Madde Detay
Aydın Arıt
(d. 1928 / ö. 9 Aralık 2003)
Yazar, Çevirmen
(Yeni Edebiyat / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4
Büyük Çerkes Sürgünü’nde Kafkasya’dan sürülerek Anadolu’ya yerleşen Arıd adlı bir Abhaz-Adzığe ailesine mensup Ahmet Arıt ve Kâmuran Hanım’ın iki çocuğundan büyüğüdür. Fikret Arıt’ın yeğeni olan Aydın Arıt, babasının 1938’de ölmesi ve annesinin yeniden evlenmesi üzerine halasının yanına yerleşti. Robert Kolejindeki eğitimini yarıda bırakıp Amerika’ya giden yazar, iki yıl denizlerde kaldıktan sonra Afrika’dayken görme yetisini kaybetti. 1951’e kadar gördüğü tedavilerle sağlığına kavuşup Türkiye’ye döndü, 1954-1973 yılları arasında İstanbul Film Sansür Heyeti’nin baştercümanlığını yaptı. 1994 yılında eşi Florans’ı kaybettikten sonra kızkardeşi Ömür Hanım'ın yanına yerleşti.
Aydın Arıt, ölümüne kadar 3 roman ve 19 tiyatro yazar. İlk öyküsü Son Penaltı ve ilk romanı Siyamlı İkizler, 1958’de Yeni İstanbul gazetesinde tefrika edilir. 1959’da Sapıklar romanı yayımlanır. Son romanıysa ölümünden sonra yayımlanan Gemi’dir (2004). Romanlarında toplumun farklı kesimlerinden insanları ve 1950-1960’ların siyasi, ekonomik ve ahlaki sıkıntılarını trajikomik bir üslûpla yansıtır.
1960’lardan sonra tiyatroya yönelen sanatçı, İşlerde Bozukluk adlı radyo oyunuyla 1966’da TRT’den birincilik kazanırken Beberuhiler adlı oyunuyla mansiyon ödülünü alır. Bu oyun, sonraları Aya Bir Yolcu adıyla Ahmet Vefik Paşa Tiyatrosu’nda sahnelenir. 1970’te Kış oyunuyla TRT Sanat Ödülleri Yarışması’nda başarı ödülünü kazanır. Ayrıca 1974’te Ankara Sanatseverler Derneği tarafından verilen “En İyi Oyun Yazarı Ödülü”nü alır.
Sanat hayatının ilk yıllarında polisiye ve maceraya ilgili olan Arıt, sonraları soyut tiyatroya yönelir. Asılyazıcı’ya göre, edebiyatımızda soyut tiyatro anlayışının ilk temsilcisidir. Sanatçının tiyatrolarında hayattan kopukluk, toplumdan soyutlanmışlık ve yabancılaşma, çarpık aile ilişkileri, tuhaf sırlar, kişisel bunalımlar, karmaşık iç dünyaları ile kadın hakları en fazla işlenen temalardandır.
Aydın Arıt'ın adına, Yeni Tiyatro Dergisi tarafından altı yıldır tiyatro ödülleri verilmektedir. 2015 yılında kız kardeşinin girişimiyle Aydın Arıt Tiyatrosu kurulmuştur.
Kaynakça
Asılyazıcı, Hayati (2015). “Aydın Arıt Tiyatrosu”. Aydınlık Gazetesi. https://www.aydinlik.com.tr/aydin-arit-tiyatrosu [Erişim Tarihi: 25.06.2018]
Berzeg, E. Sefer (1995). “Arıt, Aydın”. Kafkas Diasporası’nda Edebiyatçılar ve Yazarlar Sözlüğü. Samsun: Nart Yay. s. 24-25.
Duran, Seyit (2014). Aydın Arıt’ın Edebî Kişiliği ve Romanlarındaki Fiktif Yapısı. Yüksek Lisans Tezi. Ankara: Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Göktaş, Sema (2010). “Ömür Arıt De Andrea ile Aydın Arıt Üzerine”. Yeni Tiyatro (Aylık Sahne Sanatları Dergisi). http://www.yenitiyatrodergisi.com/soylesi/omur-arit-de-andrea-ile-aydin-arit-uzerine [Erişim Tarihi: 25.06.2018]
Işık, İhsan (2002). “Arıt, Aydın”. Türkiye Yazarlar Ansiklopedisi (Genişletilmiş 2. Baskı). Ankara: Elvan Yay. s. 107.
Işık, İhsan (2006). “Arıt, Aydın”. Resimli ve Metin Örnekli Türkiye Edebiyatçılar ve Kültür Adamları Ansiklopedisi. C. I. Ankara: Elvan Yay. s. 341.
Kurdakul, Şükran (1989). “Arıt, Aydın”. Şairler ve Yazarlar Sözlüğü. İstanbul: İnkılâp Yayınevi. s. 75.
Madde Yazım Bilgileri
Yazar: OSMAN EROĞLU
Yayın Tarihi: 10.11.2018
Güncelleme Tarihi: 28.10.2020
Eser Adı | Yayın evi | Basım yılı | Eser türü |
---|---|---|---|
Bekri Biraz İçmezdi | Yeni Tiyatro Oyunları (Erbil Göktaş Oyun Kitaplığından Ciltli) / İstanbul | 1969 | Tiyatro |
Martin Beck Serisi (Kanaldaki Ölü-Duman Olan Adam-Oteldeki Cinayet-Kayıp İtfaiye Arenası-Gülen Polis-Balkonda Bir Adam Vardı) | Milliyet Yayınları / İstanbul | 1971 | Çeviri |
Güneşi Parlatanların Gölgesinde | Cem Yayınevi / İstanbul | 1979 | Tiyatro |
İyi Geceler | Cem Yayınevi / İstanbul | 1984 | Çeviri |
Oduncunun Dileği | Cem Yayınevi / İstanbul | 1984 | Çeviri |
Papatya Masalları | Cem Yayınevi / İstanbul | 1984 | Çeviri |
Gemi | İnkılap Yayınevi / İstanbul | 2004 | Roman |
Siyamlı İkizler | İnkılap Yayınevi / İstanbul | 2006 | Roman |
Toplu Oyunları 1 / Bal Sineği-Aya Bir Yolcu-Uçamayan Kuşlar Tutulur-Beşgen | Mitos Boyut Yayınları / İstanbul | 2006 | Tiyatro |
Toplu Oyunları 2 / Gözlüklünün Maceraları-Sansür Var-Anarfşist Avcıları | Mitos Boyut Yayınları / İstanbul | 2006 | Tiyatro |
Masal Masal Matitas (Çocuk Oyunu) | Yeni Tiyatro Oyunları / İstanbul | 2007 | Tiyatro |
Sapıklar | İnkılap Yayınevi / İstanbul | 2007 | Roman |
Toplu Oyunları 3 / Bir Sorumlu Aranıyor, Tüm Ülke Taranıyor-Güneşi Parlatanların Gölgesinde-Limonluk Arısı-Son Gün | Mitos Boyut Yayınları / İstanbul | 2007 | Tiyatro |
Akbaba | Yeni Tiyatro Oyunları / İstanbul | 2008 | Tiyatro |
Ar Güveysi | Yeni Tiyatro Oyunları / İstanbul | 2009 | Tiyatro |
İlişkili Maddeler
Sn. | Madde Adı | D.Tarihi / Ö.Tarihi | Benzerlik | İncele |
---|---|---|---|---|
1 | MÜNÎR, Çörekçi-zâde Ahmed Bahâeddin Münîr Efendi | d. ? - ö. 1769-70 | Doğum Yeri | Görüntüle |
2 | ZÂRÎ, Zârî-i Sûzenî | d. ? - ö. 970/1563 | Doğum Yeri | Görüntüle |
3 | Nahit Övünç | d. 1922 - ö. 1991 | Doğum Yeri | Görüntüle |
4 | Erdoğan Tanaltay | d. 1928 - ö. 21 Ocak 2014 | Doğum Yılı | Görüntüle |
5 | Süleyman Okay | d. 1928 - ö. 20 Eylül 1999 | Doğum Yılı | Görüntüle |
6 | HALİT AŞAN | d. 1928 - ö. 26.01.2013 | Doğum Yılı | Görüntüle |
7 | NİYAZİ DEMİR | d. 1932 - ö. 06.02.2003 | Ölüm Yılı | Görüntüle |
8 | Nejat Muallimoğlu | d. 1926 - ö. 23 Temmuz 2003 | Ölüm Yılı | Görüntüle |
9 | COŞKUNÎ, Niyazi Bedir | d. 1927 - ö. 2003 | Ölüm Yılı | Görüntüle |
10 | H. Hüsrev Hatemi | d. 12 Aralık 1938 - ö. ? | Meslek | Görüntüle |
11 | Zeynep Cemali | d. 1950 - ö. 26 Kasım 2009 | Meslek | Görüntüle |
12 | Saba Kırer | d. 01 Mayıs 1963 - ö. ? | Meslek | Görüntüle |
13 | Uğur Koçlu | d. 07 Nisan 1963 - ö. ? | Alan/Yüzyıl/Saha | Görüntüle |
14 | Sevinç Erbulak | d. 20 Ekim 1975 - ö. ? | Alan/Yüzyıl/Saha | Görüntüle |
15 | Tolga Akpınar | d. 25 Aralık 1983 - ö. ? | Alan/Yüzyıl/Saha | Görüntüle |
16 | Enver Yorulmaz | d. 27 Kasım 1947 - ö. ? | Madde Adı | Görüntüle |
17 | Mehmed Said Aydın | d. 1983 - ö. ? | Madde Adı | Görüntüle |
18 | NEŞAT AYDIN | d. 1952 - ö. - | Madde Adı | Görüntüle |