Madde Detay

Şerif Kemal (Şerif Kamaletdin oğlu Baygildiyev) Rusya’ya bağlı Penza vilayeti İnsar kazası (Mordva Cumhuriyeti Ruzayevka ilçesi) Pǐşle köyünde imam çocuğu olarak doğdu. Eğitimini komşu mahalle medresesinde ve Lebǐce medresesinde gördü. 16 yaşındayken Moskova-Kazan demiryolunda işe başladı. 1900’de şalcı zenginlerin yanında çalıştı, onlarla beraber ticaretle uğraştı. 1901’de üniversite eğitimi için Türkiye’ye geldiyse de maddi imkansızlıklar yüzünden okuyamadı. Bir yıl sonra Mısır Kahire’ye gidip eğitim gördü. 1903’te Yekaterinoslav (Dnepropetrovsk) madenlerinde, balıkçı ve demiryolcuların yanında çalışmayı tercih etti. 1905 ihtilali yıllarında mitinglere katıldı, Petersburg şehrine giderek öğretmenlik işine başladı. 1910’da ailesiyle Türkistan’a gidip Orenburg şehrinde kaldı. Şura ve Vakıt dergilerinde önce muhasebecisi, sonra edebi hizmetkâr olarak çalıştı. 1934’te Tataristan Yazarlar Birliği üyesi oldu. Maddi sıkıntılar sağlığını ve yaratıcılığını olumsuz etkiledi ve 1942’de vefat etti (Dautov, Raxmani 2009: 659).

Tatar edebiyatı tarihinde hikâye-novella (kısa hikâye) ustası olarak tanındı. 1906’da ilk şiir kitabı, 1909’da Şura dergisinde “Uyanu” adlı ilk hikâyesi yayınlandı. 1909-1913’te yazılan hikâyelerinde ana konu, psikolojik çelişkilerdi. Kahramanın duyguları ile doğa tasvirini sıkı bir bağlantı içinde verdi ("Sulgan Göl", "Buranda", "Sukbay"). İdeallerin ayakaltına atıldığı baskı yıllarında yazdığı hikâyeleriyle karanlık gerçeklere tepki gösterdi.

Eserleriyle Rus yazar ve dram ustası A.P. Çehov’u hatırlatan Kamal, zengin içerikli ince psikolojizmle yoğrulmuş tasvirler bulan ilk Tatar yazarıydı. 1914’te kahramanların dünyasını genişletip insanlar arası ilişkileri daha derin, daha zengin bir şekilde açan en önemli eseri "Akçarlaklar" adlı hikâyesini yazdı. İnsanların Devrim’e olan münasebetini gerçekçi hicvi üslupla anlattı ("Tañ Atkanda"). 1920-1930’larda yazılan eserlerinde insanlar arasında doğan yeni ilişkileri, kommuna hayatını, işçi sınıfının köyün zenginleriyle amansız mücadelesini anlattı ("Tañ Atkanda", "Ut", "Matur Tuganda") (Nurullin 1986: 315-337).

Bütün bu eserlerin yanında küçük hacimli hiciv hikâyeleri ve tiyatro eserleri de mevcuttur.