ZEFİL NECMİ (KÜÇÜK ÂŞIK), Mehmet

(d. 1870 / ö. 1933)
âşık
(Âşık / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

1870’te, bugün Tokat’a eskiden Zile’ye bağlı bulunan Artova ilçesinin Tuzla köyünde dünyaya gelmiştir. Okuyup yazması olmayan ümmi bir halk âşığıdır. Asıl adı Mehmet’tir. Baba adı Recep, anne adı Şerife’dir. Çok yoksul bir yaşam sürmüş, Maşat köyünün sığırcılığını yaparak geçimini sağlamıştır. Uzun yıllar Zile’nin Maşatova köylerinde dolaşıp mahalli âşık olarak ün kazanmıştır. Zefil Necmi mahlasını kullanan âşığa halk, boyunun kısa oluşundan dolayı Küçük Âşık adını yakıştırmış ve çevrede bu adla da tanınmıştır. Zefil yöre ağzında sefil anlamında kullanılmaktadır. 1933 yılında Tokat’ın Fecirgen köyünde vefat etmiştir.

Ümmi olmasına karşın tasavvufi bilgilere hakimdir. Doğaçlama söylediği şiirlerinde: "Âşık olan kelamından bellolur/ Hayır işi şerre yazmaz âşıklar/ Mürşit meydanında pişer hallolur/ Nefs-i emareye uymaz âşıklar" biçiminde üstün söyleyiş gücü görülmektedir. Çok iyi saz çalıp cemlerde zakirlik yapmıştır. Kimi şiirlerinin: "Zefil Necmi dünya bana dar oldu/ Masiva elinden işim zor oldu/ Feryad ü figanım ah ü zar oldu/ Saz oldu vücudum tel ne ilazım" gibi felsefi boyutunun ön planda oluşu dikkat çekmektedir. Pek çok şiirinin duvazimamlar biçiminde oluşu, Bektaşi kültürünü çok iyi bildiğini göstermektedir. Yoksul bir kişi olduğu ve zor bir yaşam sürdüğü: "Bir dem yaya oldum bir dem atlandım/ Bir dem zehirlendim bir dem tatlandım/ Dünyanın her cefasına katlandım/ Çile tekmil olup biteneş kadar" biçimindeki yöresel söyleyişlerle yüklü deyişinde görüldüğü gibi sanatına da yansımıştır.

Kaynakça

Yardımcı, Mehmet, Hayrettin İvgin (1988). Zileli Âşık Zefil Necmi. Ankara: Özen Mat.

Yardımcı, Mehmet (2004). 16. Yüzyıldan Günümüze İz Bırakan Zileli Şairler. Zile: Zile Belediyesi Kültür Yay.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET YARDIMCI
Yayın Tarihi: 04.06.2018
Güncelleme Tarihi: 12.12.2020

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1Mustafa Bülbüld. 01 Ocak 1946 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2MOLLÂ LÜTFÎ, Sarı Lutfî, Deli Lütfî, Maktûl Lütfî, Lütfullâhd. 1446 civarı - ö. 1494 veya 1495Doğum YeriGörüntüle
3PÜRYÂNÎ, Hacı Resul Eserd. 1931 - ö. 2006Doğum YeriGörüntüle
4MEHMED SA'ÎD, Teke-zâded. 1870 - ö. 1913Doğum YılıGörüntüle
5ZEHRA BACId. 1870? - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
6BÜLBÜL HOCA/ŞERİFE, Şerife Hanımd. 1869-1870 - ö. 1932Doğum YılıGörüntüle
7MAHŞAH HANIMd. 1864 - ö. 25.03.1933Ölüm YılıGörüntüle
8VELİ BOZALGANLId. 1880 - ö. 1933Ölüm YılıGörüntüle
9Toktogul Satılganovd. 1864 - ö. 1933Ölüm YılıGörüntüle
10MÜDAMÎ, Sabit Yalçın Atamand. 1918 - ö. 08.11.1968MeslekGörüntüle
11RIZA, Rıza Asland. 1946 - ö. ?MeslekGörüntüle
12HEYDER GULU NİRUMENDd. 1948 - ö. ?MeslekGörüntüle
13İZZET VURALd. 1940 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14MERYEM, Meryem Kavaklıd. ? - ö. 1951Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15MİSALÎ, Üzeyir Yükselced. 1931 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16İLHAMİ, İlhami Arslantaşd. 25.09.1960 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17KUDRET CARÇILId. 1919 - ö. 1994Madde AdıGörüntüle
18FİRARİd. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle