İSMÂİL HAKKI, Baban-zâde, Bağdatlı

(d. 1876/1293 - ö. 1913/1331)
divan şairi ve nasir
(Divan/Yazılı Edebiyat / 19. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

1293/1876 yılında Bağdat'ta doğdu. Son devrin tanınmış ilim ve idare adamlarından Bağdat'a bağlı Süleymaniye Sancağı'nın Kürt eşrafından, Baban ailesi torunlarından Baban-zâde Mustafa Zihnî Paşa'nın oğlu, Baban-zâde Ahmed Na'îm ve Prof. Dr. Şükrü Baban'ın kardeşidir. Baban-zâde sanıyla tanındı. Galatasaray Sultânîsi'ni bitirdikten sonra Mülkiye Mektebi'nde okudu. Hukuk Mektebi'nden de diploma aldı. Özellikle dış siyasetle ilgili yazıları İkdâm ve daha sonra Tanîn gazetelerinde yayımlandı. Tanîn gazetesinin siyasi muharriri idi. Meşrutiyetle birlikte siyasete atıldı. 1326/1908 yılında Bağdat mebusu seçildi. Meclisteki ateşli konuşmalarıyla tanındı. 1328/1910 yılında Maarif Nâzırı oldu. Hukuk ve Mülkiye mekteplerinde anayasa hukuku dersleri verdi. İstanbul'da 1331/1913 yılında mektepte görevi başındayken vefat etti. Bâyezid Câmii avlusuna defnedildi. Vefatı Osmanlı siyasi dünyasında pek büyük yankılar yapmış ve üzüntüler uyandırmıştır.

Eserleri şunlardır:

1. Bismark'ın Hayât-ı Husûsî ve Siyâsîsi: İstanbul'da 1316/1898 senesinde 376 sayfa olarak basılan bu eser Ali Reşâd Bey ile birlikte hazırlanmıştır.

2. Dreyfüs Meselesi ve Esbâb-ı Hafiyyesi: Ali Reşâd Bey ile birlikte hazırladığı bu eser 428 sayfa olarak 1315/1897 yılında İstanbul'da basılmıştır.

3. Hukûk-ı Esâsiyye: 1325/1909 yılında 672 sayfa olarak İstanbul'da basılmıştır.

4. Irak Mektubları: Bir Irak seyahati sırasında yazdığı Osmanlı idari teşkilatının ıslahına dair makaleleri özellikle dış basında dikkati çekmişti. Sonra bunları Irak Mektupları adıyla bir araya getirerek İstanbul'da 247 sayfa hâlinde 1329/1913 yılında yayımladı.

Kaynakça

Bursalı Mehmed Tahir (1333). Osmanlı Müellifleri. C. II. İstanbul.

Gövsa, İbrahim Alaeddin (1945). Türk Meşhurları Ansiklopedisi. İstanbul.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: PROF. DR. MEHMET ARSLAN
Yayın Tarihi: 27.08.2014
Güncelleme Tarihi: 01.12.2020

Eserlerinden Örnekler


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1YAHYÂ, Yahya Dede Efendid. ? - ö. 1688Doğum YeriGörüntüle
2FÂ\'İK, Abdülkerîm Fâ\'ik, Bağdatlıd. ? - ö. 1855 ds.Doğum YeriGörüntüle
3HATÎB, Molla Muhtâr Efendid. 1767-68 - ö. 1805-06Doğum YeriGörüntüle
4NURÎ, Mehmet Nurid. 1876 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
5GÂLİB, Çivici-zâded. 1876 - ö. 1906Doğum YılıGörüntüle
6NİHANÎ, Hasankaleli Saatçi Nihanid. 1876 (?) - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
7KÂMİL PAŞA, Kıbrıslı Mehmed Kâmil Paşad. 1832 - ö. 1913Ölüm YılıGörüntüle
8PESENDÎ ALİ DEDE, Kütahyalıd. 1813 - ö. 1913Ölüm YılıGörüntüle
9MEHMED SA\'ÎD, Teke-zâded. 1870 - ö. 1913Ölüm YılıGörüntüle
10HASBÎ, Helvacı-zâde Hasbî Muharrem Efendid. 1862 - ö. 1912MeslekGörüntüle
11HÂLET, İbrâhim Hâlet Bey, İstanbullud. 1837 - ö. 1878Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
12HAYRÎ, Mehmed Hayrî Efendi, Türk Hayrîd. ? - ö. 1876-77Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
13BURHÂN, Müftî-zâde Mehmed Reşîd Burhân Efendid. ? - ö. 19. yy.Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14MAHMÛD, Şeyh Mahmûd Efendi bin Abdülbâkî Efendid. ? - ö. 1531-32Madde AdıGörüntüle
15HURİ, Bektaş (Onbaşı)d. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle
16ZEKÂYÎ, Mehmet Ali Zekâyîd. ? - ö. 1717-18Madde AdıGörüntüle