HÂLİD, Hasan Hâlid Efendi

(d. 1845/1261 - ö. 1906/1324)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 19. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

1261/1845 yılında İstanbul'da doğdu. Asıl adı Hasan Hâlid Efendi'dir. Zabtiye yüzbaşılarından ve Rufâ'î şeyhlerinden Sâlih Ağa'nın oğludur. 1863 senesinde Şumnu'daki İkinci Ordu'da resmi göreve başladı. Zamanla terfi ederek Edirne'ye nakledilen orduda Erkân-ı Harbiye Dairesi Mümeyyizliği'ne, Üçüncü Şube Müdür Muavinliği'ne tayin edildi. 1895'te Dördüncü Şube Müdürü, 1896'da Levazım İkinci Şube Müdürü oldu. 1904 senesinde kendi isteğiyle emekliye ayrıldı. Hayatının ilk yıllarında Hâlidî şeyhlerinden Feyzullah Efendi'ye intisap etmişti. 7 Şaban 1324/20 Eylül 1906'da Edirne'de vefat etti. Mevlevîhâne civarındaki Murâdiye Câmii kabristanına defnedildi.

Beş erkek çocuğu olmuştur, bunlardan üçü orduda görevlidir. Oğlu Ahmed Remzi Bey'den alınan bilgiye göre kendi gayretiyle Arapça ve Farsça öğrendi. Edirne Mevlevîhânesi ile Eski Câmi'de vefatına kadar vaaz etti. Edirne Mevlevîhânesi'nde mesnevihanlık yaptı (İnal 1988: 516). Bursalı Mehmed Tâhir'e göre şu'arâ-yı Mevleviyyedendir, şevk ve hâlet sahibidir (1333: 170). Aynı zamanda iyi bir hattat olan Hâlid Efendi'nin Murâdiye Camii'nde ve Eski Câmi'de hatları vardır. Ömrünü kitap okumakla geçirmiş ve zamanının edip ve şairleriyle muhabbette bulunmuş, güzel söz söyleyen, fakirlere yardımcı olmayı seven bir zat imiş.

Edirne Muharebeleri sırasında kütüphanesi yok olduğundan Hazîne-i Fünûn'daki gazelinden başka şiiri bulunamadı. Eserlerinin çoğu yazma hâlinde kaldı, basılamadı. Eserleri şunlardır:

1. Bir Şehidin Ahvâli Hakkında Risâle: Yazma hâlindedir.

2. İmâm Kuşeyrî'nin Istılâhât-ı Sûfiyye'sinin Tercümesi: Bu eser genişletilerek Türkçeye çevrilmiştir. Yazma hâlindedir.

3. Mevlânâ Celâleddin ve Sadreddîn-i Konevî'nin Yüceliğine Dair Risale: Yazma hâlindedir.

4. Muallim Nâci'nin Bir Gazelinin İki Beytine Şerh: Yazma hâlindedir.

5. Sultan Veled'in Aşk'nâmesi'nden 23 Beyit'in Şerhi: 1304 senesinde İstanbul'da basıldı.

6. Sultan Veled'in Aşknâme'sinden Diğer Bazı Beyitlerin Şerhi: 1305 yılında İstanbul'da basıldı.

Kaynakça

Bursalı Mehmed Tahir (1333). Osmanlı Müellifleri. C. I. İstanbul.

İnal, İbnü'l-Emin Mahmud Kemal (1988). Son Asır Türk Şairleri. C. I. İstanbul: Dergah Yay.

Türk Dünyası Edebiyatçıları Ansiklopedisi (2004). "Hâlid". C. IV. Ankara: Atatürk Kültür Merkezi Yay. 362.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: PROF. DR. MEHMET ARSLAN
Yayın Tarihi: 10.06.2014

Eserlerinden Örnekler

Gazel

Arz etmek eğer ister isem dildeki râzı

Hâmem tutuşur şerh edemez sûz u güdâzı

Sûfî edemez hall-i rumûzât-ı hakîkat

Yokdur kütüb-i medresede dildeki yazı

Gel mu'tekif-i hücre-i dil ol da nazar kıl

Vahdet ilinin nice imiş bahs-i dırâzı

Mey-hânede bahş oldı bana neşve-i idrâk

Bildim ne imiş şûr-ı meyi nâle-i sâzı

Hâlid der-i feyz-âver-i Mollâ'ya kulum kul

Yuf eyler isem gayri yere arz-ı niyâzı

Kıt'a

Meydeki keyfiyyet-i teşvîşi idrâk eyleriz

Nâle-i neyle gönül mülkün tarab-nâk eyleriz

Neşve-yâb-ı câm-ı feyz-i Mevlevîyiz tâ ebed

Nûş-ı meyle gûş-ı neyle raksı bî-bâk eyleriz

İnal, İbnü'l-Emin Mahmud Kemal (1988). Son Asır Türk Şairleri. C. I. İstanbul: Dergah Yay. 517.


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1Ağralı, Leventd. 1933 - ö. 2001Doğum YeriGörüntüle
2Yengin, Muhiddin Raifd. 1880 - ö. 30 Aralık 1955Doğum YeriGörüntüle
3Seyfettin Pınard. 1914 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4BAHÂEDDÎN MEHMED, İstanbullud. 1845 - ö. 1917Doğum YılıGörüntüle
5SÜREYYÂ BEY, Mehmed Süreyyâd. 1845 - ö. 1909Doğum YılıGörüntüle
6HACI EMİNE/ŞEM'Î'NİN GÜLÜ/ŞEM'Î'NİN BÜLBÜLÜ, Emined. 1824 (?)/1845/1846 (?) - ö. 1834 (?) /1941(?)Doğum YılıGörüntüle
7KADER, Hasan Ağad. 1841 - ö. 1906Ölüm YılıGörüntüle
8NURİ, Nuri Babad. ? - ö. 1904-1906?Ölüm YılıGörüntüle
9İMDADÎ, Alid. 1870 - ö. 1906/1908?Ölüm YılıGörüntüle
10HÂTIFÎd. ? - ö. ?MeslekGörüntüle
11NAKDÎd. ? - ö. ?MeslekGörüntüle
12SÂ'İB AHMED BEYd. ? - ö. 1919MeslekGörüntüle
13VASFÎ/BERKÎ, Şeyh Ali Vasfîd. 1851 - ö. 1910Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14ÂRİF, Cabbâr-zâde Mehmed Ârif Beyd. 1828 - ö. 1920Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15DÂNİŞ, Ahmed Efendid. ? - ö. 1898Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16NİMET, Nîmetullah Efendid. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17FEHMÎ, Mustafâ Mazlûm Fehmî Paşad. 1812 - ö. 1861Madde AdıGörüntüle
18RE'FET, Sâlih Re'fet Efendid. 1813 - ö. 1861 ds.Madde AdıGörüntüle