ZEFİL NECMİ (KÜÇÜK ÂŞIK), Mehmet

(d. 1870 / ö. 1933)
âşık
(Âşık / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

1870’te, bugün Tokat’a eskiden Zile’ye bağlı bulunan Artova ilçesinin Tuzla köyünde dünyaya gelmiştir. Okuyup yazması olmayan ümmi bir halk âşığıdır. Asıl adı Mehmet’tir. Baba adı Recep, anne adı Şerife’dir. Çok yoksul bir yaşam sürmüş, Maşat köyünün sığırcılığını yaparak geçimini sağlamıştır. Uzun yıllar Zile’nin Maşatova köylerinde dolaşıp mahalli âşık olarak ün kazanmıştır. Zefil Necmi mahlasını kullanan âşığa halk, boyunun kısa oluşundan dolayı Küçük Âşık adını yakıştırmış ve çevrede bu adla da tanınmıştır. Zefil yöre ağzında sefil anlamında kullanılmaktadır. 1933 yılında Tokat’ın Fecirgen köyünde vefat etmiştir.

Ümmi olmasına karşın tasavvufi bilgilere hakimdir. Doğaçlama söylediği şiirlerinde: "Âşık olan kelamından bellolur/ Hayır işi şerre yazmaz âşıklar/ Mürşit meydanında pişer hallolur/ Nefs-i emareye uymaz âşıklar" biçiminde üstün söyleyiş gücü görülmektedir. Çok iyi saz çalıp cemlerde zakirlik yapmıştır. Kimi şiirlerinin: "Zefil Necmi dünya bana dar oldu/ Masiva elinden işim zor oldu/ Feryad ü figanım ah ü zar oldu/ Saz oldu vücudum tel ne ilazım" gibi felsefi boyutunun ön planda oluşu dikkat çekmektedir. Pek çok şiirinin duvazimamlar biçiminde oluşu, Bektaşi kültürünü çok iyi bildiğini göstermektedir. Yoksul bir kişi olduğu ve zor bir yaşam sürdüğü: "Bir dem yaya oldum bir dem atlandım/ Bir dem zehirlendim bir dem tatlandım/ Dünyanın her cefasına katlandım/ Çile tekmil olup biteneş kadar" biçimindeki yöresel söyleyişlerle yüklü deyişinde görüldüğü gibi sanatına da yansımıştır.

Kaynakça

Yardımcı, Mehmet, Hayrettin İvgin (1988). Zileli Âşık Zefil Necmi. Ankara: Özen Mat.

Yardımcı, Mehmet (2004). 16. Yüzyıldan Günümüze İz Bırakan Zileli Şairler. Zile: Zile Belediyesi Kültür Yay.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET YARDIMCI
Yayın Tarihi: 04.06.2018
Güncelleme Tarihi: 12.12.2020

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1A. Duran Ayyıldızd. 01 Ocak 1933 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2Bedrettin Aykınd. 20 Ekim 1936 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3Hayati Biced. 01 Mart 1959 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4EDÎB, Ali Edîb Beyd. 1870-71 - ö. 1898Doğum YılıGörüntüle
5MANSURd. 1870 - ö. 16.03.1924Doğum YılıGörüntüle
6Ahmet Reşit Reyd. 1870 - ö. 14 Ağustos 1955Doğum YılıGörüntüle
7MEHEMMED/ÇORLU MEHEMMED, Mehemmed Çorlud. 1825? - ö. 1933/1940\'lar?Ölüm YılıGörüntüle
8MAHŞAH HANIMd. 1864 - ö. 25.03.1933Ölüm YılıGörüntüle
9Örikağasızade Hasan Sırrıd. 9 Ocak 1861 - ö. 1933Ölüm YılıGörüntüle
10NİYAZİ DEMİRd. 1932 - ö. 06.02.2003MeslekGörüntüle
11TEKYURT, Eyüp Tekyurtd. 1917 - ö. 2002MeslekGörüntüle
12ZULÂMÎd. ? - ö. ?MeslekGörüntüle
13HULUSÎ (Ortaköylü)d. 1894 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14ERDEMOĞLU, Mehmet Ertemd. 10.03.1953 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15ŞAHSENEM/ŞAHSENEM BACI/OZAN ŞAHSENEM/SENEM BACI, Şahsenem/Senem Akkaşd. 1945 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16AYDIN/AYDIN MUSA, Musa Aydınd. 1968 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17ALİ GÜRBÜZ/GÜRBÜZ/ALİ, Ali Gürbüzd. 1924 - ö. 21.07.2005Madde AdıGörüntüle
18AKHİSÂRÎd. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle