SADÎK, Yahyâ Efendi

(d. 1102/1691 - ö. 1165/1752)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 18. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Asıl adı Yahya olan ve Sadîk mahlasıyla tanınan şair, 1102/1691 yılında İstanbul’da, Daye Hatun Mahallesi'nde doğdu. Babası, Ayasofya Camii vaizlerinden Fâzıl Süleyman Efendi’dir. İlk öğrenimine babasının yanında başlayan şair, Seyyid Feyzullah Efendi, Şeyhülislam Paşmakçızade Ali Efendi gibi devrin meşhur alimlerinden dersler aldı. Medrese tahsilini müteakip müderrisliğe başladı. 1129/1717 yılında Halil Paşa Medresesine, 1133/1721'de de İbrahim Paşa Medresesine atandı (İnce 2005: 460). Yaklaşık yirmi yıl süre müderrislik yapan şair, 1150/1737 yılında Edirne kadılığına, ardından da 1165/1752 yılında Mekke kadılığına getirildi. Aynı yıl 61 yaşındayken Mekke’de vefat etti ve öldüğü yere defnedildi. (Erdem 1994: 189)

Bilinen tek eseri Dîvân’ıdır. Kütüphanelerde üç yazma nüshası bilinen Dîvân’da kaside, gazel, kıta, nazım, rubai, matla/müfret, mısra nazım biçimleriyle kaleme alınmış 236 şiir vardır.

Sadîk hakkında bilgi veren kaynakların tümü onun âlim ve sanatkar şahsiyetinden övgüyle söz ederler. Şiirde olduğu gibi nesirde de takdire şayan bir sanatkârdır. Şiirleri genellikle beşerî aşk çerçevesindedir. Kaynaklarda üzerinde durulan diğer bir yönü de tarih düşürmedeki ustalığıdır (Eroğlu 1998: 9-11).

 

Kaynakça

Abdulkadiroğlu, Abdulkerim (hzl.) (1999). İsmail Beliğ, Nuhbetü’l-Âsâr li-Zeyl-i Zübdeti’l-Eş’ar. Ankara: AKM Yay.

Akbayar, Nuri (hzl.) (1996). Mehmed Süreyyâ, Sicill-i Osmânî. C. 5. İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yay. 1505.

Çapan, Pervin (hzl.) (2005). Mustafa Safâyî Efendi, Tezkire-i Safâyî. Ankara: AKM Yay.

Erdem, Sadık (hzl.) (1994). Râmiz, Âdâb-ı Zurafâ. Ankara: AKM Yay.

Eroğlu, Süleyman (1998). Sadîk, Hayatı, Edebî Kişiliği ve Divan'ının Tenkitli Metni. Yüksek Lisans Tezi. Bursa: Uludağ Üniversitesi.

İnce, Adnan (hzl.) (2005). Sâlim Efendi, Tezkiretü’ş-Şu’arâ. Ankara: AKM Yay.

Kurnaz, Cemal ve Mustafa Tatçı (hzl.) (2001). Mehmet Nail Tuman, Tuhfe-i Nâilî Divân Şâirlerinin Muhtasar Biyografileri. Ankara: Bizim Büro Yay.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DR. ÖĞR. ÜYESİ SÜLEYMAN EROĞLU
Yayın Tarihi: 10.05.2013
Güncelleme Tarihi: 16.11.2020

Eserlerinden Örnekler

Dîvân

Gazel

Meşâm-ı câna hatundan gelince bûy-ı bahâr

Derûna düşdi hemân ârzû-yı rûy-ı bahâr

 

Garaz o gül-ruh ile bir dem itmedür el-hakk

Ne hâhiş-i gül-i ra'nâ ne ârzû-yı bahâr

 

Alurdı şîşe gibi kabza-i tasarrufına

Gireydi destine mey-hârenün sebû-yı bahâr

 

Zemîn-i sîneyi eyler gubâr-ı gamdan pâk

Bu gûnedür ezelî kâr-ı şüst ü şû-yı bahâr

 

Gam-ı hazân unuduldı Sadîk hicrân-veş

Miyân-ı bâga düşelden bu güft-gû-yı bahâr

(Eroğlu, Süleyman (1998). Sadîk, Hayatı, Edebî Kişiliği ve Divan'ının Tenkitli Metni. Yüksek Lisans Tezi. Bursa: Uludağ Üniversitesi. 174.)


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1FERDÎ, Hüseyin Arayıcı-zâde Hüseyin Ferdî Efendid. ? - ö. 1708-1710Doğum YeriGörüntüle
2Rif'at, Rif'atî-zâde Mustafa Efendid. ? - ö. 1784-85Doğum YeriGörüntüle
3ULVÎ, Sağır Ulvî, Za’îm Alî Çelebid. ? - ö. 1578-79Doğum YeriGörüntüle
4REFî', Nefes-zâde Seyyid Mehmed Refî' Efendid. 1691-92 - ö. 1718-19Doğum YılıGörüntüle
5SA‘ÎD, Cezerî Mehmed Efendi-zâde Mehmed Sa‘îd Efendid. ? - ö. 26 Aralık 1752Ölüm YılıGörüntüle
6ŞERÎF, Halîl Şerîf Yûsuf Paşad. ? - ö. Ocak-Şubat 1752Ölüm YılıGörüntüle
7NA'ÎM, Yazıcı-zâde Mehmedd. ? - ö. 1752Ölüm YılıGörüntüle
8SAÇLI EMÎR (EMÎR-İ GÎSÛDÂR), Muhyiddin Mehmed Efendid. ? - ö. 1555-56MeslekGörüntüle
9HAYRÎ, Salbaş Hasan Efendi-zâde Abdülkadir Hayri Efendid. ? - ö. 1674-75MeslekGörüntüle
10NEŞRÎ, Mehmed Neşrî Efendi, Hüseyin bin Eyne Bey ?d. ? - ö. 1519-20 - 1520-21 ?MeslekGörüntüle
11RESÎM, Kilisli Hüseyin Resîm Efendid. ? - ö. 9 Ağustos 1765Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
12FENÂYÎ, Şeyh Ali Efendid. ? - ö. 1745-46Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
13ŞÂHİD, Abdürrezzâk-ı Semerkandîd. ? - ö. .Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14ZÂYİ’Î, Zâyi’î Çelebid. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle
15ŞEM’Î, Şem’î Efendid. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle
16CEMÂLÎd. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle