Uşaklıgil, Halit Ziya

(d. 1865 / ö. 27 Mart 1945)
Roman ve Hikâye Yazarı
(Yeni Edebiyat / 19. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Halit Ziya Uşaklıgil, aslen Uşaklı olan ve İzmir'e yerleştikten sonra "Uşakîzadeler" adıyla tanınan İzmir'in eski, köklü ve zengin bir ailesine mensuptur. Dedesi Hacı Ali Efendi, İzmir'in yanı sıra Avrupa ticaret çevrelerinde de tanınan büyük bir halı tüccarı, babası Halil Efendi ticaretle uğraşan, Batılı hayat şekillerine oldukça aşina, fakat tasavvuf kültür ve edebiyatına da çok yakınlık duyan bir insandı. Mevlâna ve Hafız'ın sadık bir okuruydu. Annesi Behiye Hanım ise soy itibariyle Kayseri'nin "Hacı Bey Ailesi" olarak bilinen eski ve tanınmış bir ailesinden gelmedir.

Halit Ziya, babasının bir halı mağazası açmak üzere gittiği İstanbul'da Eyüp Balcılar Yokuşu'ndaki bir evde 1865 yılında doğmuştur. İlk tahsiline Mercan'daki bir mahalle mektebinde başlamış. daha sonra Fatih Askerî Rüşdiyesi'ne kaydolmuştur. Ancak rüşdiyenin üçüncü sınıfındayken 93 Harbi'nin sebep olduğu felâketler ve halı ticaretinin büyük ölçüde sekteye uğraması sonucunda ailenin İzmir'e dönmek zorunda kalması dolayısıyla 1878 martında İzmir'e gelir ve tahsiline burada devam eder. Ama kaydolduğu İzmir Rüşdiyesi'nin eğitim düzeyinin onu tatmin etmemesi yüzünden bir süre özel dersler aldıktan sonra Ermeni katolik rahiplerinin idare ettiği, Fransızca eğitim veren Mekitarist Mektebi'ne muhtemelen 1880 yılında kaydettirilir. Buradan 1883 yılında mezun olur. Babasının maddî sıkıntısı yüzünden yüksek tahsil yapma imkânını bulamamakla birlikte, İstanbul'da başlayan okumalarını ve tiyatroya olan ilgisini burada da sürdürür ve Mekitarist Mektebi'ndeki hocalarının teşvikiyle Batı'nın büyük yazarlarının, özellikle realist ve naturalist romancıların eserlerine ve dolayısıyla da Batı edebiyatına erken bir yaşta nüfuz eder. Okulu bitirdikten sonra da bazı özel hocalardan İngilizce, Almanca ve Türk müziği dersleri alarak akranlarına kıyasla çok yönlü ve zengin bir kültüre sahip olur.

Dedesinin halı mağazasında çalışmakla birlikte bir devlet memuriyetine geçmek isteyen Halit Ziya'nın memuriyet hayatı, 1885'te İzmir Rüşdiyesi'ne Fransızca öğretmeni olarak tayiniyle başlamış, bundan kısa bir süre sonra da Osmanlı Bankası İzmir şubesine mütercim ve muhasip olarak atanmıştır. Rüşdiyeden, 1886'da açılan İzmir İdadîsi'ne Fransızca öğretmeni olarak nakledilmesinden sonra İzmir'den ayrılış tarihi olan 1893 martına kadar banka ve okuldaki görevlerine devam etmiş, idadîde Fransızca derslerinin yanı sıra Türk edebiyatı dersleri de vermiş ve bu dersleri daha sonra kitap halinde bastırmıştır. Bu dönemde o, ayrıca İzmir'in ilk edebî dergisi olan Nevruz'u ve İzmir basınının en önemli gazeteleri arasında bulunan Hizmet'i arkadaşları Tevfik Nevzat ve Bıçakçızade Hakkı ile birlikte çıkarmak suretiyle şehrin edebiyat ve fikir hayatına da büyük bir canlılık kazandırmıştır.

Yazarın İzmir devresi 1893 martında İstanbul'da Reji İdaresi Muhaberat-ı Türkiye başkâtipliğine tayiniyle sona eser. Gitgide yükseldiği Reji'deki görevlerinde on altı yıl çalıştıktan sonra 1909 nisanında İttihat ve Terakkî Cemiyeti'nin teklifiyle II. Abdülhamid'in hal edilmesinden sonra tahta geçen V. Mehmet Reşat'ın başkâtipliğine tayin edilir. Üç yıl devam eden bu görevi sırasında 1911'de kısa süren bir Ayan üyeliği de vardır. İttihatçı-İtilâfçı çekişmesinin etkisiyle 1912 temmuzunda Ahmet Muhtar Paşa'nın "Büyük Kabine"si tarafından başkâtiplik görevinden alınınca Tütün İnhisarı idare meclisi başkanlığına tayin edilir. Ayrıca daha önce başlamış olduğu Darülfünun'daki Batı edebiyatı dersleri hocalığına yeniden döner ve 1919'a kadar burada ders vererek Batı edebiyatları tarihine dair hazırladığı ders kitaplarını neşreder.

Cumhuriyet'in ilânından sonra Tütün İnhisarındaki görevine devam etmekle birlikte, aktif memuriyet hayatından çekilen yazar, hayatının bu son devresinde vaktinin büyük kısmını yazmaya ayırır. Ancak bu devrede kendisini çok yıpratan acı bir ailevî olay yaşar. Oğlu Tiran elçiliği başkâtibi Halil Vedat'ın, tayin ve terfi taleplerinin sonuçsuz kalması yüzünden 2 Aralık 1937'de intihar etmesi, onun için büyük bir yıkım olur. Daha önce de bir kızını erken yaşta kaybetmiş olan yazar. bu olaydan sonra kendini toparlayamaz ve artık tamamen içine kapandığı Yeşilköy'deki köşkünde 27 Mart 1945'te hayata veda eder. Ölümü edebiyat ve kültür dünyasında büyük yankılar uyandırır.

Halit Ziya Uşaklıgil, Türk edebiyatının büyük edebiyat ve sanat adamları arasındadır. Çeşitli edebî türlerde ve alanlarda kitap olarak yayımlanmış eserlerinin yanı sıra gazete ve dergilerde dağınık bir surette kalmış çok sayıda edebî ve fikrî makalesi vardır. Onun yazı hayatı, İzmir ve İstanbul devreleri olmak üzere iki kısımda düşünülebilir. 1883'ten itibaren Hazine-i Evrak, Tercüman-ı Hakikat ve Envar-ı Zekâ gibi İstanbul gazete ve dergilerinde çıkan ilk yazılarından sonra kendisine ün kazandıran asıl eserlerini, İzmir'de arkadaşlarıyla birlikte çıkardığı Nevruz dergisi (çıkışı 13 Mart 1884) ve Hizmet gazetesinde (çıkışı 13 Kasım 1886) yayımlamıştır. Özellikle bütün yükünü omuzladığı Hizmet'te yedi yıl boyunca süren yoğun yazı faaliyeti; telif ve çeviri roman ve hikâyeler, mensur şiirler, edebiyat eleştirileri ve polemikler, fennî yazı dizileri, sosyal ve kültürel makaleler, "Cüzdan" başlıklı özdeyişler, "Letaif" başlıklı eğlendirici ve öğretici fıkralar ve ticaret istatistikleri olmak üzere çeşitli başlıklar altında toplanabilir.

Yazarın Türk roman sanatında yeni bir çığır açan, romanımızı yeni bir yapı ve üsluba kavuşturan ilk romanı ve büyük hikâyeleri Hizmet gazetesinde tefrika edilmiştir. Bunlar sırasıyla Sefile -ki Türk edebiyatının kesinlikle ilk realist romanıdır-, Nemide, Bir Ölünün Defteri, Ferdi ve Şürekâsı adlı dört romanla Bir Muhtıranın Son Yaprakları, Bir İzdivacın Tarih-i Muaşakası, (yarım kalmış) Deli, Bu muydu? ve Heyhat başlıklarını taşıyan beş büyük hikâyedir. Gazetede yayımlanan telif ve çeviri çok sayıda küçük hikâyeden başka en çok ilgi çeken yazıları, şiirsel bir dille yazılmış küçük duygusal nesir parçalarıdır. Hizmet'te "Mensur Şiirler" gibi kendi içinde çelişkili görünen bir genel başlıkla yayımlanan, daha sonra da yine bu adla kitaplaşan bu şiirli yazılar, sonradan birçoklarınca taklit edilerek Servet-i Fünun Edebiyatında da devam eden bir mensur şiir modasının doğmasına yol açmıştır. Yazarın bu yoldaki ikinci eseri de annesinin ölümü dolayısıyla yazdığı Mezardan Sesler adlı uzun mensur şiirdir.

Halit Ziya, Hizmet'te Türk ve dünya edebiyatının çeşitli konularını ele alan birçok makale ve Hikâye adlı roman teorisiyle ilgili bir eserinin yanı sıra sosyal ve kültürel konularda da makaleler ve halkın bilgisini arttırmak amacıyla fennî yazı dizileri yayımlamıştır. Bu eserler daha sonra İzmir ve İstanbul'da kitap halinde yayımlanmıştır.

İstanbul'a yerleşmesinden sonra onun yazıları daha çok Servet-i Fünun, Mektep, İkdam, Sabah ve Peyam-ı Sabah gibi İstanbul'un önde gelen gazete ve dergilerinde çıkmıştır. Özellikle 1896-1901 yılları arasında Türk edebiyatında yeni bir edebî mektep olarak ortaya çıkan Servet-i Fünun Edebiyatı döneminde Tevfik Fikret ve Cenap Şahabettin'le birlikte bu edebiyatın önde gelen bir temsilcisi olan Halit Ziya, en olgun roman ve hikâyelerini Servet-i Fünun dergisinde yayımlar ve özellikle Mai ve Siyah, Aşk-ı Memnu ve (tefrikası sansür yüzünden yarım kalan) Kırık Hayatlar romanlarıyla Türk romanının zirve eserlerini edebiyatımıza kazandırır. II. Meşrutiyet döneminde bu romanlara son romanı Nesl-i Ahir eklenmiştir. Onun roman ve hikâye alanında açtığı realist yol, daha sonra birçok yazar tarafından izlenmiş, hem çağdaşları hem de sonraki roman ve hikâye yazarları Halit Ziya'nın romanlarından derin surette etkilenmişlerdir.

II. Meşrutiyet ve Cumhuriyet dönemlerinde de roman ve hikâye ve yeni bir tür olarak tiyatro alanında eserler vermeye devam eden yazarın, özellikle Cumhuriyet devrinde kendisini edebiyat dünyasında yeniden ön plana çıkaran eserleri Kırk Yıl, Saray ve Ötesi ve Bir Acı Hikâye başlıklarını taşıyan hatıra kitaplarıyla Türk ve Batı edebiyatlarına dair yazdığı değerli makaleleri olmuştur. Hatıralarındaki üslup ve kompozisyon, yazarı Türk hatıra edebiyatının en önde gelen bir ismi haline getirmiş, bu türde de o, diğer yazarlar için bir öncü olmuştur. Bu hatıralar edebiyat ve siyaset tarihimizin yanı sıra yaşadığı yılların İzmir'ini de çok canlı ve objektif bir şekilde yansıtması bakımından önemlidirler. Gene hikâyelerinde özellikle de İzmir Hikayeleri adlı kitabında toplanan hikâyelerinde kendi çevresinden ve yaşadığı yılların İzmir'inden birçok çizgi, renk ve kişilik bu eserlere bütün canlılık ve güzelliğiyle yansımıştır.

Halit Ziya'nın altmış yıl boyunca devam eden yazı hayatında kitap halindeki eserlerinin sayısı, ölümünden sonra yayımlananlarla birlikte altmış dokuzu bulmaktadır. Bu eserleri; romanlar, büyük hikâyeler, küçük hikâyeler, mensur şiirler, tiyatrolar, hatıralar, makaleler, teorik eserler, Batı edebiyatlarına dair eserler, çeviriler ve fennî kitaplar olmak üzere on bir grupta toplamak mümkündür.

