ZEFİL NECMİ (KÜÇÜK ÂŞIK), Mehmet

(d. 1870 / ö. 1933)
âşık
(Âşık / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

1870’te, bugün Tokat’a eskiden Zile’ye bağlı bulunan Artova ilçesinin Tuzla köyünde dünyaya gelmiştir. Okuyup yazması olmayan ümmi bir halk âşığıdır. Asıl adı Mehmet’tir. Baba adı Recep, anne adı Şerife’dir. Çok yoksul bir yaşam sürmüş, Maşat köyünün sığırcılığını yaparak geçimini sağlamıştır. Uzun yıllar Zile’nin Maşatova köylerinde dolaşıp mahalli âşık olarak ün kazanmıştır. Zefil Necmi mahlasını kullanan âşığa halk, boyunun kısa oluşundan dolayı Küçük Âşık adını yakıştırmış ve çevrede bu adla da tanınmıştır. Zefil yöre ağzında sefil anlamında kullanılmaktadır. 1933 yılında Tokat’ın Fecirgen köyünde vefat etmiştir.

Ümmi olmasına karşın tasavvufi bilgilere hakimdir. Doğaçlama söylediği şiirlerinde: "Âşık olan kelamından bellolur/ Hayır işi şerre yazmaz âşıklar/ Mürşit meydanında pişer hallolur/ Nefs-i emareye uymaz âşıklar" biçiminde üstün söyleyiş gücü görülmektedir. Çok iyi saz çalıp cemlerde zakirlik yapmıştır. Kimi şiirlerinin: "Zefil Necmi dünya bana dar oldu/ Masiva elinden işim zor oldu/ Feryad ü figanım ah ü zar oldu/ Saz oldu vücudum tel ne ilazım" gibi felsefi boyutunun ön planda oluşu dikkat çekmektedir. Pek çok şiirinin duvazimamlar biçiminde oluşu, Bektaşi kültürünü çok iyi bildiğini göstermektedir. Yoksul bir kişi olduğu ve zor bir yaşam sürdüğü: "Bir dem yaya oldum bir dem atlandım/ Bir dem zehirlendim bir dem tatlandım/ Dünyanın her cefasına katlandım/ Çile tekmil olup biteneş kadar" biçimindeki yöresel söyleyişlerle yüklü deyişinde görüldüğü gibi sanatına da yansımıştır.

Kaynakça

Yardımcı, Mehmet, Hayrettin İvgin (1988). Zileli Âşık Zefil Necmi. Ankara: Özen Mat.

Yardımcı, Mehmet (2004). 16. Yüzyıldan Günümüze İz Bırakan Zileli Şairler. Zile: Zile Belediyesi Kültür Yay.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET YARDIMCI
Yayın Tarihi: 04.06.2018
Güncelleme Tarihi: 12.12.2020

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1Aydın Balcıd. 10 Ocak 1948 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2Rıza Zelyutd. 13 Nisan 1948 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3Utku Kaygusuzd. 1985 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4TEVFİKd. 1870 - ö. 1914Doğum YılıGörüntüle
5İSMAYIL HESEN OĞLU İSMAYILOVd. 1870 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
6NİSE MÜRSELİ KIZId. 1870 - ö. 1945Doğum YılıGörüntüle
7Toktogul Satılganovd. 1864 - ö. 1933Ölüm YılıGörüntüle
8Abdürehim Esedoğlu Hakverdiyevd. 4 Mayıs 1870 - ö. 12 Aralık 1933Ölüm YılıGörüntüle
9Abdülhaluk Uygurd. 1901 - ö. 13 Mart 1933Ölüm YılıGörüntüle
10YANIK UMMAN, Ömer Akçakayad. 1938 - ö. ?MeslekGörüntüle
11ABDULLAH TİBİd. ? - ö. ?MeslekGörüntüle
12MAHMUT GÜNÖNÜd. 1968 - ö. ?MeslekGörüntüle
13BEKİR/KUL BEKİR, Bekir Yiğitd. 1920 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14AKDAĞ, Güzel Akdağd. 1949 - ö. 21.03.1985Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15KUL MUSTAFA/MUSTAFA/BURUKLU KUL MUSTAFA/TORUNÎ, Mustafa Duzağadüşmezd. 17.02.1930 - ö. 06.12.2006Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16LADİKARSLI BİLAL, Bilal Ersarıd. 1968 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17Mehmet Çağlıkasapd. 1945 - ö. 3 Ocak 2017Madde AdıGörüntüle
18MAHFÎ, Alid. 1791 - ö. 1853Madde AdıGörüntüle