Ümit Deniz

(d. 1922 / ö. 14 Mayıs 1975)
Yazar, Gazeteci, Şair, Çevirmen
(Yeni Edebiyat / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

İstanbul'da doğdu. Babası Müfit Necdet Bey, annesi Müzeyyen Hanım'dır. Kadıköy 7. İlkokulu'ndan mezun olduktan sonra sırasıyla Yel Değirmeni Ortaokulu ve Haydarpaşa Lisesi'ni bitirdi (1940). İstanbul Üniversitesi'nin hem Hukuk Fakültesi'ne hem de Edebiyat Fakültesi İngiliz Dili ve Edebiyatı Bölümü'ne devam etti. Gazeteciliğe başlayınca eğitimi yarıda kaldı ve 1941'den sonra Son Telgraf, Gece Postası, Tan, Tasvir, Yeni Sabah, Milliyet, Cumhuriyet, Son Saat, Demirkırat, Yeni Türkiye, Her Gün, Zafer, İstanbul Ekspres, Hürriyet gibi gazetelerde çeşitli görevler üstlendi. Sinema alanında da çalıştı; bazı filmlerde oyunculuk ve seslendirme yaptı. 1975'te İstanbul Hilton Oteli'nde düzenlenen bir sergide kalp krizi geçirerek vefat etti.

Edebiyata polisiye roman çevirileriyle adım atmıştır. 1954 ve 1955'te Mickey Spillane, Mike Roseoe, Henry Kane, James Hadley Chase, Peter Cheyney gibi isimlerden polisiye roman çevirileri yapmıştır. Çevirilerden sonra kendisi de telif polisiye eserler yazmış ve ölümüne kadar çoğunluğu polisiye olan on beş eser kaleme almıştır. Bu eserlerden bazıları sinemaya uyarlanmıştır. Polisiyelerin ortak yönü Murat Davman adlı bir gazeteciyi başkişi olarak ön plana çıkarmasıdır. Gazeteci olması ve kimi özellikleriyle yazarın kendinden hareketle oluşturduğu bu başkişi, dedektif olarak olayların merkezindedir. Yazar bu eserlerde bir gazeteci olarak gördüğü ve gözlemlediği olaylardan hareket ederek eserlerini oluşturmaktadır. Bu polisiyelerin bir özelliği de yer yer toplumsal eleştiriye yer vermesidir. Bu hususiyetleriyle Ümit Deniz, Peyami Safa'nın Cingöz Recai'si hariç Türk edebiyatında daha önce sınırlı örnekleri olan, polisiye romanı kendisinin temel uğraşı hâline getirmiş, bu yolda öncü rolü üstlenmiş isimlerden olmuştur. Sanatçının roman dışında ölümünden sonra şiirlerinin toplanmasıyla oluşmuş Elenika başlıklı bir şiir kitabı da bulunmaktadır.

Kaynakça

(2001). "Deniz, Ümit ". Tanzimat'tan Bugüne Edebiyatçılar Ansiklopedisi. Cilt No: I. İstanbul: Yapı Kredi Yay. s. 318-319.

Bağsız, Emrah (2015). Türk Polisiye Edebiyatı Temsilcisi Ümit Deniz'in Polisiye Romanlarında Kurgu. Yüksek Lisans Tezi. Mersin: Mersin Üniversitesi.

Demirkol, Gökhan (2009). Türkiye'de Tefrika Polisiye Romanlarda Siyasal Kültür Motiflerinin İncelenmesi. Yüksek Lisans Tezi. Ankara: Gazi Üniversitesi.

Koçu, Reşad Ekrem (1966). "Deniz, Ümit". İstanbul Ansiklopedisi. Cit No: VIII. İstanbul: Koçu Yay.s. 4394.

Ulutaş, Nurullah; Süphandağı, İsmail; Abukan, Memet (2012). "Polisiye Roman Temsilcisi Ümit Deniz'in Romanlarında Cinayet Kurgusu". Turkish Studies. Volume: 7/3. s. 2515-2529.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DOÇ. DR. HASAN YÜREK
Yayın Tarihi: 15.02.2019
Güncelleme Tarihi: 19.12.2020

Eser AdıYayın eviBasım yılıEser türü
Ölüm ÇemberiEkicigil / İstanbul1954Çeviri
Cezanı ÇekeceksinEkicigil / İstanbul1954Çeviri
Kanlı MuammaEkicigil / İstanbul1954Çeviri
Karanlık SokakEkicigil / İstanbul1954Çeviri
Katil AramızdaEkicigil / İstanbul1954Çeviri
Lemmi Kouşun'un Son Macerası: Casus ÇarpışıyorEkicigil / İstanbul1955Çeviri
Ölüm PerdesiTürkiye / İstanbul1957Roman
Yalvarırım YetişinTürkiye / İstanbul1959Roman
Sessiz HarpTürkiye / İstanbul1960Roman
Yakut Gözlü KediTürkiye / İstanbul1961Roman
Kanlı KolyelerTürkiye / İstanbul1962Roman
Çapkın İlahÜ. / İstanbul1962Roman
Talihsiz AdamTürkiye / İstanbul1963Roman
Azrail'in HabercisiTürkiye / İstanbul1963Roman
Gece Gelen ÖlüTürkiye / İstanbul1964Roman
Casuslar SavaşıDeniz / İstanbul1966Roman
Ahlâksız: Bir Masörün Hatıra Defteriİtimat / İstanbul1970Roman
İstanbul TehlikedeAltın Kitaplar / İstanbul1970Roman
2 Kere 2 Eder 12Milliyet / İstanbul1971Roman
Tanrının GözyaşlarıK / İstanbul1974Roman
Beyaz Ölüm- / İstanbul-Roman
ElenikaSavaş Ofset / Bursa1977Şiir

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1ÂRİFÎ, İshak-zâde Mehmed Ârif Efendid. 1653-54 - ö. Haziran-Temmuz 1709Doğum YeriGörüntüle
2H. Hümeyra Şahind. ? - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3Ömer Lütfi Fikrid. 1872 - ö. 7 Ekim 1934Doğum YeriGörüntüle
4Refet Körüklüd. 1922 - ö. 04 Nisan 2011Doğum YılıGörüntüle
5Zeyyat Selimoğlud. 31 Mart 1922 - ö. 01 Temmuz 2000Doğum YılıGörüntüle
6Diyonis Tanasoğlud. 1922 - ö. 2006Doğum YılıGörüntüle
7BABACAN, Ahmet Ali Babacand. 1912 - ö. 23.03.1975Ölüm YılıGörüntüle
8Nurettin Sevind. 19 Mayıs 1900 - ö. 17 Eylül 1975Ölüm YılıGörüntüle
9GATIH DEDE, Hüseyin Karakuşd. ? - ö. 1975?Ölüm YılıGörüntüle
10Besim Atalayd. 1882 - ö. 07 Kasım 1965MeslekGörüntüle
11Rüştü Onurd. 3 Ağustos 1920 - ö. 2 Aralık 1942MeslekGörüntüle
12Nimetullah Hafızd. 1939 - ö. ?MeslekGörüntüle
13Erdal Doğand. 23 Nisan 1970 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14Cuma Boynukarad. 25 Haziran 1964 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15Refik Uğurd. 08 Mart 1947 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16Ümit Körekend. 1978 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17Ümit Ünald. 14 Nisan 1965 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
18Deniz Uzunoğlud. 19 Kasım 1981 - ö. ?Madde AdıGörüntüle