ZEMİNÎ

(d. 1254/1838 - ö. 1324/1908)
tekke şairi
(Tekke / 19. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Hakkında çok az çalışma yapılan halk şairinin hayatı hakkında kaynaklarda çok fazla bulunmamaktadır. Şiirlerinde Zeminî mahlâsını kullanan âşık, halk arasında "Yarım'ın Haşim Baba" olarak da bilinir. Doğum yeri Yozgat'tır. II. Meşrutiyet’in ilânında yetmiş yaşında olduğu bildirilen Zeminî’nin doğum tarihi kesin olmamakla beraber bazı kaynaklarda 1838 yılı gösterilmektedir. Dava vekilliği, esnaf kâhyalığı gibi görevlerde bulunan şairin 1908 yılında vefat ettiği bilinmektedir (Oğuz 1994: 157).

Müstakil bir eseri tespit edilemeyen Zeminî, Işıtman’ın araştırmasına göre, torunlarında böyle bir belge bulunmamaktadır (Işıtman 1965: 3682). Zeminî’nin şiirlerinin bir kısmı, Mahmut Işıtman’daki cönklerdedir (Oğuz 1994: 157).

Zeminî’nin edebî kişiliği hakkında Işıtman, Oğuz ve Kaya'nın bazı tespitleri vardır. Şiirlerini hem hece de aruz vezni ile yazan Zeminî, on birli heceyle koşma ve destan yazarken, ayrıca aruzla gazel şeklinde bir de şiiri bulunmaktadır. Eldeki şiirleri Zeminî’nin güçlü bir şair olup olmadığını anlamaya yetmiyorsa da Yozgat’taki medreselerde yetişen şairler grubu içerisinde yer aldığı, XIX. yüzyılda yetişen birçok Yozgatlı şairden yaşça büyük olduğu için üstat olarak görüldüğü söylenebilir (Oğuz 1994: 157). Oğuz, gençlik yıllarında içki ve eğlenceye düşkünlüğüyle tanınan Zeminî'nin oldukça keskin hicivler yazan, Bektaşi meşrep bir şair olduğu bildirilmektedir. Yaşının ilerleyen yıllarında içki ve eğlenceyi bırakmış ve Rufaî tarikatına intisap etmiştir (Oğuz 1994: 157). Gubari’nin Vasf-ı Hüdai Resul ve Cem’-i Şuara-yı Gubari isimli şairnamesinde (37. dörtlük) ve Hızrî’nin Cem’ü-ş-Şairan isimli şairnamesinde (47. dörtlük) Zeminî zikredilmektedir; fakat aynı kişi olup olmadığı bilinmemektedir (Kaya 1990: 15).

 

Kaynakça

Işıtman, Mahmut (1965). “Yozgatlı Zeminî”. Türk Folklor Araştırmaları 9 (188): 3682-3683.

Kaya, Doğan (1990). Şairnâmeler. Ankara: Kültür Bakanlığı Yay.

Oğuz, M. Öcal (1994). “Zeminî”. Yozgat’ta Halk Şairliğinin Dünü, Bugünü. Ankara: Kültür Bakanlığı Yay. 157.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: ARAŞ. GÖR. PETEK ERSOY İNCİ
Yayın Tarihi: 25.08.2013
Güncelleme Tarihi: 12.12.2020

Eserlerinden Örnekler

Gazel

Var ey name bu gün canana bir dem hasb-ı hâl eyle

Dühen aç cümle hâlim söyle azm-i perr u bâl eyle

 

De bunca sergüzeştim kuşe-i gayrette zarımdan

Enîn ettiklerimden durma her-dem bahs-ı kâl eyle

 

Yetişsin çaresiz bu derdime bir çare-saz olsun

De vadi-i vuslattaki bi-mecâle bir mecal eyle

 

Görünce payine yüzler sürüp divan-ı tanzim et

Nasıl ârâm eder bensiz şunu bir hoş suâl eyle

 

Zeminî bendesinin firkatiyle yandığın bildir

Benim hasret gözümle Seyrî sultana selâm eyle

 

Oğuz, M. Öcal (1994). "Zeminî". Yozgat'ta Halk Şairliğinin Dünü, Bugünü. Ankara: Kültür Bakanlığı Yay. 157-161.


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1ZARÎ, Ahmet Kamil Tanrıdağd. 1852-1853 - ö. 09.11.1941Doğum YeriGörüntüle
2Ayhan Gülsoyd. 1956 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3KARACAOĞLAN, Yozgatlıd. ? - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4ÂGÂHÎd. 1838 - ö. 1903Doğum YılıGörüntüle
5HİLMÎ, Ahmed Muhtar Hilmî Efendid. 1838 - ö. 1903Doğum YılıGörüntüle
6ŞİVĞA, Luka Beridzed. 1838 - ö. 1906Doğum YılıGörüntüle
7İMDADÎ, Alid. 1870 - ö. 1906/1908?Ölüm YılıGörüntüle
8HAMDÎ, Muhammed Hamdî Babad. 1845 - ö. 1908Ölüm YılıGörüntüle
9BURHANİ, Mehmed Alid. 1835 - ö. 1908Ölüm YılıGörüntüle
10SIDKÎ, Mustafa Efendid. ? - ö. 1769MeslekGörüntüle
11BESîM, Manyâsî Seyyid Mustafâ Efendid. ? - ö. Aralık-Ocak 1764-65MeslekGörüntüle
12MÜFTÎ, Ebû Bekir Efendid. 1766? - ö. 1830MeslekGörüntüle
13HAKİ BABAd. 1876 - ö. 1916Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14HASAN ÂLİMd. ? - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15HAKKI, İsmail Hakkı Evliyâ-zâded. ? - ö. 1865Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16BALIM SULTAN, Hızır Balid. 1462 ? - ö. 1516 ?Madde AdıGörüntüle
17Ebû Seyyid Mehmed Efendi-zâde, Feyzullah Feyzî Efendid. 16 Ocak 1631 - ö. 1698Madde AdıGörüntüle
18DERTLİ HAYDAR/HAYDAR, Haydar Özdemird. 1914 - ö. 1988Madde AdıGörüntüle