Yazarın kendisine Türk edebiyatında büyük bir mevki kazandıran sekiz romanına bir bütün olarak baktığımızda, bunlarda daha çok bireylerin mutluluğu probleminin ele alındığı görülür. İzmir devresinde yazılan Sefile, Nemide, Bir Ölünün Defteri ve Ferdi ve Şürekâsı romanlarında esasen üç genç arasında cereyan eden aşklar ve bu aşklar sırasında gençlerin yaşadığı kıskançlık, intikam veya feragat duyguları anlatılır. Bunlardan Sefile romanı (1886-1887), Türk roman tarihinde realist ve naturalist anlatım tekniklerinin ilk defa uygulandığı bir roman olması bakımından önemlidir. İlk realist roman olarak bilinen Sami Paşazade Sezai'nin Sergüzeşt'i Sefile'den sonra,1888 yılında yayımlanmıştır. İstanbul devresinde yazılan Mai ve Siyah, Aşk-ı Memnu, Kırık Hayatlar ve Nesl-i Ahir romanlarında ise aşk ikinci plana düşmüştür. Bu olgunluk dönemi romanlarında toplumun çeşitli kesimlerine mensup gençlerin ve ailelerin hayatı, hayalleri, idealleri ve uğradıkları hayal kırıklıkları hikâye edilir. Özellikle Kırık Hayatlar ve Nesl-i Ahir'de yazar, diğer romanlarından farklı olarak daha çok toplumun gerçekliklerini ve siyasî meseleleri ele almış, üslupta da sadeliğe yönelmiştir.

Romanlarda ele alınan kişiler, çoğunlukla "Yeni Osmanlı Tipi" diye adlandırabileceğimiz varlıklı, kültürlü, sanatkâr yaradılışlı, zarif, Batılı değerlere inanan, ancak hayat karşısında pek güçlü olmayan kişiliklerdir. Romanların kişi kadrosu içerisinde "kendini öksüz kız evlâdına adamış fedakâr baba" tipleriyle girdikleri ailelere mutsuzluk getiren "meş'um" veya "afet kadın" (femme fatale) tipleri de ilk defa onun eserlerinde sıklıkla görünürler.

Halit Ziya'nın romanla küçük hikâye arasında bir yerde bulunan büyük hikâye türünde de yedi eseri vardır ki bunlara "küçük roman" demek mümkündür. Bunlar da genelllikle "Yeni Osmanlı" olarak niteleyebileceğimiz kişilerin acı verici hayat maceralarını aynı üslup ve anlatım teknikleriyle ve aynı sağlam kurgu tekniğiyle veren eserlerdir. Bu eserlerin her birinde de farklı bir realist veya objektif anlatım yönteminin kullanıldığı dikkati çeker.

Aynı zamanda çok başarılı bir küçük hikâye yazarı olan yazarın küçük hikâyeleri sayı itibariyle 125'i bulmaktadır. On yedi kitap halinde yayımlanan bu hikâyelerin toplandığı kitaplardan en çok tanınan ve okunanlar şöyle sıralanabilir: Bir Yazın Tarıhi, Solgun Demet, Bir Şiir-i Hayal, Bir Hikâye-i Sevda, Hepsinden Acı, Aşka Dair, Onu Beklerken, İhtiyar Dost, Kadın Pençesi, İzmir Hikâyeleri. Her biri birer küçük hayat tablosu oluşturan hikâyelerinde yazar, Türk toplumumunun gerçeklerine ve problemlerine romanlarından daha fazla eğilir ve ailevî yaşantılar, fakirlik ve yoksunluk içindeki insanlar ve toplumun töreleri üzerine çok etkileyici gerçek hayat sahneleri sunar.

Romanları ve küçük roman denebilecek büyük hikâyeleriyle Halit Ziya, kahramanlarının tutkularını ve duygularını tahlil etmeyi, onları kendi çevreleri içinde göstermeyi esas alarak sanatkârane üslupla Türk dilinde gerçek anlamda Batılı romanı yaratmış ve Ahmet Mithat Efendi'nin kendisinden önceki kaba ve özensiz romancılığına son vermiştir. Aynı anlayışla yazdığı küçük hikâyeleri de bu türün gelişip yaygınlaşmasında önemli bir rol oynamıştır.

Yazarın bütün bu roman, büyük hikâye ve küçük hikâyelerinde kendini gösteren sanatkârane ve zarif üslubunu mensur şiirlerinde, birisi telif, ikisi adaptasyon olan tiyatro eserlerinde ve hatıralarında da bulmak mümkündür.

Edebî eserleri dışında yazarın edebiyat teorisine dair makale ve eserleri ile Batı edebiyatlarının tarihine dair yazdığı eserler de Türk kültür ve edebiyat tarihinin ilkleri arasındadırlar. İzmir'de Hizmet gazetesinde 1887-1888'de tefrika edilen Hikâye adlı kitabı Türkçede roman teorisi konusundaki ilk eserdir. Darülfünun'daki hocalığı sırasında hazırladığı Fransız, İspanyol, Alman, Yunan ve Latin edebiyatları tarihine dair kitapları ise bu edebiyatları ilk defa derli toplu bir şekilde tanıtan eserlerdir.

Böylece Halit Ziya, İzmir'in ilk edebî dergisini çıkarması, yıllarca yayımladığı Hizmet gazetesiyle birçok yeniliğe imza atmış olması ve şehrin hayatına büyük bir canlılık getirmesi bakımından İzmir'in edebiyat ve fikir hayatında önemli izler bırakmış bir şahsiyettir. Bundan daha önemli olarak o, Türk romanının klasikleşmiş eserlerini vermek, küçük hikâye geleneğini kurmak, mensur şiir modasını yaratmak ve roman teorisi ve Batı edebiyat tarihlerine dair ilk eserleri vermek bakımlarından da muhakkak ki Türk edebiyatının, Türk nesrinin en büyükleri arasında yer almaya hak kazanmış bir yazardır.

Kaynakça

Huyugüzel, Ö. Faruk (2004). İzmir'de Dil ve Edebiyat Hareketleri Üzerine Araştırmalar. İzmir: İzmir Büyükşehir Belediyesi Kültür Yayını Kent Kitaplığı Dizisi.

Huyugüzel, Ömer Faruk (2010). Halit Ziya Uşaklıgil. 2. b. Ankara: Akçağ Yay.

İleri, Selim (1981). Uzun Bir Kışın Siyah Günleri. İstanbul. YAZKO Yay.

Kaplan, Mehmet (1950), "Halit Ziya", İslâm Ansiklopedisi. C. V/I. İstanbul: Millî Eğitim Bakanlığı Yay.

Kerman, Zeynep (2008). Uşaklıgil'in Romanlarında Batılı Yaşayış. 2. b. İstanbul: Dergâh Yay.

Moran, Berna (1983). Türk Romanına Eleştirel Bir Bakış. C. 1. İstanbul: İletişim Yay.

Önertoy, Olcay (1995). Halit Ziya Uşaklıgil, Romancılığı ve Romanımızdaki Yeri. 2. b. Ankara: Kültür Bakanlığı Yay.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: PROF. DR. ÖMER FARUK HUYUGÜZEL
Yayın Tarihi: 27.12.2017

