Mehmed Fahri Paşa

(d. 1860 / ö. 1932)
Doktor, şair, çevirmen
(Yeni Edebiyat / 19. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Halit Fahri Ozansoy’un babası ve Hafız Süleyman Bey'in oğlu olan Mehmed Fahri Paşa, İstanbul’da doğdu. Amasya’da hususi tahsil görmüş ve Farsça ve Fransızca öğrenmiştir. Daha sonra İstanbul Askerî İdadisi’ne, burayı bitirdikten sonra Askerî Tıbbiye Okulu'na kaydoldu. 1884'te buradan diploma aldı. Hekim olduktan sonra Tıbbiye Okulu’nun Muallim Muavinliği’ni kazandı ve bu görevi yaparken belirli bir süre Berlin ve Frankfurt’ta kaldıktan sonra Türkiye’ye döndü ve görevine devam etti (Kurdoğlu, 1967: 267). II. Meşrutiyet’ten sonra Tıbbiye-i Şahane askerî kısmının kaldırılmasıyla bütün hocaların sivil olması istendi. Miralay Fahri Bey bunun üzerine profesörlükten istifa ederek İşkodra baştabibi olarak Sırbistan’a gitti (İsimsiz, 1971: 10). İşkodra Savaşı’ndan sonra İzmir Kolordu Baştabipliğine getirildi. Bulgarların Edirne’yi işgali üzerine Havsa’ya giden sanatçı, oradan İstanbul’a gelerek emekliye ayrıldı. İstanbul’un işgali üzerine müteessir olan Mehmet Fahri Bey, Bursa’da oturmaya karar verdi ve orada halkın anlayabileceği Lokman Hekim adında bir tıp gazetesi çıkardı. Hayatının son yıllarında katarak oldu ve başarısız geçen bir ameliyattan sonra yedi yıl âmâ olarak yaşadı. 1932'de Pnömoniden 72 yaşında öldü (Kurdoğlu, 1967: 267-268).

Tıp öğrencisi iken şiir yazmağa başlayan Fahri Paşa, tasavvufi anlamda Türkçe ve Farsça manzumeler vücuda getirir (Kurdoğlu, 1967: 268). Fransızcadan piyesler tercüme eden Mehmet Paşa, bunları Minakyan Tiyatrosu’nda oynatmıştır. Bu eserlerden Mağdur-ı Kalb ilk önce 1301/1883-1884'te, bir yıl sonra da Arakel Kitabevi’nde basılmıştır. Yat Borusu adlı tiyatrosu Almancadan tercüme edilmiş, ancak basılmamıştır (İsimsiz, 1971: 10). Fahri Paşa, 1329/1911 yılında yayınlanan Manzum İşkodra Tarih-i Harbi'ni savaş izlenimlerinden hareketle yazdığını bildirmektedir. (Soğukömeroğulları, 2014:184-195).

Kaynakça

Kurdoğlu, Veli Behçet, (1967). Şâir Tabibler, Baha Matbaası, İstanbul.

_______, “Halit Fahri Ozansoy’un Biyografisi”, Hisar, S. 88, Nisan 1971, s. 10-11.

Soğukömeroğulları, Mehmet, (2014). “Doktor Mehmet Fahri’nin Manzum İşkodra Tarih-i Harbi Adlı Eseri Üzerine”, I. Uluslar arası Türk Kültürü Araştırmaları Sempozyumu, Nevşehir, 12-13 Kasım, s. 184-195.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DOÇ. DR. MEHMET SOĞUKÖMEROĞULLARI
Yayın Tarihi: 01.02.2019

