ZEYREKZÂDE, Emrullâh Mehmed Efendi

(d. 1539/945 - ö. 1600/1008)
Nâsir
(Divan/Yazılı Edebiyat / 16. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

İsmi Emrullâh Mehmed’dir. 5 Zilkade 945/25 Mart 1539’da doğdu. Sultan II. Selîm’in hocası Zeyrek Muhyiddin Efendi’nin oğludur. İlk eğitimini babasından aldı. Öğrenmeye olan isteği ve kuvvetli zekâsıyla akranlarından üstündü. Devrinin önde gelen hocalarından dersler alarak medrese tahsilini tamamladı. Abdülkerîmzâde Efendi’den mülâzım oldu. Önce küçük dereceli medreselerde görev aldı. 971 Şaban’ında/Mart-Nisan 1564 Hayrabolu’daki Rüstem Paşa Medresesi’ne tayin edildi. 973 Şaban’ında/Şubat-Mart 1566 kırk akçe yevmiye ile Rodoscuk’ta bulunan Rüstem Paşa Medresesi’ne görevlendirildi. 983 Muharrem’inde/Nisan-Mayıs 1575 İznik’teki Orhaniye Medresesi müderrisliğine getirildi. Yaklaşık dört yıl burada görev yaptıktan sonra 987 Rebîülâhir’inde/Mayıs-Haziran 1579 Üç Şerefeli, 993 Safer’inde/Şubat-Mart 1585 Sahn-ı Semâniye medreselerinde müderrislik yaptı. 995 Zilkade’sinde/Ekim-Kasım 1587 Bağdat, 998 Rebîülevvel’inde/Ocak-Şubat 1590 Manisa ve 1000 Safer’inde/Kasım-Aralık 1591 Trablusşam kadılıklarına tayin edildi. Kadılıktan sonra tekrar eski mesleği müderrisliğe geri döndü. 1000 Zilkade’sinde/Ağustos-Eylül 1592 Dârü’l-hadis, 1003 Zilkade’sinde/Temmuz-Ağustos 1595 Sahn-ı Semâniye medreselerinde müderrislik yaptı. 1004 Cemazilûlâ’sında/Ocak 1596 Selanik kadılığıyla görevlendirildi. 1008 Şaban’ında/Şubat-Mart 1600 İstanbul’da vefat etti.

Nevʻîzâde’nin bildirdiğine göre Zeyrekzâde Emrullah Efendi’ye ait olan iki eser vardır. Bunlardan ilki, Taşköprîzâde Ahmed Efendi’nin Arapça kaleme aldığı ve Osman Gâzî’den Kanuni Sultan Süleyman devrine kadar yaşamış ulemâ ve meşâyihin hayat hikâyelerini anlattığı eş-Şakâ’iku’n-Nu‘mâniyye fî Ulemâi’d-Devleti’l-Osmâniyye adlı biyografik metne yazdığı zeyildir. Eserin kenarında ilhâkatı vardır. Fazla beğenilmediğinden rağbet görmemiştir. Ayrıca kütüphane kayıtlarında ve kataloglarda yapılan taramalarda eserin nüshasına tesadüf edilememiştir. İkinci eseri ise Süyûtî’nin (ö. 911/1505) nahvin çeşitli konularını benzerlik ve farklılık bakımından inceleyen el-Eşbâh ve’n-Nezâ’ir adlı kitabına yazdığı talikâtıdır.

Kaynakça

Babinger, Franz, (1992). Osmanlı Tarih Yazarları ve Eserleri, (çev. Coşkun Üçok) Ankara: Kültür Bak. Yay., s. 96.

Gönül, Behcet, (1945). “İstanbul Kütüphanelerinde Al- Şakā’ik Al-Nu‘mâniya Tercüme ve Zeyilleri”, Türkiyat Mecmuası, İstanbul, C. VIII, s. 159-60.

Kâtip Çelebi,(2012). Keşfü’z-Zunûn, (Çev. Rüştü Balcı), İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yay., s. 846.

Özcan, Abdülkadir, (hzl.), (1989). Nev‘izâde Atâyî, Hadâiku’l-Hakᾱ’ik fi Tekmileti’s-Şakᾱ’ik, İstanbul: Çağrı Yay., s. 432-33.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: ARAŞ. GÖR. RAMAZAN EKİNCİ
Yayın Tarihi: 19.06.2014

Eserlerinden Örnekler


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1MUHÎTÎd. ? - ö. 1599/1600Ölüm YılıGörüntüle
2EHLÎ, TAYYİB-ZÂDE EHLÎ EFENDİd. ? - ö. 1600Ölüm YılıGörüntüle
3BÂKÎd. 1526 - ö. 1600Ölüm YılıGörüntüle
4HIBRÎ, ABDURRAHMAN HIBRÎd. 1603 - ö. 1676MeslekGörüntüle
5VÂSIK, İlâhîzâde, Madrûbzâded. ? - ö. 1751/52MeslekGörüntüle
6REFÎ'-İ KÂLÂYÎd. 1760 - ö. 1823MeslekGörüntüle
7SAFÂYÎ/SIFÂTÎd. ? - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
8HIFZÎ, Hıfzî Mehmed Efendi, Sarı Memid. ? - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
9VASFÎ, Abdurrahimzâde Mustafa Vasfîd. ? - ö. 1594Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
10ZİHNÎ, Zihni Efendid. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle
11ABDÜSSELÂM EFENDİ, Seyyid Abdüsselâm Efendid. ? - ö. 1843Madde AdıGörüntüle
12KÂŞİFÎ, Mehmed Efendid. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle