Madde Detay

Bursa’da doğdu. Müezzin-zâde Şeyh Ahmed Efendi olarak tanındı. Baldır-zâde ve Beliğ'e göre, kanaatkâr bir mizaca sahip bulunduğu için Kâni’î mahlâsını kullandı. Öğrenimini tamamladıktan Bursa Câmi-i Kebîr (Ulucami)’de imam ve hatiplik görevlerinde bulundu. Geniş bir bilgi birikiminin yanı sıra, “Dâvûdî” bir sese sahip olduğu için müezzinliğe yöneldiği, dönemin tanınmış müfessiri Hâfız-zâde Efendi’nin vefatından sonra onun yerine vâizliğe başladığı ve çok sayıda tarih düşürdüğü bildirilmektedir.

Tefsir ilminde üstat olan Kâni’î 1054/1644 yılında vefat etti ve Bursa’da Hacılar Mahallesindeki Muallimhane haziresine defnedildi.

Çeşitli eserleri tercüme eden Müezzin-zâde, İmâm Abdullah ibn Es‘ad el-Yâfi‘î (ö.786/1366)’nin meşhur sufîlerin menkabelerini anlatan Ravzu’r-Reyâhîn fî Hikâyâti’s-sâlihîn adlı eserini Nüzhetü’l-‘uyûni’n-nevâzır adıyla tercüme etmiştir (Atlansoy 1998: 174-175, 260-262; Atlansoy 2011: 195).. Mehmed Tahir Efendi, bu eserin bir nüshasını Akhisar Kütüphanesi’nde gördüğünü söyler (Mehmed Tahir, 1333: 387). Tırhala kadısı iken Ma‘ârifü’l-‘avârıf adlı eseri de Şerefü’l-mülûk fi’l-‘adâleti ve’s-sülûk adıyla tercüme etmiştir. Bu eserin bir nüshası Es‘ad Efendi Kütüphanesi’ndedir (Mehmed Tahir, 1333: 387).

Âlim ve fazıl bir kişi olan Ahmed Efendi aynı zamanda şairdir; şiirlerinde Kâni‘î mahlasını kullanır.

İsmail Beliğ (1302). Güldeste-i Riyâz-ı İrfân ve Vefeyât-ı Danışverân-ı Nâdiredân. Bursa: Hüdavendigâr Vilayeti Matbaası.

Abdulkadiroğlu, Abdulkerim (hzl.) (1999). İsmail Belîğ Nuhbetü'l-Âsâr li-Zeyli Zübdeti'l-Eş'âr. Ankara: AKM Yay.

Atlansoy, Kadir (1998). Bursa Şairleri Bursa Vefeyatnamelerindeki Şairlerin Biyografileri. Bursa: Asa Yay.

Atlansoy, Kadir (2011) "Ravza-i Evliya'da İki Şair: Kanii ve Vadi". Millî Folklor. (89): 193-199.

Kurnaz, Cemâl ve Mustafa Tatçı (hzl.) (2001). Mehmed Nâil Tuman, Tuhfe-i Nâilî -  Divan Şairlerinin Muhtasar Biyografileri. Ankara: Bizim Büro Yay. 

Özcan, Abdulkadir (hzl.) (1989). Şeyhî Mehmed Efendi Şakâ’ik-i Nu’mâniyye ve Zeyilleri “Vakâyiü’l-Fuzalâ”. C. 3. İstanbul: Çağrı Yay. 147.