Şevket, Şakir

(d. 1847 / ö. 1878)
Şair, Gazeteci
(Yeni Edebiyat / 19. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Şâkir Şevket (Efendi), Tanzimat döneminin Trabzonlu şairlerindendir. Trabzonlu yemenici Durmuşoğulları ailesine mensup Mehmed’in oğlu olup 1847 (Hicri:1263) yılında Trabzon’un Cami-i Kebir mahal­lesinde dünyaya gelmiştir. Küçük yaşta babasını kaybetmiş ve dedesinin himayesinde ilkokul tahsilini yaptıktan sonra üvey babası Nuri Efendi'nin yardımıyla Soğan Pazarında attar dükkânı açmıştır. Hacı Fehmi Efendi’den Arapça ve Farsça öğrenmiş, Trabzon Lisesi'nde öğretmenlik, Vilayet İdare Meclisi Kaleminde memurluk ve ikinci katiplik görevlerinde bulunmuştur. Gözlerindeki rahatsızlık nedeniyle İstanbul’a gitmiş, İkinci kez Trabzon valiliğine atanan Ahmed Rasim Paşa tarafından tekrar Trabzon’a götürülerek Vilayet Gazetesi başyazarlığı ve Zabtiye Nezareti Mektubi Kalemi Mümeyyizliğine getirilmiştir. Eş zamanlı olarak Trabzon Askeri İdadisi'nde öğretmenlik de yapmıştır. 31 yaşında vefat etmiş, eski Kavak Meydanı'ndaki Kadirî Tekkesi’nin yanına defnedilmiştir.

Şevket-nâme-i Osmânî adlı 80 beyitlik tarihî bir kaside yazmış olmakla birlikte Şâkir Şevket'e asıl ün kazandıran vefatından bir yıl önce İstanbul’da iki cilt olarak yayımladığı ve ilk Türkçe şehir tarihi kitabı olma özelliği taşıyan Trabzon Tarihi adlı eseridir. Şâkir Şevket eserinde Trabzon sancağının tarihini ve o günkü durumunu tarihî belgelerden ve kendi bilgi, gezi ve gözlemlerinden hareketle anlatır. Sancağa bağlı kaza (Samsun, Ordu, Giresun, Rize vb.) ve nahiyelerin (Akçaabat, Görele, Tirebolu, Perşembe, Vakfıkebir vb.) adları, demografik yapıları, sınırları, önemli yerleri, tarım ve ekonomileri hakkında kısa bilgiler verir. Yayımlandığı dönemde Trabzonlu şuara ve ulemalardan övgüler almasına rağmen 1949 yılında çeşitli eleştirilere uğramıştır. Bu eleştirilerde daha çok kitabın birinci cildindeki bilgilerin gerçekliği üzerinde durulmuştur.

Kaynakça

Albayrak, H. (2005). "Doğu Karadeniz Bölgesinde İlk Matbaa, İlk Gazete ve İlk Salname", Karadeniz Araştırmaları Dergisi, S. 4. s. 39-52.

Alşan, M. H.(2016). "Şakir Şevket Bey’in “Trabzon Tarihi” adlı kitabında Akçaabat’a Dâir Notlar", https://www.akcaabatpostasi.com/sakir-sevket-beyin-trabzon-tarihi-adli-kitabinda-akcaabata-dair-notlar/

Emiroğlu, K. (2000). "Trabzon'da XIX. Yüzyıldan XX. Yüzyıla Kahvehane ve Kitahevi Bağlamında Toplumsal Tabakalanma, Kültür ve Siyaset", Kebikeç Dergisi, S. 10. s.187-222.

İnal, M. K. (1970). Son Asır Türk Şairleri, C.4, MEB Devlet Kitapları, İstanbul.

Işık, İ. (2007). Resimli ve Metin Örnekli Türkiye Edebiyatçılar ve Kültür Adamları Ansiklopedisi, C.8, Elvan Yayınları, Ankara.

Lowry, H.W. (2005).Trabzon Şehrinin İslamlaşma ve Türkleşrnesi 1461-1583, Bogaziçi Yayınları, İstanbul.

Yüksel, A. (2008). "Şâkir Şevket’in Trabzon Kitabında Giresun". http://www.serander.net/karadeniz-kulturu/karadeniz-tarihi/632-sakir-sevketin-trabzon-kitabinda-giresun.html

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DR. ÖĞR. ÜYESİ BERKER KURT
Yayın Tarihi: 04.07.2019

Eser AdıYayın eviBasım yılıEser türü
Şevket-nâme-i OsmânîTrabzon Vilayet Matbaası / TrabzonH:1293, 1876/77Şiir
Trabzon TarihiUmran Matbaası / İstanbul1877/ 1878Araştırma

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1Engindeniz, Nilbanud. 1 Ocak 1972 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2RIZÂ/RIZÂYÎ, Trabzonlud. 1819 - ö. 1893 ds.Doğum YeriGörüntüle
3Uraz, Muratd. 14 Eylül 1892 (1894) - ö. 10 Aralık 1981Doğum YeriGörüntüle
4Mahmut Ekrem (RECAİZADE)d. 1 Mart 1847 - ö. 31 Ocak 1914Doğum YılıGörüntüle
5PENÂHİ, Mustafa Müslim Ocakd. 1847 - ö. 1942Doğum YılıGörüntüle
6HAYRET, Mehmed Bahâeddîn Hayret Efendi, Adanalı Hoca Hayret Efendid. 1847-48 - ö. 1913Doğum YılıGörüntüle
7Ali Suavid. 8 Aralık 1839 - ö. 20 Mayıs 1878Ölüm YılıGörüntüle
8BEDRÎ, Şeyh Bedreddin Efendid. 1819/1820 - ö. 1878Ölüm YılıGörüntüle
9ABDULLAH RÂMİZ PAŞA, İstanbullud. 1818 - ö. 1878Ölüm YılıGörüntüle
10Hazar, İrfand. 1898 - ö. ?MeslekGörüntüle
11HAMDÎ, Mehmed Hamdîd. 1877 - ö. ?MeslekGörüntüle
12Salâh Birseld. 14 Kasım 1919 - ö. 10 Mart 1999MeslekGörüntüle
13Kürkçü-zâde Osman Remzid. 1875 (?) - ö. 1924 (?)Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14Yazar, Mehmet Behçetd. 1890 - ö. 2 Temmuz 1980Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15Mahmut Sadıkd. 1864 - ö. 28 Temmuz 1936Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16ŞÂKİR, Ahmed Beyd. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17Yeşim, Ragıp Şevkid. 1910 - ö. 12 Şubat 1971Madde AdıGörüntüle
18Arı, Şevketd. 1888 - ö. 9 Ekim 1979Madde AdıGörüntüle