Şevket, Şakir

(d. 1847 / ö. 1878)
Şair, Gazeteci
(Yeni Edebiyat / 19. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Şâkir Şevket (Efendi), Tanzimat döneminin Trabzonlu şairlerindendir. Trabzonlu yemenici Durmuşoğulları ailesine mensup Mehmed’in oğlu olup 1847 (Hicri:1263) yılında Trabzon’un Cami-i Kebir mahal­lesinde dünyaya gelmiştir. Küçük yaşta babasını kaybetmiş ve dedesinin himayesinde ilkokul tahsilini yaptıktan sonra üvey babası Nuri Efendi'nin yardımıyla Soğan Pazarında attar dükkânı açmıştır. Hacı Fehmi Efendi’den Arapça ve Farsça öğrenmiş, Trabzon Lisesi'nde öğretmenlik, Vilayet İdare Meclisi Kaleminde memurluk ve ikinci katiplik görevlerinde bulunmuştur. Gözlerindeki rahatsızlık nedeniyle İstanbul’a gitmiş, İkinci kez Trabzon valiliğine atanan Ahmed Rasim Paşa tarafından tekrar Trabzon’a götürülerek Vilayet Gazetesi başyazarlığı ve Zabtiye Nezareti Mektubi Kalemi Mümeyyizliğine getirilmiştir. Eş zamanlı olarak Trabzon Askeri İdadisi'nde öğretmenlik de yapmıştır. 31 yaşında vefat etmiş, eski Kavak Meydanı'ndaki Kadirî Tekkesi’nin yanına defnedilmiştir.

Şevket-nâme-i Osmânî adlı 80 beyitlik tarihî bir kaside yazmış olmakla birlikte Şâkir Şevket'e asıl ün kazandıran vefatından bir yıl önce İstanbul’da iki cilt olarak yayımladığı ve ilk Türkçe şehir tarihi kitabı olma özelliği taşıyan Trabzon Tarihi adlı eseridir. Şâkir Şevket eserinde Trabzon sancağının tarihini ve o günkü durumunu tarihî belgelerden ve kendi bilgi, gezi ve gözlemlerinden hareketle anlatır. Sancağa bağlı kaza (Samsun, Ordu, Giresun, Rize vb.) ve nahiyelerin (Akçaabat, Görele, Tirebolu, Perşembe, Vakfıkebir vb.) adları, demografik yapıları, sınırları, önemli yerleri, tarım ve ekonomileri hakkında kısa bilgiler verir. Yayımlandığı dönemde Trabzonlu şuara ve ulemalardan övgüler almasına rağmen 1949 yılında çeşitli eleştirilere uğramıştır. Bu eleştirilerde daha çok kitabın birinci cildindeki bilgilerin gerçekliği üzerinde durulmuştur.

Kaynakça

Albayrak, H. (2005). "Doğu Karadeniz Bölgesinde İlk Matbaa, İlk Gazete ve İlk Salname", Karadeniz Araştırmaları Dergisi, S. 4. s. 39-52.

Alşan, M. H.(2016). "Şakir Şevket Bey’in “Trabzon Tarihi” adlı kitabında Akçaabat’a Dâir Notlar", https://www.akcaabatpostasi.com/sakir-sevket-beyin-trabzon-tarihi-adli-kitabinda-akcaabata-dair-notlar/

Emiroğlu, K. (2000). "Trabzon'da XIX. Yüzyıldan XX. Yüzyıla Kahvehane ve Kitahevi Bağlamında Toplumsal Tabakalanma, Kültür ve Siyaset", Kebikeç Dergisi, S. 10. s.187-222.

İnal, M. K. (1970). Son Asır Türk Şairleri, C.4, MEB Devlet Kitapları, İstanbul.

Işık, İ. (2007). Resimli ve Metin Örnekli Türkiye Edebiyatçılar ve Kültür Adamları Ansiklopedisi, C.8, Elvan Yayınları, Ankara.

Lowry, H.W. (2005).Trabzon Şehrinin İslamlaşma ve Türkleşrnesi 1461-1583, Bogaziçi Yayınları, İstanbul.

Yüksel, A. (2008). "Şâkir Şevket’in Trabzon Kitabında Giresun". http://www.serander.net/karadeniz-kulturu/karadeniz-tarihi/632-sakir-sevketin-trabzon-kitabinda-giresun.html

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DR. ÖĞR. ÜYESİ BERKER KURT
Yayın Tarihi: 04.07.2019

Eser AdıYayın eviBasım yılıEser türü
Şevket-nâme-i OsmânîTrabzon Vilayet Matbaası / TrabzonH:1293, 1876/77Şiir
Trabzon TarihiUmran Matbaası / İstanbul1877/ 1878Araştırma

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1TÂBÎ, Hacı Mehmet Tâbîd. ? - ö. 1552Doğum YeriGörüntüle
2FİRÂKÎ (VİSÂLÎ), Şeyh Mustafa Firâkî Efendid. ? - ö. 1731-32Doğum YeriGörüntüle
3NÂZIMd. ? - ö. 10 Aralık 1875’te hayattaDoğum YeriGörüntüle
4ALİ HAYDAR, Akşehirli-zâded. 1847 - ö. 1914Doğum YılıGörüntüle
5HAFIZ BABA, Mehmed Salih Babad. 1847 - ö. 1917Doğum YılıGörüntüle
6MUHTÂR, Ahmed Muhtâr Efendid. 1847 - ö. 1910Doğum YılıGörüntüle
7RUFAÎ, Yusufd. ? - ö. 1878Ölüm YılıGörüntüle
8HÂLET, İbrâhim Hâlet Bey, İstanbullud. 1837 - ö. 1878Ölüm YılıGörüntüle
9EMÎN, Cündî-zâde Mehmed Emîn Efendi, Şamlıd. ? - ö. 1878Ölüm YılıGörüntüle
10Ayaşlı, İbrahimd. 1931 - ö. ?MeslekGörüntüle
11AHÎ-ZÂDE, Abdülhalîmd. 1555/1556 - ö. 1604/1605MeslekGörüntüle
12Sezen Aksud. 13 Temmuz 1954 - ö. ?MeslekGörüntüle
13Oral, Kazım Vehbid. 1892 - ö. 16 Nisan 1985Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14İnal. Mehmed Selimd. 9 Temmuz 1885 - ö. 10 Kasım 1948Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15Dokuzoğuz, Yılmazd. 1887 - ö. 04 Ekim 1977Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16ŞAKİR, Şakir Hacıyev Şahverdioğlud. 24.01.1922 - ö. 10.04.1979Madde AdıGörüntüle
17ŞÂKİR, Süleyman Şakir Efendid. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle
18Bulut, Şevketd. 31 Temmuz 1936 - ö. 16 Eylül 1996Madde AdıGörüntüle