KÂSIM EFENDİ, Göncü-zâde

(d. 1174/1761 - ö. 1258/1842)
âlim, yazar
(Divan/Yazılı Edebiyat / 19. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

1174/1761 yılında doğdu. Babası Göncü-zâde Mehmed Efendi’dir. İlk tahsilden sonra bir müddet Ankaralı Sarı Abdullah Efendi ile Akşehirli Osman Efendi’nin derslerine devam etmiştir. Daha sonra büyük âlim Ebu's-Sa'îd Mehmed Hâdimî-zâde Mehmed Emîn Efendi’nin sohbetlerine katılmıştır. Uzun yıllar onun derslerine ve hizmetine devam ederek 1797'de icazet almıştır. Hocasının isteği üzerine Kayseri'de ilim öğretmeye başlayınca, ders halkası bir anda yüzlerce talebe ile dolmuş, şöhreti kısa bir süre içinde bütün Anadolu şehirlerine yayılmıştır. Âlimler arasında "Kâsım-ı ‘Allâme" unvanıyla şöhret kazanmıştır. Şeyh İbrâhim-i Tennûrî Camisinin şeyhlik kürsüsü ile hatiplik vazifesinin kendine verilmesinin ardından Şeyh Kâsım Efendi bundan sonra bütün vakitlerini bazen camide bazen de caminin karşısında bulunan evinde İslamiyeti anlatmak, ilim öğretmek, vaaz ve nasihat etmekle geçirmiştir. Kırk altı sene bu hizmetleri yerine getirebilmek için canla başla çalışıp pek çok âlim yetiştirmiştir. Beş yüzü aşkın talebesine icazet vermiştir. Bunlardan pek çoğu sahib olduğu ilim dalında en yüksek zirveye çıkmışlardır. Göncü-zâde Kâsım Efendi, 1258/1842 yılında vefat etmiş ve Hunat Camisi çevresindeki kabrine defnedilmiştir. Kabrinin baş tarafındaki mermer kitabede Hayret mahlaslı bir şairin düştüğü şu tarih manzumesi yazılıdır. Tarih beyti şudur: "Târihi üçler çıkıp etdi hesâbı Hayretâ/Göçdi bir ‘allâme-i âlem ferîd-i rûzgâr"

Çeşitli ilimlere dair bir hayli ders notu bulunan Göncü-zâde Kâsım Efendi’nin eserlerinden en önemlileri şunlardır:

1. Er-Risâletü'l-Hücceti fi'l-Mantık.

2. Şerhü Enmuzeci'l-Ulûm.

Ahmed Nazîf’in bildirdiğine göre kendisi halim selim, alçak gönüllü bir zattır. Dünyaya hiç değer vermemiştir. Haramlara düşme korkusu ile şüphelilerden çok sakınmıştır.

Kaynakça

Diriöz, Meserret ve Haydar Ali Diriöz (hzl.) (1991) Ahmed Nazîf, Kayseri Meşhurları (Kayseriyye Meşâhiri). Kayseri: Kayseri Valiliği İl Kültür Müdürlüğü Yay.

Karabulut, Ali Rızâ (1985). Meşhûr Mutasavvıflar. Kayseri: MEB Yay.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: PROF. DR. ATABEY KILIÇ
Yayın Tarihi: 13.11.2014
Güncelleme Tarihi: 10.12.2020

Eserlerinden Örnekler


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1MA'DEN/KEMÎNE, Adine Muhammedd. 1761 - ö. 1838Doğum YılıGörüntüle
2İLHÂMÎ, III. Selimd. 24 Aralık 1761 - ö. 28 Temmuz 1808Doğum YılıGörüntüle
3RÂZÎ, Bursalı Destârî-zâde Seyyid İbrâhîmd. 1761-62 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
4SÂLİK, Kâzım Ağad. 1780-81 - ö. 1842-43Ölüm YılıGörüntüle
5BESÎM, Mehmed Besîm Efendid. ? - ö. 1842Ölüm YılıGörüntüle
6RÜŞDÎ, Hacı Veliyüddîn, Ayaşlıd. ? - ö. 1842Ölüm YılıGörüntüle
7ZÜHDÎ, Abdülkerîmd. ? - ö. 1874MeslekGörüntüle
8KÂNİ'Î, Müezzin-zâde Şeyh Ahmed Efendid. ? - ö. 1644MeslekGörüntüle
9FAKÎH, Hâce Fakîh Karamanî, Hoca Kara Fakîhd. ? - ö. 1538-39’dan önceMeslekGörüntüle
10ADLÎ, Sultan II. Mahmûdd. 1785 - ö. 1839Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
11NÛRÎ, Mustafa Nûreddînd. ? - ö. 1826Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
12BAHRÎ, Köprüvî Yûsuf Bahrî bin Mehmedd. 1750 - ö. 1829Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
13KÂSIM, Kâsım Deded. ? - ö. 1640-41Madde AdıGörüntüle
14ŞÂKÎ, Mustafa Şükrî Efendid. ? - ö. 1863\'ten sonraMadde AdıGörüntüle
15FÂ'İZ, Mehmed Fâ'iz Efendid. 1823 - ö. 1845Madde AdıGörüntüle