RAHMÎ, İbrahîm Rahmî Efendi

(d. 1255/1839 - ö. 1312/1894)
divan şairi ve nasir
(Divan/Yazılı Edebiyat / 19. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Asıl adı İbrahîm Rahmî Efendi’dir. Şiirlerinde Rahmî mahlasını kullandı. Şevval 1255/1839 yılında Girit adasının Kandiye şehrinde doğdu. Kandiyeli Abdülhamîd Ağa’nın oğludur. İbtidai mektebinde okuduktan sonra dayısı Hoca Sâlih Râcih Efendi’den ve diğer âlimlerden ders gördü. Girit’te bulunduğu sırada şiirlerini okuyup takdir eden Âlî Paşa tarafından salise rütbesiyle Nalviz kazası kaymakam muavinliğine atandı. Kandiye mutasarrıfı Edhem Pertev Paşa’nın uygun bulmasıyla Kandiye, 1285/1868’de İzmir İdare meclisleri baş kitabetine, daha sonra rüsumat tahrirat baş kitabetine tayin edildi. İzmir’deyken Yozgatlı Mustafa Keşfî Efendi’nin derslerine devam ederek icazet aldı. 1296/1879’da Girit Rüsumat Nezaretine, 1303/1886’da Preveze Rüsumat Nezareti vekâletine, 1305/1887’de Cidde Rüsumat Nezaretine tayin olundu. Hac görevini yerine getirdi. Cidde’nin havasına alışamadı ve İstanbul’a geldi. Mütemayiz rütbesi tevcih ve 1308/1889’da İskenderun Rüsumat Nezaretine atandı. 1310/1892’da İstanbul’a gelip bir ay sonra geri İskenderun’a döndü. Mübtela olduğu baş ağrısının etkisiyle 10 Rebiulevvel 1312/11 Eylül 1894 yılında İskenderun’da vefat etti. Vasiyeti üzerine Bilan mevkisindeki kabristana defnedildi. Muallim Fevzî Efendi ölümüne “Târîh-i irtihâlin kayd itdi kilk-i Fevzî/Rahmî Efendi kıldı cidden cinâna rıhlet” beytini tarih düşürdü.
Eserleri şunlardır:
1. Vâsıtatü’s-Sülûk fî Siyâseti’l-Mülûk: Arapçadan çeviridir. 1879’da basıldı.
2. Ferâidü’l-Fevâid: Hâfız-ı Şîrâzî Dîvânı’nın şerhidir. Basılmamıştır.
3. Âdâb-ı İnsân: İmam-ı Gazâlî’nin Bidâyetü’l-Hidâye adlı eserinin bir kısmının çevirisidir. Basılmamıştır.
4. Risâle-i Râbıta: Mevlânâ Hâlid’in rabıtaya dair risalesinin çevirisidir.
İhyâ-yı Ulûm çevirisi ise ölümüyle yarım kaldı.
İbrahîm Rahmî Efendi; Türkçe, Arapça, Farsçada nazım ve nesire muktedir bir edip idi.

Kaynakça

Baştuğ, İbrahim (hzl.) (2002). İbnü’l-Emin Mahmud Kemal İnal, Son Asır Türk Şâirleri. C. IV. Ankara: AKM Yay.

Cunbur, Müjgan (2007). “Rahmî”. Türk Dünyası Edebiyatçıları Ansiklopedisi. C.7. Ankara: AKM Yay. 278.

Kurnaz, Cemal ve Mustafa Tatcı (hzl.) (2001). Mehmed Nâil Tuman, Tuhfe-i Nâilî -  Divan Şairlerinin Muhtasar Biyografileri.  C.I. Ankara: Bizim Büro Yay.

Tatcı, Mustafa, Cemal Kurnaz (hzl.) (2000). Bursalı Mehmed Tahir, Osmanlı Müellifleri. C. I. Ankara: Bizim Büro Yay.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DOÇ. DR. MEHTAP ERDOĞAN
Yayın Tarihi: 25.11.2014
Güncelleme Tarihi: 30.11.2020

Eserlerinden Örnekler

Gazel
Dil âşinâ-yı sırr-ı hüviyyet değil midir
Meclâ-yı lem’a-i ahediyyet değil midir


Dil vâkıf-ı rümûz-ı hikem olsa çok değil
Üstâdı nüktedân-ı hakîkat değil midir

 

Rencîde etme kalbini zinhâr kimsenin
Kesr-i kulûb mûcib-i nekbet değil midir


Tâkey hevâ-yı befs ile şeytâna ibtidâ
Bu hâletin nihâyeti haybet değil midir

 

Bir nîm-nigâhı mülket-i dil pâdişâhının
Rahmî medâr-ı feyz ü sa’âdet değil midir
(Baştuğ, İbrahim (hzl.) (2002). İbnü’l-Emin Mahmud Kemal İnal, Son Asır Türk Şâirleri. C. IV. Ankara: AKM Yay. 1780.)


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1LEBÎB, Müftî Efendi-zâded. ? - ö. 1768-69Doğum YeriGörüntüle
2FEHMÎ, Mustafâ Mazlûm Fehmî Paşad. 1812 - ö. 1861Doğum YeriGörüntüle
3BEDRÎ, Ahmed Efendid. ? - ö. 1761/62Doğum YeriGörüntüle
4FATMA KAMİLE HANIMd. 1839 - ö. 1921Doğum YılıGörüntüle
5BÂDÎ, RÂCİH, Ahmedd. 1839 - ö. 1908Doğum YılıGörüntüle
6ÂSIM EFENDİd. 1839? - ö. 1909?Doğum YılıGörüntüle
7RÂŞİD, Râşid Ali Efendi, İstanbullud. ? - ö. 1894Ölüm YılıGörüntüle
8HÜSNÎd. ? - ö. 1894 ds.Ölüm YılıGörüntüle
9DELİ MEHMED, Mehmedd. 1836 - ö. 1894Ölüm YılıGörüntüle
10Sabahattin Engind. 9 Mart 1920 - ö. 19 Temmuz 2007MeslekGörüntüle
11OZAN İLHAN, İlhan Kınalıd. 20.10.1968 - ö. ?MeslekGörüntüle
12Muzaffer Tayyip Uslud. 1922 - ö. 3 Temmuz 1946MeslekGörüntüle
13MU'AMMER PAŞA, İstanbullud. 1812 - ö. 1853 ds.Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14SIDKÎ, Mehmed Sâdıkd. 1788 - ö. 1860Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15İFFET, Hatice İffet Hanımd. 1854 - ö. 1912Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16ÂTIF, Hacı Ahmed Ağad. ? - ö. 19. yy.Madde AdıGörüntüle
17SÂATÎd. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle
18FEVZÎ, Mustafa Fevzî Efendid. 1669-70 - ö. ?Madde AdıGörüntüle