Madde Detay

Asıl adı Muhammet Recâî olan Âşık Recâî, Artvin’e bağlı Şavşat ilçesinin Kuçen (Kocabey) köyünde H. 1219/M. 1834 yılında doğdu. Ailesi hakkında bilgi bulunmayan Recâî, küçük yaşlardan itibaren medrese eğitimi gördü. Döneminin meşhur âşıklarıyla yaptığı atışmaların dışında meslek hayatı hakkında bir bilgi bulunmayan âşığın döneminde ona sahip çıkan bir hamisi de olmamıştır. Âşık Şenlik ile Kuçen’de yaptığı atışma çok meşhur olmuştur. Osmanlı Rus Savaşı (1877-1878) sonrasında işgal edilen Şavşat’tan ayrılan Âşık Recâî, daha sonra tekrar köyüne dönmüş ve H. 1294/M. 1907 yılında burada vefat etmiştir (Özder 1965: 59-60).

Âşık Recâî’nin günümüze kalan en büyük eseri Hediyyet-ül İhvan adlı divanıdır. Divan önce torunlarından Abdülmecit Tokdemir tarafından günümüz Türkçesine aktarılmış, daha sonra Hayrettin Tokdemir tarafından beş adet bastırılarak bazı kütüphanelere gönderilmiştir. Eserinde son derece akıcı bir dil kullanmış, arada Arapça Farsça kelime ve tamlamalara yer vermiş; feleğin acımasızlığı, gurbet, sevgi, doğa, memleket hasreti gibi konuları işlemiştir. Recâî'nin hangi âşıklardan etkilendiği ve kimleri etkilediği konusunda ne yazık ki bilgi yoktur (Karadeniz 2002: 466).

Karadeniz, Bekir (2002). Artvinli Halk Şairleri. Ankara: Artvin Kültür ve Yardımlaşma Derneği Yay.

Öksüz, Musa (2013). Artvin Âşıklık Geleneği. Doktora Tezi. Trabzon: Karadeniz Teknik Üniversitesi.

Özder, M. Adil (1965). Doğu İllerimizde Aşık Karşılaşmaları-I. Bursa: Emek Basımevi.

Hediyyet-ül İhvan’dan

Kadir Allah acap nedir, bu bize

Çektiğimiz çarh-i gaddar elinden

Gün-be-gün karaya gidiyor gemi

Yandık bu tersine rüzgâr elinden

Devran girer günde bir türlü renge

Daima bizleri çekmede tenge

Almış gam askerin duruşur cenge

Günde bin zahm yeriz ağyâr elinden

Ağyârın elinden kaldık nâtüvan

Gün-be-gün olmada hâlimiz yaman

Ne cefalar çekti sefil bâğban

Yine kurtulamadı gül hâr elinden

Rüzgârın umudu gelecek güne

Geçen günden olur gelen gün fena

Gün-be-gün çarhımız döner tersine

Medet hain dehr-i devvar elinden

Gül, hârın elinde kalmış bostanda

Ruhlar huruç edüp bekler dihanda

Rucu eyler gene oluruz zinde

Essin bâd-ı sabah gülzâr elinden

Gülzârın nesimi, bağı virane

Açılır şükûfe döner gülşâne

Şad olur bülbüller başlar figâna

Bir bahar erişse dildâr elinden

Dildâr’ın ismidir dillerde evrâd

Ervah-ı enbiya yerişe imdad

Gam yeme Recâî oluruz dilşâd

Ferman sudur eder Hünkâr elinden

Öksüz, Musa (2013). Artvin Âşıklık Geleneği. Doktora Tezi. Trabzon: Karadeniz Teknik Üniversitesi. 311.