HASİBE RAMAZANOĞLU

(d. 1860 / ö. 1949)
?
(Âşık / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Hasibe Ramazanoğlu 1860 yılında Adana'da doğmuştur. Ramazanoğlu Beyliğini kuran ailenin mensubu olan âşık, dönem itibaryla Osmanlının son dönemleri ile Cumhuriyetin ilk yılları arasında yaşamıştır. Yaşamının tamamını Adana’da geçirdiği bilinen âşık, Ramazanoğullarından Fazlullah Efendi’nin kızıdır (Sümbül 2012: 546). Ramazanoğlu 13 yaşındayken, baba tarafından akrabaları olan Hacı Abdurrahman Efendi’nin oğlu Hazım Efendi ile evlenmiştir. Bu evlilikten dördü erkek, beşi kız olmak üzere dokuz çocuğu olmuştur (Kum 1941: 35-36). Ramazanoğlu eşini kaybettikten sonra çocukları ile yaşamış ve 1949 yılında vefat etmiştir (Sümbül 2012: 548-549).

Hasibe Ramazanoğlu, mahallelerinde yaşayan Ümmehani Hoca adlı kadından okuma öğrenmiştir. Eski harflerle okumayı öğrenen âşık, yazma bilmez. Arap harfleri ile yazılmış kitapları, özellikle Yunus divanını okuduğunu belirtir. Manzum sözler söyleme kudretini kazanmasında bu divanları okumasının etkisinin olduğu düşünülmektedir. Dilediği vakit irticalen şiir söyleyebilen âşığın, sözlerini genellikle mani şeklinde ifade ettiği bilinmektedir (Kum 1941: 36).

Hasibe Ramazanoğlu, şiirlerinden birinde babasının da bir şair olduğunu ve şiir söyleme mirasının kendisine babasından geçtiğini ise şöyle belirtir: "Yazarım elifi, kafi/ Sözlerim Türkçe’dir safi/ Adım Hasibe, peder merhum/ Nakib Adana eşrâfı/ Yakın oldu arası/ Geçmez içimin yarası/ Peder güzel şâir idi/ Düştü bana mirâsı" (Turan vd. 2014: 273; Cunbur 2011: 323).

Yaşadığı dönemde ülkenin içinde olduğu zorluklarla ilgilenmiş, şiirlerinde bu meselelere yer vermiş, şahit olduğu her şeyi dizelere dökmüştür (Turan vd. 2014: 273). Âşık, yaşadığı dönem itibarıyla pek çok siyasi, sosyal ve kültürel olaya tanıklık etmiştir. Bunlar içerisinde özellikle Adana’nın Fransızlar tarafından işgali, şiirlerinde bu konuya fazlaca yer vermesine neden olmuştur. Âşığın oğlu Ekrem Ramazanoğlu, Adana’nın düşman işgalinden kurtuluşunda milis kuvvetlerin başında bulunmuş ve büyük kahramanlıklar göstermiştir. Âşık da şiirlerinde özellikle bu olayları, Kurtuluş Savaşı'nı, Atatürk’ü ve Adana’yı sıklıkla işlemiştir (Sümbül 2012: 561).

Kaynakça

Cunbur, Müjgân (2011). Osmanlı Dönemi Türk Kadın Şairleri. Ankara: TÜRKAD Türk Kadınları Kültür Derneği Genel Merkezi Yay

Kum, Necati (1941). "Adanalı Türk Şair Analarımızdan: Hasibe Ramazanoğlu". Görüşler (Adana Halkevi) 40: 35-40.

Sümbül, Muzaffer (2012). "Ramazanoğlu Ailesinden Bir Ozan: Hasibe Ramazanoğlu". Prof. Dr. Mine Mengi Adına Türkoloji Sempozyumu (20-22 Ekim 2011) Bildirileri. Adana: Çukurova Üniversitesi Yay. 542-562.

Turan, Fatma Ahsen, Reyhan Gökben Saluk ve Özlem Ünal Ünalan (2014). Geçmişten Günümüze Sazda ve Sözde Usta Kadınlar. Ed. Nezahat Özcan. Ankara: Gazi Kitabevi.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: ARAŞ. GÖR. PAMUK NURDAN GÜMÜŞTEPE
Yayın Tarihi: 22.01.2019
Güncelleme Tarihi: 07.12.2020

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1KAÇIRAN, Hüseyin Kaçırand. 02.11.1929 - ö. 25.11.1989Doğum YeriGörüntüle
2İlyas Halild. 1 Mayıs 1930 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3SÖZDOĞURAN, Hacı Mustafa Çolakd. 1891 - ö. 1949Doğum YeriGörüntüle
4DERVİŞ ALİd. 1856/1860? - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
5ZÜHDÎ, Hasand. 1860-1861 - ö. 25.09.1938Doğum YılıGörüntüle
6Mehmed Fahri Paşad. 1860 - ö. 1932Doğum YılıGörüntüle
7Faik Şemsettin Benlioğlud. 1889 - ö. 1949Ölüm YılıGörüntüle
8İBAD, İBADÎ, İBAD HOCA, Abdullah Çelebid. 01.07.1866 - ö. 25.03.1949Ölüm YılıGörüntüle
9Hıfzı Tevfik Gönensayd. 1892 - ö. 13 Kasım 1949Ölüm YılıGörüntüle
10HÜRREMÎ, Emine Uğurd. 1955 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
11GARİP, Süleyman Orhand. 1929 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
12OZAN MORSULTAN, Ahmet Mortaşd. 1944 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
13SÖHRABd. 1909 - ö. 1994Madde AdıGörüntüle
14OZANOĞLU, İhsan Ozanoğlud. 15.04.1907 - ö. 13.02.1981Madde AdıGörüntüle
15SEYİT, Seyit Çetinkayad. 1935 - ö. ?Madde AdıGörüntüle