Madde Detay
Şakir (Ayaşlı)
(d. 1871 / ö. 18 Haziran 1917)
Şair, Muallim, Müdür Muavini, İdadi Müdürü
(Yeni Edebiyat / 19. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4
Ankara'nın Ayaş kazasında dünyaya geldi. Babası Ayaş eşrafından Nazif Ağa'dır. (Ergun, 1929: 18, Göçgün, 1986: 137) İlköğrenimini Ayaş'ta tamamladı, ardından İstanbul'a giderek Darülmuallimîn mektebini bitirdi. 1895’te Konya İdadisi müdür yardımcılığına atandı. Burada altı yıl boyunca Türkçe, Arapça, edebiyat, tarih ve coğrafya dersleri verdi. (Önder, 1967: 10; Işık, 2011: 18) 1901'de Tokat İdadisi müdürlüğüne atandı. Buradaki mutaassıp çevreyle anlaşamadı. Bir cülus töreninde yaşadığı sinir buhranı neticesinde, hükümet aleyhinde konuşmasının ardından açılan soruşturma, zaten sinirleri zayıf ve fazlaca evhamlı olan Şakir’in buhranını artırarak hastalanmasına sebep oldu. İstirahat için Ayaş'a gönderildi, kısa süre sonra Konya'ya nakledildi. Rahatsızlığı artınca Sivaslı Ali Kemalî Bey onu himayesine aldı ve ölümüne kadar kendisiyle ilgilendi. Konya’da on üç sene inziva hayatı yaşadıktan sonra 18 Haziran 1917’de vefat etti. (Soyman-Koner, 1933: 43-46, İnal, 1988: 1770-1771)
Ayaşlı Şakir’in şiirleri iki devreye ayrılabilir. İlk devir şiirlerinde Divan edebiyatı zevkinin yanı sıra Muallim Naci etkisi de görülür. Bu şiirlerin çoğu aşk konusu etrafında şekillenir. (Uçman, 1985: 38) Tokat’taki görevi esnasında kendisini anlamayan çevresinden uzaklaşarak felsefeyle uğraşan Şakir’in şiirlerinde de bir değişim yaşanır. Edebi şahsiyetinin asıl kimliğini kazandığı bu dönemde yazdığı 184 bentlik “Düşündüm” şiirinde, evrenin varoluşu ve eşyanın hakikati üzerinde durur, Darwinizmi eleştirir. (Soyman-Koner, 1933: 40-42) Tokat’ta başına gelenlerin sebebini ele aldığı “Reyb-i Kebîr” şiirinde ise evhamlı, pesimist psikolojisi açıkça görülür. Yaşadığı zihnî ve manevi değişimle tasavvufa yönelen şair, Mevlana Celaleddin Rûmi, Şems Tebrizi gibi mutasavvıfların eserlerini inceler. Yazdığı şiirlerde de tasavvufi dünya görüşünü işler. (Soyman-Koner, 1933: 45; Göçgün, 1986: 145-146) Kimi lirik kimi didaktik kimi satirik üslup özellikleri taşıyan bu metinlerde edebi sanatlara sıklıkla başvuran şairin dili dönemini yansıtır.
Kaynakça
[Ergun], Saadettin Nüzhet (1929). “Şair Ayaşlı Şakir”. Millî Mecmua. 11 (116). İstanbul. 18-20.
Göçgün, Önder (1986). “Yakın Devrin Bir Mütefekkir-Şairi: Ayaşlı Şakir Efendi”. Selçuk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi. S. 3. Konya. 137-155.
Işık, Ali (2011). Ayaşlı Şakir Hayatı ve Şiirleri. Konya: Hassa Mimarlık Yay.
İnal, İbnülemin Mahmut Kemal (1988). Son Asır Türk Şairleri. C. 3. İstanbul: Dergâh Yay. 3. bs. 1770-1774.
Önder, Mehmet (1967). “Ayaşlı Şakir”. Hisar. 7 (39). İstanbul. 10.
[Soyman], Faik ve [Koner] M. Muhlis (1933). Muallim Ayaşlı Şakir Hayatı ve Şiirleri. Konya: Babalık Matbaası.
Telli, Fatma Betül (2005). Ayaşlı Muallim Şakir Efendi. Ankara: Kalkan Matbaacılık.
Uçman, Abdullah (1985). “Ayaşlı Şakir Efendi”. Kubbealtı AkademiMecmuası. S. 2. İstanbbul. 37-48.
Madde Yazım Bilgileri
Yazar: ARAŞ. GÖR. HATİCE YILDIZ
Yayın Tarihi: 10.09.2018
Güncelleme Tarihi: 20.12.2020
Eser Adı | Yayın evi | Basım yılı | Eser türü |
---|---|---|---|
Divançe [I] | - / - | - | Şiir |
Divançe [II] | - / - | - | Şiir |
İlişkili Maddeler
Sn. | Madde Adı | D.Tarihi / Ö.Tarihi | Benzerlik | İncele |
---|---|---|---|---|
1 | Yiğit Değer Bengi | d. 1977 - ö. ? | Doğum Yeri | Görüntüle |
2 | Ömer İzgeç | d. 1980 - ö. ? | Doğum Yeri | Görüntüle |
3 | Asaf Çiyiltepe | d. 1934 - ö. 7 Haziran 1967 | Doğum Yeri | Görüntüle |
4 | Halil Recai Öğdevin | d. 1871 - ö. 1955 | Doğum Yılı | Görüntüle |
5 | BEKİR/BEKİRÎ, Bekir | d. 1871 - ö. 1934 | Doğum Yılı | Görüntüle |
6 | YAHYÂ SIRRÎ | d. 1871 - ö. 1905-1906 | Doğum Yılı | Görüntüle |
7 | HÂLİS, İbrâhim Edhem Hâlis Efendi | d. 1852 - ö. 1917 | Ölüm Yılı | Görüntüle |
8 | RÂ'İF Bey, Davutpaşalı Mehmed Râ'if Bey | d. ? - ö. 1917 | Ölüm Yılı | Görüntüle |
9 | SALİHA ABLA | d. ? - ö. 1917/1918 | Ölüm Yılı | Görüntüle |
10 | Murat Karacan | d. 23 Mart 1973 - ö. ? | Meslek | Görüntüle |
11 | Burhan Mendi | d. 1941 - ö. ? | Meslek | Görüntüle |
12 | Zafer Altınkozaoğlu | d. 25 Aralık 1955 - ö. ? | Meslek | Görüntüle |
13 | Mehmet Asım Us | d. 1884 - ö. 11 Aralık 1967 | Alan/Yüzyıl/Saha | Görüntüle |
14 | Yahya Saim Ozanoğlu | d. 1894 (1898) - ö. 3 Temmuz 1962 | Alan/Yüzyıl/Saha | Görüntüle |
15 | Melek Hiç | d. 1893? - ö. 6 Ocak 1964 | Alan/Yüzyıl/Saha | Görüntüle |
16 | Ragıp Şevki Yeşim | d. 1910 - ö. 12 Şubat 1971 | Madde Adı | Görüntüle |
17 | Şakir Süter | d. 25 Ocak 1950 - ö. 27 Ağustos 2007 | Madde Adı | Görüntüle |
18 | ŞÂKİR BABA | d. ? - ö. ? | Madde Adı | Görüntüle |