kadın meselesi ve Feminizm gibi konuların ele alınmış olmasıdır. Sertel bu yazılarında Türk feminizminin gelişimini vurgulayan, kadınların sosyal, siyasi ve iktisadi hayatta yer almaları gerektiğini, kadın hakları çerçevesinde temellendiren bir anlayışla karşımıza çıkmaktadır (Semiz 2008: 20). Zekeriya Sertel’le birlikte Resimli Ay dergisini 1924 yılında çıkaran Sertel, aynı dönemde Cumhuriyet gazetesinde de kadın meselesi ve medeni hukuk gibi konularda çeşitli yazılar kaleme almıştır. Daha sonra Resimli Hafta, Sevimli Mecmua, Resimli Herşey, Projektör gibi dergileri yine Zekeriya Sertel’le birlikte çıkarmış, bu dergilerin ardından ise uzun yıllar Tan gazetesinde yazmıştır. Sabiha Sertel’in tek romanı Çitra Roy ve Babası 1936 yılında yayımlanmıştır. Romanda Hindistan’da yaşayan bir baba ve kızın öyküsünü anlatılmaktadır. Yazarın Roman Gibi adıyla yayımlanan bir anı kitabı da bulunmaktadır. Sertel ayrıca siyaset ve sosyoloji gibi alanlarda çeşitli çeviriler yapmıştır.

Kaynakça

Eker Ağır, Tuğba (2019). Muhalif Kadınlar: Fatma Aliye Hanım, Halide Edip Adıvar Ve Sabiha Sertel’in Düşünce Ve Eylemlerinin Analizi. Yüksek Lisans Tezi. Sivas: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi.

İnuğur, M. Nuri (1992). Türk Basın Tarihi. İstanbul: Gazeteciler Cemiyeti.

Semiz, Hülya (2008). İkinci Dünya Savaşı Döneminde Gazeteci Sabiha Sertel’in Döneme İlişkin Görüşleri. Yüksek Lisans Tezi. İstanbul: İstanbul Üniversitesi.

Sertel, Sabiha (2015). Roman Gibi. İstanbul: Can Yayınları.

Sertel, Yıldız (2019). Annem Sabiha Sertel Kimdi, Neler Yazdı?. İstanbul: Can Yayınları.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: ARAŞ. GÖR. MUSTAFA TEMİZSU
Yayın Tarihi: 10.06.2019
Güncelleme Tarihi: 20.12.2020

Eser AdıYayın eviBasım yılıEser türü
Çitra Roy ile BabasıTan Matbaası / İstanbul1936Roman
İlericilik-Gericilik Kavgasında Tevfik FikretÇağdaş Yayınları / İstanbul1992İnceleme
2. Dünya Savaşı TarihiCumhuriyet Kitapları / İstanbul2009İnceleme
Davamız ve MüdafaamızCan Yayınları / İstanbul2015Hatıra
Roman GibiCan Yayınları / İstanbul2019Hatıra

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1Fazlı Necipd. 21 Nisan 1864 - ö. 19 Haziran 1932Doğum YeriGörüntüle
2MEMİ, Memi Çelebid. ? - ö. Kanuni Sultan Süleyman dönemi (1520-66)Doğum YeriGörüntüle
3TAYYİB, Selaniklid. ? - ö. 1843 ds.Doğum YeriGörüntüle
4YUNİS İBRAHİMOVd. 1895 - ö. 1974Doğum YılıGörüntüle
5MURTUZELİ HESENOVd. 1895 - ö. 1980Doğum YılıGörüntüle
6Yusuf Ziya Ortaçd. 23 Ocak 1895 - ö. 11 Mart 1967Doğum YılıGörüntüle
7SAMED BEHRENGÎd. 1938 - ö. 1968Ölüm YılıGörüntüle
8Necmettin Halil Onand. 1902 - ö. 17 Ağustos 1968Ölüm YılıGörüntüle
9REVÂNÎ, Veli Bozkurtd. 1898 - ö. 20.10.1968Ölüm YılıGörüntüle
10Ayşin Bumind. 24 Haziran 1959 - ö. ?MeslekGörüntüle
11Ali İffet Gencarapd. 16 Nisan 1869 - ö. ? Eylül 1941MeslekGörüntüle
12Ali Haydar Haksald. 16 Mayıs 1951 - ö. ?MeslekGörüntüle
13Sadık Vicdani Kayıkçıoğlud. 9 Kasım 1866 - ö. 22 Ekim 1939Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14Cemil, Süleymand. 1886 - ö. 01 Mayıs 1940Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15Emin Hakid. 16 Ekim 1889 - ö. 1 Nisan 1921Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16NAZMÎ, Saraylıd. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17Nazmî, Seyyid Ali Nazmî Efendid. ? - ö. 1655Madde AdıGörüntüle
18Nazmî, Şeyh Mehmed Nazmîd. 1622 - ö. 1701Madde AdıGörüntüle