Eser AdıYayın eviBasım yılıEser türü
Garptan Şarka Seyyale-i Edebiye. Fransız Edebiyatının Nümune ve Tarihi. Medhal. Ezmine-i Mutavassıta ve 16. Asır c.IMatbaa-i Ebüzziya / İstanbul1303 (1885)İnceleme
Esrar-ı SerendipMatbaa-i Amire / İstanbul1305 (1887)Roman
Bir Muhtıranın Son YapraklarıMihran Matbaası / İstanbul1306 (1888)Roman
Bir İzdivacın Tarih-i MuâşakasıMihran Matbaası / İstanbul1306 (1888)Roman
Haml ve Vaz-ı HamlMihran Matbaası / İstanbul1306 (1889)İnceleme
Fransızca Muallimi. Kavâid-i Kıraat ve Tatbikâtı -Birinci Sene-Mihran Matbaası / İstanbul1306 (1889)İnceleme
Hikâyeİstepan Matbaası / İstanbul1307 (1891)Eleştiri
Mezardan SeslerHizmet Matbaası / İzmir1307 (1891)Mensur Şiir
Mensur ŞiirlerHizmet Matbaası / İzmir1307 (1891)Mensur Şiir
NemideKitapçı Arakel / İstanbul1307 (1892)Roman
Bir Ölünün DefteriHizmet Matbaası / İzmir1307 (1892)Roman
(Belâgat kitabı)? / İzmir?İnceleme
Mebhasü'l-kıhıfHizmet Matbaası / İzmir1308 (1893)İnceleme
Bukalemun-ı KimyaHizmet Matbaası / İzmir1308 (1893)İnceleme
Hesap OyunlarıHizmet Matbaası / İzmir1308 (1893)İnceleme
Tuhfe-i LetâifHizmet Matbaası / İzmir1308 (1893)Fıkra
Nâkil, cüz IA. Asaduryan Şirket-i Mürettibiye Matbaası / İstanbul1310 (1893)Hikâye
Nâkil, cüz IIMatbaa-i Asaduryan / İstanbul1311 (1894)Hikâye
Nâkil, cüz IIIMatbaa-i Ebüzziya / Konstantiniye (İstanbul)1312Hikâye
Nâkil, cüz IVMatbaa-i Ebüzziya / Konstantiniye (İstanbul)1312 (1894)Hikâye
İlm-i SîmaNişan Berberyan Matbaası / İstanbul1311 (1894)İnceleme
Kanun ve Fenn-i VelâdeNişan Berberyan Matbaası / İstanbul1311 (1894)İnceleme
Ferdi ve ŞürekâsıNişan Berberyan Matbaası / İstanbul1312 (1895)Roman
Bu muydu?38 Numaralı Matbaa / İstanbul1314 (1896)Roman
Küçük Fıkralar, Adet Iİkdam Matbaası / Dersaadet (İstanbul)1314 (1897)Hikâye
Küçük Fıkralar, Adet IIİkdam Matbaası / Dersaadet (İstanbul)1314 (1897)Hikâye
Mai ve SiyahAlem Matbaası / İstanbul1313 (1898)Roman
Birkaç YaprakKitapçı Arakel, A. Asaduryan Matbaası / İstanbul1316 (1898)Diğer
HeyhatAhmet İhsan ve Şürekâsı, Âlem Matbaası / İstanbul1316 (1898)Roman
Küçük Fıkralar, Adet IIIİkdam Matbaası / Dersaadet (İstanbul)1314 (1899)Hikâye
Bir Yazın TarihiÂlem Matbaası / İstanbul1316 (1900)Hikâye
Aşk-ı MemnuÂlem Matbaası / İstanbul1316 (1901)Roman
Solgun DemetÂlem Matbaası / İstanbul1317 (1901)Hikâye
Tarih-i Edebiyat-ı Garbiyeden Fransa Edebiyatı DersleriDarülfünun Matbaası / İstanbul1329 (1913)Edebiyat Tarihi
Tarih-i Edebiyat-ı Garbiye. Kısm-ı Sani: İspanyol EdebiyatıDarülfünun Matbaası / İstanbul1329 (1913)Edebiyat Tarihi
Alman Edebiyatı Tarihi? / İstanbul1330 (1914)Edebiyat Tarihi
Bir Şiir-i HayalMuhtar Halit Kütüphanesi, Matbaa-i Hayriye ve Şürekâsı / İstanbul1330-1331 (1914)Hikâye
Yunan Tarih-i EdebiyatıMatbaa-i Amire / İstanbul1331 (1915)Edebiyat Tarihi
Latin Tarih-i EdebiyatıMatbaa-i Amire / İstanbul1331 (1915)Edebiyat Tarihi
FüruzanAhmet İhsan ve Şürekâsı Matbaacılık Osmanlı Şirketi / İstanbul1334 (1918)Tiyatro
KâbusAhmet İhsan ve Şürekâsı Matbaacılık Osmanlı Şirketi / İstanbul1334 (1918)Tiyatro
Sepette BulunmuşMatbaa-i Orhaniye / İstanbul1920Hikâye
Beyaz Şemsiye-ElfinMatbaa-i Orhaniye / İstanbul1920Hikâye
Mayıs Pazarı-Bir DeliMatbaa-ı Osmaniye / İstanbul-Hikâye
İzdivac-ı Müteyemmin-AkşamcıMatbaa-i Orhaniye / İstanbul-Hikâye
Bir Hikâye-i Sevdaİkbal Kütüphanesi, Sabah Matbaası / İstanbul1338 (1922)Hikâye
Kenarda KalmışOrhaniye Matbaası / İstanbul1342 (1924)Hikâye
Kırık HayatlarOrhaniye Matbaası / İstanbul1340 (1924)Roman
FareCihan Matbaası / İstanbul1341-1343 (1926)Tiyatro
Hepsinden AcıSemih Lütfi Matbaası / İstanbul(1934)Hikâye
Aşka DairSemih Lütfi Bitik ve Basımevi / İstanbul(1935)Hikâye
Onu BeklerkenHilmi Kitaphanesi / İstanbul(1935)Hikâye
Kırk Yıl, c. I-VMatbaacılık ve Neşriyat Türk Anonim Şirketi Matbaası, V. c. Cumhuriyet Gazete ve Matbaası / İstanbul1936Hatıra
İhtiyar DostCumhuriyet Matbaası / İstanbul1937Hikâye
Sanata Dair IŞirket-i Mürettibiye Matbaası / İstanbul1938Makale
Sanata Dair IIŞirket-i Mürettibiye Matbaası / İstanbul1939Makale
Kadın PençesiŞirket-i Mürettibiye Matbaası / İstanbul1939Hikâye
Saray ve Ötesi, c. I-IIIŞirket-i Mürettibiye Matbaası / İstanbul1940-1942Hatıra
Bir Acı HikâyeŞirket-i Mürettibiye Matbaası / İstanbul1942Hatıra
İzmir HikâyeleriCumhuriyet Matbaası / İstanbul1950Hikâye
Sanata Dair III (Türk Şair ve Edipleri)Maarif Basımevi / İstanbul1955Makale
Sanata Dair IV (İngiliz ve Fransız Şair ve Edipleri)Millî Eğitim Bakanlığı Basımevi / İstanbul1963Makale
Valide MektuplarıKaf Yayınları / İstanbul1999Roman
SefileÖzgür Yayınları / İstanbul2006Roman
Nesl-i AhirÖzgür Yayınları / İstanbul2009Roman
Valide Mektupları ve Kitapları Dışında Kalan HikâyelerÖzgür Yayınları / İstanbul2012Hikâye
İlk Hikâyeler ve Tuhfe-i LetaifÖzgür Yayınları / İstanbul2016Hikâye

