HÂFIZ HAKKI PAŞA, Vicdânî, Manastırlı

(d. 1296/1879 - ö. 1333/1915)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 19. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

1879 yılında Manastır'da doğdu. Asıl adı Hâfız İsmail Hakkı Paşa'dır. Süvari mülazımı Hacı Halîl Efendi'nin oğludur. Çocukluğunda Siroz ve Köprülü'de okumuş ve bu esnada hafız olmuştu. Manastır'da askeri rüşdiye ve idadide okuduktan sonra İstanbul'a gelerek Harbiye'ye girdi. 1902 senesinde Harbiye'den sınıfının birincisi olarak erkân-ı harp yüzbaşısı unvanıyla mezun oldu. Manastır ve Selanik vilayetlerinde Bulgar ve Rum komitelerinin takibinde bulundu. 1908 Meşrutiyetinin ilanı hareketine katıldı. Meşrutiyetten sonra onun da adı hürriyet kahramanı olarak anılmaya başlandı. İstanbul'da erkân-ı harbiye dördüncü derecesine memur oldu. Viyana ataşeliğine tayin edildi. 31 Mart 1325/1909 ihtilali üzerine Viyana'dan Selanik'e giderek hareket ordusuna iltihak etti ve Hareket ordusu ile yeniden İstanbul'a girdi. İhtilal hareketi bastırılınca Viyana'ya görevinin başına döndü. Daha sonra erkânıharbiye ikinci reisliğiyle İstanbul'a geldi. 1910 yılında Behiye Sultan ile evlenerek saraya damat oldu. 1. Dünya Savaşı'nda Doğu cephesinde kolordu komutanlığı yaptı. Sonra rütbesi livalığa yükseltilerek Paşa olarak 3. Ordu komutanlığına terfi etti. Bu görevde iken 1333/1915 yılında tifüs hastalığından Erzurum'da vefat etti. Kars Kapısı civarında defnedildi.

Eserleri şunlardır:

1. Bozgun: 23 sayfa hâlinde 1330 yılında İstanbul'da basıldı.

2. Şanlı Asker Ali Çavuş: Bu eserin birinci baskısı 118 sayfa olarak 1327 yılında İstanbul'da, ikinci baskısı da 131 sayfa olarak 1330 yılında yine İstanbul'da basılmıştır.

3. Yiğitlik ve Birlik: Bozgun'a zeyl olarak yazdığı bu eser basılamamıştır.

Hâfız Hakkı Paşa güzel söz söyler, bilgili, zeki, hafızası kuvvetli, mert bir kişiydi. Avusturya'nın Bosna Hersek'i ilhakı sırasında Sultanahmet Camii avlusunda yapılan mitingte o zaman hürriyet kahramanlarından olarak tanıtılan Hâfız Hakkı Paşa gayet açık bir Türkçe ile çok güçlü bir konuşma yapmıştı. Aynı zamanda değerli bir muharrirdi. Hâfız Hakkı Paşa, Şûrâ-yı Ümmet ve Tanîn gazetelerinde Vicdânî imzasıyla bazen de imzasız olarak birçok makaleler yazmıştır.

Kaynakça

Gövsa, İbrahim Alaeddin (1945). Türk Meşhurları Ansiklopedisi. İstanbul.

Gövsa, İbrahim. Alaeddin (1933-1935). Meşhur Adamlar, Hayatları, Eserleri. C. II. İstanbul.

Güldüoğlu, Emine (hzl.) (2008). Mehmed Zeki Pakalın-Sicill-i Osmânî Zeyli. "Hafız Hakkı Paşa". Ankara: TTK Yay.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: PROF. DR. MEHMET ARSLAN
Yayın Tarihi: 10.06.2014
Güncelleme Tarihi: 02.12.2020

Eserlerinden Örnekler


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1SÂFÎ, Murtazâ Sâfî Efendid. ? - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2NÂ’İLÎ, Hâfız Sâlih Nâ’ilî Efendid. 1823-24 - ö. 1876-77Doğum YeriGörüntüle
3SABÂYÎd. ? - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4Sadri Maksudi Arsald. 5 Ağustos 1879 - ö. 20 Şubat 1957Doğum YılıGörüntüle
5SÂMÎ/NİYAZÎ, Abdurrahman Sami Efendid. 06.03.1879 - ö. 31.07.1934Doğum YılıGörüntüle
6Neyzen Tevfikd. 24 Mart 1879 - ö. 28 Ocak 1953Doğum YılıGörüntüle
7FERDÎ, Muammer Ferdîd. 1891 - ö. 1915Ölüm YılıGörüntüle
8CELÂLÎ, Ahmedd. 1850 - ö. 1915Ölüm YılıGörüntüle
9GÂLİB/FİKRÎ, Mehmed Gâlib Bey, Niğdelid. 1853 - ö. 1915Ölüm YılıGörüntüle
10Mehmet Ali Ulvid. 1865 - ö. 16 Ekim 1922MeslekGörüntüle
11BAKİ, Baki Arsland. 1934 - ö. ?MeslekGörüntüle
12KEMÂLÎ, Ali Kemâlî Paşa, Erzurumlud. 1819 - ö. 1898MeslekGörüntüle
13HAYRÎ, Mehmed Hayrî Efendi, Türk Hayrîd. ? - ö. 1876-77Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14DERVİŞ, Topuzoğlu Ahmedd. 1853 - ö. 1913Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15FÂ'İK BEY, Hacı Fâ'ik Beyd. 1831 - ö. 1891Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16OŞÎ, Kocanazar Gaipnazar uulud. 1704? - ö. 1780Madde AdıGörüntüle
17HAKİROĞLU, Cemal Demirellid. 1953 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
18SIDDÎK, Meşreb-zâde Mehmed Sıddîk Efendid. 1830 - ö. 1878Madde AdıGörüntüle