Madde Detay

Hâdi Merdanî, 1361/1982 doğumlu olup Hemedan vilayetinin Dergezin ilçesine bağlı Kerefs bölgesinde dünyaya gelmiştir. Kaşkay Türkü olan Merdanî, hayatını büyük ölçüde tarım ve hayvancılıkla kazanmaktadır. Sanatçının gündelik yaşam pratiği, bir yandan bu iki iktisadi uğraş diğer yandan icra ettiği müzik faaliyetleri ekseninde şekillenmektedir.

Babasının şahsında güçlü bir sözlü kültür birikimiyle karşılaşan Merdanî, erken yaşlardan itibaren Elverdi Merdanî’nin anlattığı altı yedi civarındaki halk hikâyesini dinleyerek yetişmiştir. Çocukluk döneminde özellikle bu anlatıların şiir kısımlarını hafızasında tutmuş, ancak zamanla icra ortamlarında dinleyicilerin uzun soluklu hikâyelere vakit ayırmaması sebebiyle bu metinleri bütünüyle söylemeyi bırakmıştır. Bu süreç hikâyelerin mensur bölümlerinin unutulmasına yol açmış, buna karşılık nazım kısımları okuryazarlığının sağladığı imkânla defterlerine kaydedilerek muhafaza edilmiştir.

Sanatsal formasyonunun oluşumunda babasının yanı sıra bölgenin saygın âşıklarından Âşık Erşed ve Âşık Mecid de etkili olmuştur. Özellikle çöğür icrası bakımından bu iki ustadan yoğun biçimde faydalanan Merdanî, onların rehberliğinde kısa zamanda ileri bir çalma becerisi kazanmıştır. Elde ettiği bu birikimi yalnızca kendi icra hayatıyla sınırlamayıp çevresindeki pek çok kişiye çöğür öğretmiş, böylelikle geleneğin aktarım sürecine fiilî katkı sunan hem icracı hem eğitici nitelikli bir sanatçı kimliği ortaya koymuştur.

Üstat Hâdi Merdanî günümüzde, daha çok akraba çevresinde düzenlenen toylar ile sınırlı dost meclislerinde icralarını sürdürmektedir. Özellikle ilkbahar ve yaz aylarında temel geçim kaynakları olan tarla işleri ve hayvancılığa yoğunlaştığından sanatsal faaliyetlerini ağırlıklı olarak sonbahar ve kış mevsimlerinde devam ettirmektedir.

Sanatçının anlatı dağarcığı, kısmen hafızasında kalan halk hikâyelerine dayanmaktadır. Garip ile Şahsenem, Heste Kasım, Şirin ile Birçek, Tilim Han ve Tufarganlı Abbas bildiği başlıca hikâyeler arasında yer almakta, bu anlatılara ilişkin özellikle şiirsel bölümleri ezbere bilmesine karşın, mensur kısımların önemli bir kısmını zamanla unuttuğunu ifade etmektedir. Bu durum güncel icra ortamlarında hikâye anlatıcılığının giderek şiir merkezli ve seçmeci bir yapıya dönüştüğünü göstermesi bakımından dikkat çekicidir.

Üstat Hâdi’nin müzikal donanımı da oldukça geniş bir yelpazeye sahiptir. İcralarında başvurduğu geleneksel ezgi kalıpları arasında Bütün Şikeste, Yarım Şikeste/Mulam Şikeste, Çerrah, Dübeytî, Han Ayvaz, Heşterî, Kelle Geraylı, Kerem, Kerevüs, Kesme Geraylı, Maran, Osmanlı, Şah Hatai, Şikeste, Yorgun Kerem ve Zarıncı gibi pek çok makam bulunmaktadır.