Madde Detay

Asıl adı Ya'kûb Âsım Efendi'dir. 1805 yılında Kütahya'nın Örencik kasabasında doğdu. Müderrislik ve kadılıklarda bulunan, 1824'te Edirne kadısı olan Kütahyalı Halîl Rüşdî Efendi'nin oğludur. İlk tahsilini babasından aldı. İstanbul'da medrese tahsili yaptı. İcazet aldıktan sonra Evkaf Hazinesi Müfettiş Kalemi'ne girdi, nâib oldu. 1848'de Trabzon, 1852'de Kıbrıs, sonra Tırnova, 1857'de Mısır, 1860'ta Medine kadısı oldu. 1863'te İstanbul payesini aldı. 1870'de İstanbul kadısı oldu. 1874'te Anadolu Kazaskerliği payesiyle Meclis-i Meşâyih reisliğine getirildi. Kânûn-ı Esâsî aleyhinde bulunduğu, hiciv tarzında bir de gazel yazdığı ve bu yüzden 1878'de kadı olarak Kütahya'ya sürüldüğü söylenirse de gerçek olup olmadığı kesin değildir. 1880'de Karahisâr-ı Sâhib niyabetine tayin edildi. Bir müddet sonra İstanbul'a geldi. Rumeli kazaskerliği payesini aldı. 1884'te İstanbul'da vefat etti. Kabri Üsküdar'da Karacaahmet Mezarlığı'ndadır.

Kaynaklar bir Dîvân tertip edecek kadar şiiri ve ayrıca mensur eserleri olduğunu bildiriyor. Hiciv konusunda usta olduğu da rivayetler arasındadır. Hatta Kâzım Paşa'nın "Sana Âsım diyen âlemde olurken âsım" mısrasıyla başlayan bir hicviyesine, Kâzım Paşa'nın Arnavud olduğunu ima ederek "ciğer, yürek, işkembe, şirden, mumbar vb." kelimeleri kullanarak bir kıt'a yazıp mukabele ettiği bildiriliyor.

Bağdatlı İsmail Paşa (1072). Keşfü'z-Zünûn Zeyli. C. I. İstanbul.

Fatîn Dâvud (1271). Hâtimetü'l-Eş‘âr. İstanbul.

İnal, İbnü'l-Emin Mahmud Kemal (1988). Son Asır Türk Şairleri. C. I. İstanbul: Dergah Yay.

Kurnaz, Cemal ve Mustafa Tatcı (hzl.) (2001). Mehmed Nail Tuman, Tuhfe-i Nâ'ilî-Divan Şairlerinin Muhtasar Biyografileri. C. II. Ankara: Bizim Büro Yay.

Uzunçarşılı, İsmail Hakkı (1932). Kütahya Şehri. İstanbul.

Gazel

Ol perî adn-i hüsünde hûr şeklin gösterir

Dîde vü çeşm-i latîfi nûr şeklin gösterir

Bu ne sırdır kim bakın âyîneye endâm-ı yâr

Bir mücessem nûrdur billûr şeklin gösterir

Öyle bir sâkî-i sîmîn-sâka sad tahsîn kim

Çeşmi geh mest ü gehî mahmûr şeklin gösterir

Giryesi meşşâta olmuşdur arûs-ı handeye

Mâtemi erbâb-ı aşkın sûr şeklin gösterir

Mülket-i ma'nâyı Âsım hâme teshîr eyledi

Bir Süleymân'dır velîkin mûr şeklin gösterir

(Fatîn Dâvud (1271). Hâtimetü'l-Eş‘âr. İstanbul. 267.)