Eser AdıYayın eviBasım yılıEser türü
Loranten yahut Saadet Yüzünden FelaketMatbaa-i Esad-ı İzzet / İstanbul1299Çeviri
Mağdur Kalb yahud, Fedakâr Validenin Fedakâr ÇocuğuKitapçı Arakel / İstanbul1301Çeviri
Hıfzısıhha-i Sıyam ve Erkân-ı SâiresiDersaadet : Mahmud Bey Matbaası / İstanbul1308İnceleme
Hıfzıssıhhat-i Mevaşi? / İstanbul1892Çeviri
Sıhhî ve Devaî Oda CimnastiğiA. Asaduryan Şirket-i Mürettibiye Matbaası, / İstanbul1310 / 1892İnceleme
Kar‘ ve IsgaDaire-i Askeriye Matbaası / İstanbul1310 / 1893Çeviri
Kuşpalazı Tedavisi? / İstanbul1313Diğer
Yadigâr-ı HakimMahmud Bey Matbaası / İstanbul1317Şiir
Çocuklara Mahsus Hıfzıssıhhat? / İstanbul1320İnceleme
Tababet ve Hıfzıssıhhat? / İstanbul1323İnceleme
İntan ve Tağdiye? / İstanbul1324Diğer
Kalb ve Rietanın Kar ve İsgası: Delail-İ Hikemiye? / İstanbul1324Çeviri
Mufassal HıfzıssıhhaMekteb-i Tıbbiye-i Şâhâne Matbaası / İstanbul1325İnceleme
Hıfzıssıhha-i MelbûsâtMahmud Bey Matbaası / İstanbul1325Çeviri
Manzum İşkodra Tarih-i HarbiMekteb-i Harbiye Matbaası / İstanbul1329Şiir
İnsan Yapısı ve Azalarının VezaifiŞems Matbaası / İstanbul1330Diğer
İnsanİkbal kütüphanesi / İstanbul1330İnceleme
HıfzıssıhhaMaarif-i Umumiye Nezareti / İstanbul1331 R/1915Çeviri
Eşya DersleriMaarif-i Umûmiyye Nezareti Telif ve Tercüme Kütübhanesi / İstanbul1915İnceleme
Tıbb-ı Nebevi’den Bir HediyeMahmud Bey Matbaası / İstanbul1333İnceleme
Bergüzar-ı RamazanMuin-i Hilâl Matbaası / Bursa1339Şiir
Yat Borusu? / ??Diğer
Taş Ocakları? / ??Diğer

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1ŞEYHÎ, Celâleddîn Deded. 1849 - ö. 1908Doğum YeriGörüntüle
2SÂNİÎ /SUNÎd. ? - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3AZMÎ, Mustafa Azmî Efendid. ? - ö. 1585Doğum YeriGörüntüle
4ZÜHDÎ, Hasand. 1860-1861 - ö. 25.09.1938Doğum YılıGörüntüle
5İRŞADÎ/SEFİL İRŞADÎ, Mustafad. 1860 - ö. 1938Doğum YılıGörüntüle
6ZEYNEB HANIM KOLANLId. 1860-1862 - ö. 1942Doğum YılıGörüntüle
7BÜLBÜL HOCA/ŞERİFE, Şerife Hanımd. 1869-1870 - ö. 1932Ölüm YılıGörüntüle
8Şekip (TOKADİZADE)d. 1871 - ö. 6 Ekim 1932Ölüm YılıGörüntüle
9Mehmet Sıtkıd. 1882 - ö. 19 Mayıs 1932Ölüm YılıGörüntüle
10Küçük, Mehmetd. 1952 - ö. ?MeslekGörüntüle
11İsmail Safad. 1867 - ö. 24 Mart 1901MeslekGörüntüle
12Rauf Parfid. 23 Eylül 1943 - ö. 28 Mart 2005MeslekGörüntüle
13Yiğitoğlu, Ali Selahattind. 1887 - ö. 31 Aralık 1939Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14Namık Kemald. 21 Aralık 1840 - ö. 2 Aralık 1888Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15Ergun, Sadettin Nüzhetd. 1899/1901 - ö. 25 Nisan 1946Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16KUTBÎ, Mahmûd Efendizâde Mehmed Kutbeddin Efendid. ? - ö. 1762-63Madde AdıGörüntüle
17RÂZÎ, Acem Mehmed Çelebid. ? - ö. Nisan 1658Madde AdıGörüntüle
18ÂTIF, İmamzâde Hâfız Mehmed Emin Âtıf Efendid. 1713-14 - ö. 1743Madde AdıGörüntüle