SUZÂNÎ, Abdülvahap Bozkurt

(d. 1892 / ö. 1945)
âşık
(Tekke / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Vahap Bozkurt, 1892'de Sivas'ın Kangal ilçesine bağlı Soğukpınar köyünde doğmuştur. Asıl adı Abdülvahap Bozkurt olan âşığın mahlası Suzânî’dir. Annesi Sivas’taki Abdülvahap Gazi türbesini ziyaret ettikten sonra dünyaya geldiği için ona bu isim verilmiştir. Köyde kısa adıyla Vahap olarak çağrılır (Bozkurt 1999: 13). Babası Alevi Dedesi Kurt Velizâde Ali Efendi Dede, annesi ise Medine Hanım'dır. Üçü kız (Güşü, Güher, Fatma), üçü erkek (Vahap, Veli, Abbas) altı kardeştir. Kendisinden altı yaş küçük kardeşi Veli de kendisi gibi âşık olup Revânî mahlasıyla tanınmaktadır. Seferberlik döneminde Vahap ve Veli askere alınır. Birisi çavuş, diğeri bölük amiri olarak askerliklerini tamamlamışlardır. Âşık Vahap, Cumhuriyetin kurulmasıyla birlikte bir ara köy kâtipliği yapmıştır. Daha sonra Sivas’a gelir ve devlet demir yolları fabrikasında çalışmaya başlar (Kaya 2009: 171). Âşık, 1925'te babasını, II. Dünya Savaşı yıllarında ise Hacer, Nergiz, Gazi ve Perihan olmak üzere dört çocuğunun annesini kaybeder. İkinci kez kendisinden yaşça bir hayli küçük Rabia isimli bir kızla evlenir. Suzânî, 1945'te ameliyat olduktan yedi gün sonra Sivas’ta siroz hastalığından vefat etmiş ve vasiyeti üzerine Abdülvahap Gazi tekkesinin batı ucuna defnedilmiştir.

Küçük yaşlarda babasının isteği üzerine anneleri Medine tarafından Âşık Hasan’a götürülen Vahap ve Veli, ondan saz dersleri almışlardır. İki kardeş okula gitmeseler de sazın yanında okuma yazmayı, Arap ve Latin alfabelerini öğrenmişler ve yine bu dönemde kendilerine dedelik öğretisi verilmeye başlamıştır (Bozkurt 1999: 13). Toprağı olmasına rağmen çiftçilik yapmayan Vahap, gençlik yıllarında zamanının büyük bölümünü köy köy gezip saz çalarak ve deyişler söyleyerek geçirmiştir. Suzânî usta bir saz üstadı olmasının yanı sıra keman ve ud da çalabilmektedir (Aslanoğlu 2006: 411). Yetişmesinde ustası Âşık Hasan dışında çeşitli meclislerde bir arada bulunduğu Âşık Süleyman, Efgânî ve Revânî’nin büyük etkisi olmuştur. Ahmet Kutsi Tecer tarafından Sivas’ta düzenlenen I. Halk Şairleri Bayramına kardeşi Revânî ile birlikte katılmıştır. “Bayrama 12 âşık katılmıştır. Bağlama ustası olarak en çok Suzânî ile Âşık Süleyman beğeni kazanmıştır. Şair olarak da Suzânî önde geliyordu” (Bozkurt 1999: 19). Oğlu Gazi’yi küçük yaşta kaybetmesi onu derinden etkilemiş, acısını bu yolda söylediği deyişlerde dile getirmiştir. Suzânî, Alevi öğretisi çerçevesinde Hatâyî ve Pir Sultan’ı iyi bilmekte, Sümmânî, Meslekî gibi yakın geçmişe ait âşıklardan etkilenmekte ve onların deyişlerini terennüm etmektedir.

Âşık Suzânî, ocaktan yetişmiş bir dede olarak sadece Kangal ve çevresinde değil, aynı zamanda tüm Sivas’ta iyi tanınan etkili bir âşıktır. Şiirlerinde aşk, ayrılık, felekten şikâyet, özlem gibi konular ön plandadır. Dini konulara girmemeye gayret göstermekle beraber deyişlerinde “Tanrı ve Ehli beyt sevgisine” (Özmen 1998: 643) yer vermiştir. Şiirlerinde eski sözcükler kullansa da bu onu samimi ve içli bir köy şairi olmaktan alıkoymaz. Hayatta iken bir kitapta toplamak için deyişlerini yazdığı ifade edilse de şiirleri yayımlanmamıştır. “Zengin ezgi ve söz belleği aracılığı ile birçok halk türküsü onun aracılığıyla radyo evi belgeliklerine girmişti” (Bozkurt 1999: 22). Mevcut deyişleri türkülerden oluşmaktadır.

Kaynakça

Aslanoğlu, İbrahim (2006). Sivas Meşhurları II. Sivas: Bms Matbaacılık.

Bozkurt, Fuat (1999). Ozanlar Ocağı. İstanbul: Orkun ve Ozan.

Kaya, Doğan (2009). Sivas Halk Şairleri V. Sivas: Önder Matbaacılık.

Özmen, İsmail (1998). Alevi-Bektaşi Şiirleri Antolojisi. C. 5. Ankara: Kültür Bakanlığı Yay.

Yıldız, Alim (2003). Sivaslı Şairler Antolojisi. İstanbul: Kitap Matbaacılık.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DOÇ. DR. KADRİYE TÜRKAN
Yayın Tarihi: 16.11.2018
Güncelleme Tarihi: 12.12.2020

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1HÜSNÎ, Sarıhatip-zâde Hüseyind. 1843 - ö. 1917Doğum YeriGörüntüle
2BAHRİ HASAN, Hasan Günerid. 1914 - ö. 1984Doğum YeriGörüntüle
3ALİ, Ali Yılmazd. 1920 - ö. 1995Doğum YeriGörüntüle
4MERYEM GENÇd. 1892 - ö. 1954Doğum YılıGörüntüle
5SALİH, Törnüklü Şeyh Salihd. 1892 - ö. 1956Doğum YılıGörüntüle
6Ahmet Cevatd. 5 Mayıs 1892 - ö. 1937Doğum YılıGörüntüle
7HÜSEYNİ/MAHSUN HÜSEYİN, Hasan Hüseyin Orhand. 1900 - ö. 17.11.1945Ölüm YılıGörüntüle
8Hayrettin Ziya Taluyd. 16 Nisan 1905 - ö. 17 Haziran 1945Ölüm YılıGörüntüle
9ÂTIF, Hasan Âtıf Karaderelid. 1874-1875 - ö. 04.04.1945Ölüm YılıGörüntüle
10ÇAĞLAYAN/AYŞE, Ayşe Çağlayand. 1939 - ö. 01.03.2008MeslekGörüntüle
11TEKİNÎ/DOST TEKİN, Tekin Polatd. 1979 - ö. ?MeslekGörüntüle
12VEYSEL YILDIZERd. 20.02.1970 - ö. ?MeslekGörüntüle
13HASAN SEVİNd. 1949 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14ÇELEBİ DOĞANÇAYd. 1933 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15DİDARÎ, Behram Coşkund. 1913 - ö. 22.01.1977Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16RÂSİM, Râsim Paşad. 1826 - ö. 1891Madde AdıGörüntüle
17NÂMIK MEHMED PAŞA, Darendelid. 1731-32 - ö. 26 Ağustos 1783Madde AdıGörüntüle
18KUSÛRÎ, Ömer Efendid. ? - ö. 1727Madde AdıGörüntüle