Madde Detay

Kerim Gali oğlu Tinçurin, Penza ili Bednıy Demyan ilçesi Tarakan (Beloozörka) Tatar köyünde çiftçi bir ailenin çocuğu olarak doğdu. 1900-1906 yıllarında Kazan’da Muhammediye medresesinde eğitim gördü. 1910-1911’de sanatçı ve yönetmen Abdullah Kariev’in daveti üzerine Seyyar tiyatro topluluğuna katıldı. Sahne sanatçılığı yanında 1915 yılında bu topluluğun yönetmeni de oldu (Dautov, Raxmani 2009: 432). 1918-1919’da Kızıl Ordu 13. Tiyatro topluluğunda ve 1920’da Samara 1. Tatar Tiyatrosunda Tatar tiyatro studyosunda baş yönetmen, 1921’de Orenburg Tatar Proletaryat Grubunda yönetici, 1922’de Kazan’da Kızıl Oktyabr adıyla ilk Tatar Akademi Tiyatrosunda (günümüzde Aliasker Kamal Tatar Devlet Akademi Tiyatrosu) ve 1928-1929’da Astrahan Tatar Tiyatrosu’nda baş yönetmen, 1933’te günümüzde adını taşıyan Tatar Devlet Dram ve Komedi Tiyatrosu kurucusu oldu (Xanzafarov 1989: 452-469)

17 Eylül 1937 yılında Tinçurin, Stalin rejimi tarafından tutuklandı, “milliyetçi, Japonya yararına ispiyonculuk, medeni cephede zarar getirme” gibi maddelerle yargılanıp 15 Kasım 1938 yılında kurşuna dizildi. 1955 yılında suçsuz olduğu ispatlandı (Ganieva vb. 2007: 219).

Bǐrǐnçǐ Çeçekler, Nazlı Kiyev, Soñgı Selem gibi ilk piyesleri halka hizmet, halk mutluluğu için mücadele motifleri içerir. Sakla, Şartlamasın!, Kazan Sölgǐsǐ, Amǐrikan adlı piyeslerinde ise keskin komik çatışmalı çeşitli sosyal tabakaların belli tarihi şartlardaki siyasi platformlarını, mücadele motiflerini, zenginler cephesinin yıkılış sürecini hicivli bir şekilde anlatır. 1923-1926 yıllarında kaleme aldığı Süngen Yıldızlar, Zeñger Şel, Cilkensǐzler gibi piyeslerde, insanın iç dünyası, işçi sınıfı azatlığı için mücadele veren kahramanlar ön plana çıkar. Xikmetlǐ Doklad, Kandır Boyu, Alar Öçev İdǐ adlı piyeslerinde Sovyet devletinin güncel sorunları, toplu hayat ve şahıs, aktif yönetmen tipi, yeni insanın şekillenmesi gibi konular işlenir. Tinçurin, dram ustası olmakla beraber hikaye ustası olarak da tanındı (Xanzafarov 1989: 452-469). Tatar tiyatro ve dram sanatı tarihinde derin iz bıraktı, Sovyet dönemi Tatar hicvi komedi ve yeni tip melodram türlerinin şekillenmesinde büyük rol oynadı.

K. Tinçurin'in Albina Garifullina tarafından Türkçeye çevrilen Süngen Yıldızlar ("Sönmüş Yıldızlar") adlı dram eserini Ankara Devlet Tiyatrosu 2011 yılında sahnede sergiledi.