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1FAZÎL, Cemâlzâde Fazîl Çelebi b. Zenbilli Ali Efendid. 1514 - ö. 1583Doğum YeriGörüntüle
2ŞEREF HANIMd. 1809 - ö. 1861Doğum YeriGörüntüle
3Gövsa, İbrahim Alâettind. 1889 - ö. 29 Ekim 1949Doğum YeriGörüntüle
4MURTAZAd. 1865 - ö. 1917Doğum YılıGörüntüle
5SIRRI BABA, Hüseyind. 1865 - ö. 1935Doğum YılıGörüntüle
6MEHMED TEVFÎK, Diyarbakırlıd. 1865 - ö. 1905Doğum YılıGörüntüle
7CAHANSUZ, Zernişan Hidayet Bey kızı Seyidzaded. 1898 - ö. 1945Ölüm YılıGörüntüle
8ÂTIF, Hasan Âtıf Karaderelid. 1874-1875 - ö. 04.04.1945Ölüm YılıGörüntüle
9Abalıoğlu, Yunus Nadid. 1879 - ö. 28 Mart 1945Ölüm YılıGörüntüle
10Ümran Dağaşan Özlükd. 23 Mayıs 1954 - ö. ?MeslekGörüntüle
11Lütfi Seyfullahd. 15 Ocak 1926 - ö. 25 Mayıs 2005MeslekGörüntüle
12MEHMED SÂLİH, İstanbullud. ? - ö. 19. yy.MeslekGörüntüle
13Rey, Ekrem Reşitd. Ekim 1900 - ö. 13 Temmuz 1959Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14Okan, Ali Hadid. 1901 - ö. 25 Ağustos 1980Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15Ongunsu, Ahmet Hamitd. 1885 - ö. 29 Ağustos 1967Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16Işın, Tarık Ziyad. 1911 - ö. 1979Madde AdıGörüntüle
17Ziya Paşad. 1829 - ö. 1880Madde AdıGörüntüle
18Halit Eyüp (Yenişehirlizâde)d. 1877 - ö. 7 Şubat 1902Madde AdıGörüntüle