Ümit Deniz

(d. 1922 / ö. 14 Mayıs 1975)
Yazar, Gazeteci, Şair, Çevirmen
(Yeni Edebiyat / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

İstanbul'da doğdu. Babası Müfit Necdet Bey, annesi Müzeyyen Hanım'dır. Kadıköy 7. İlkokulu'ndan mezun olduktan sonra sırasıyla Yel Değirmeni Ortaokulu ve Haydarpaşa Lisesi'ni bitirdi (1940). İstanbul Üniversitesi'nin hem Hukuk Fakültesi'ne hem de Edebiyat Fakültesi İngiliz Dili ve Edebiyatı Bölümü'ne devam etti. Gazeteciliğe başlayınca eğitimi yarıda kaldı ve 1941'den sonra Son Telgraf, Gece Postası, Tan, Tasvir, Yeni Sabah, Milliyet, Cumhuriyet, Son Saat, Demirkırat, Yeni Türkiye, Her Gün, Zafer, İstanbul Ekspres, Hürriyet gibi gazetelerde çeşitli görevler üstlendi. Sinema alanında da çalıştı; bazı filmlerde oyunculuk ve seslendirme yaptı. 1975'te İstanbul Hilton Oteli'nde düzenlenen bir sergide kalp krizi geçirerek vefat etti.

Edebiyata polisiye roman çevirileriyle adım atmıştır. 1954 ve 1955'te Mickey Spillane, Mike Roseoe, Henry Kane, James Hadley Chase, Peter Cheyney gibi isimlerden polisiye roman çevirileri yapmıştır. Çevirilerden sonra kendisi de telif polisiye eserler yazmış ve ölümüne kadar çoğunluğu polisiye olan on beş eser kaleme almıştır. Bu eserlerden bazıları sinemaya uyarlanmıştır. Polisiyelerin ortak yönü Murat Davman adlı bir gazeteciyi başkişi olarak ön plana çıkarmasıdır. Gazeteci olması ve kimi özellikleriyle yazarın kendinden hareketle oluşturduğu bu başkişi, dedektif olarak olayların merkezindedir. Yazar bu eserlerde bir gazeteci olarak gördüğü ve gözlemlediği olaylardan hareket ederek eserlerini oluşturmaktadır. Bu polisiyelerin bir özelliği de yer yer toplumsal eleştiriye yer vermesidir. Bu hususiyetleriyle Ümit Deniz, Peyami Safa'nın Cingöz Recai'si hariç Türk edebiyatında daha önce sınırlı örnekleri olan, polisiye romanı kendisinin temel uğraşı hâline getirmiş, bu yolda öncü rolü üstlenmiş isimlerden olmuştur. Sanatçının roman dışında ölümünden sonra şiirlerinin toplanmasıyla oluşmuş Elenika başlıklı bir şiir kitabı da bulunmaktadır.

Kaynakça

(2001). "Deniz, Ümit ". Tanzimat'tan Bugüne Edebiyatçılar Ansiklopedisi. Cilt No: I. İstanbul: Yapı Kredi Yay. s. 318-319.

Bağsız, Emrah (2015). Türk Polisiye Edebiyatı Temsilcisi Ümit Deniz'in Polisiye Romanlarında Kurgu. Yüksek Lisans Tezi. Mersin: Mersin Üniversitesi.

Demirkol, Gökhan (2009). Türkiye'de Tefrika Polisiye Romanlarda Siyasal Kültür Motiflerinin İncelenmesi. Yüksek Lisans Tezi. Ankara: Gazi Üniversitesi.

Koçu, Reşad Ekrem (1966). "Deniz, Ümit". İstanbul Ansiklopedisi. Cit No: VIII. İstanbul: Koçu Yay.s. 4394.

Ulutaş, Nurullah; Süphandağı, İsmail; Abukan, Memet (2012). "Polisiye Roman Temsilcisi Ümit Deniz'in Romanlarında Cinayet Kurgusu". Turkish Studies. Volume: 7/3. s. 2515-2529.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DOÇ. DR. HASAN YÜREK
Yayın Tarihi: 15.02.2019
Güncelleme Tarihi: 19.12.2020

Eser AdıYayın eviBasım yılıEser türü
Ölüm ÇemberiEkicigil / İstanbul1954Çeviri
Cezanı ÇekeceksinEkicigil / İstanbul1954Çeviri
Kanlı MuammaEkicigil / İstanbul1954Çeviri
Karanlık SokakEkicigil / İstanbul1954Çeviri
Katil AramızdaEkicigil / İstanbul1954Çeviri
Lemmi Kouşun'un Son Macerası: Casus ÇarpışıyorEkicigil / İstanbul1955Çeviri
Ölüm PerdesiTürkiye / İstanbul1957Roman
Yalvarırım YetişinTürkiye / İstanbul1959Roman
Sessiz HarpTürkiye / İstanbul1960Roman
Yakut Gözlü KediTürkiye / İstanbul1961Roman
Kanlı KolyelerTürkiye / İstanbul1962Roman
Çapkın İlahÜ. / İstanbul1962Roman
Talihsiz AdamTürkiye / İstanbul1963Roman
Azrail'in HabercisiTürkiye / İstanbul1963Roman
Gece Gelen ÖlüTürkiye / İstanbul1964Roman
Casuslar SavaşıDeniz / İstanbul1966Roman
Ahlâksız: Bir Masörün Hatıra Defteriİtimat / İstanbul1970Roman
İstanbul TehlikedeAltın Kitaplar / İstanbul1970Roman
2 Kere 2 Eder 12Milliyet / İstanbul1971Roman
Tanrının GözyaşlarıK / İstanbul1974Roman
Beyaz Ölüm- / İstanbul-Roman
ElenikaSavaş Ofset / Bursa1977Şiir

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1Ali Paşad. 5 Mart 1814 - ö. 7 Eylül 1871Doğum YeriGörüntüle
2Orhan Buriand. 18 Mart 1914 - ö. 5 Mayıs 1953Doğum YeriGörüntüle
3Vâ-Nû Vâlâ Nurettind. 1901 - ö. 9 Mart 1967Doğum YeriGörüntüle
4Orhan Asenad. 7 Ocak 1922 - ö. 15 Şubat 2001Doğum YılıGörüntüle
5Panayot Abacıd. 23 Aralık 1922 - ö. 27 Temmuz 2015Doğum YılıGörüntüle
6SÖNMEZ, Mehmet Sönmezd. 1922 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
7Arif Nihat Asyad. 1904 - ö. 5 Ocak 1975Ölüm YılıGörüntüle
8HİLALİ, Abdurrahman Sarıoğlud. 1908 - ö. 1975Ölüm YılıGörüntüle
9Bedri Rahmi Eyuboğlud. 1913 - ö. 21 Eylül 1975Ölüm YılıGörüntüle
10Ali Selahattin Yiğitoğlud. 1887 - ö. 31 Aralık 1939MeslekGörüntüle
11Fatma Güreld. 20 Ocak 1946 - ö. ?MeslekGörüntüle
12Ahmedcan Aşirid. 1938 - ö. ?MeslekGörüntüle
13Gülbahar Ünlüd. 03 Ocak 1963 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14Öner Ciravoğlud. 13 Şubat 1948 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15Hafız Kâmil Kıdeyşd. 1911 - ö. 4 Ocak 1980Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16ENGİNÎ/ŞAHİNOĞLU, Deniz Şahinoğlud. 1968 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17Deniz Uzunoğlud. 19 Kasım 1981 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
18DENİZ, Bekir Karadenizd. 1957 - ö. ?Madde AdıGörüntüle