Abdulla Kahhar

(d. 1907 / ö. 25 Mayıs 1968)
Yazar, Akademisyen, Çevirmen
(Yeni Edebiyat / 20. Yüzyıl / Türkiye Dışı)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Özbek edebiyatının önemli Sovyet devri yazarlarından olan Abdulla Kahhar, 1907’de Hokand’da dünyaya gelmiştir. Sovyet okullarında eğitim alan Kahhar, 1925 yılında Taşkent’e gelmiş, burada Qizil O’zbekiston (Kızıl Özbekistan) adlı gazetede çalışmış ve Mushtum (Yumruk) dergisinde memur olarak görev yapmıştır. 1929 yılında da Ortaasiya Üniversitesi’nin İşçiler Fakültesi’nden mezun olmuştur (Kahhar 2000:362). 1930 yılında Orta Asya Devlet Üniversitesi’ni bitiren Kahhar sonrasında da Dil ve Edebiyat Enstitüsü’ne asistan olarak girmiştir. 1934-1937 yılları arasında ise “Sovyet Edebiyatı” dergisinde görev yapmış, 1938-1950 yılları arasında da Özbekistan Devlet Neşriyatı’nda yazar ve tercüman olarak çalışmıştır. 1954-1956 yıllarında da Özbekistan Yazarlar Birliği başkanlığı yapmıştır. Kahhar hem devlet işlerini hem de yazma işlerini aynı anda yürütmüş önemli bir kişiliktir. Aynı zaman da tercümanlık da yapmış olan Kahhar, özellikle Rus klasiklerinin bir kısmını Özbek Türkçesine çevirmiştir (Ildırı 2014: 198-199; Matjon-Sarıyev 2005: 137-138). Abdulla Kahhar, 25 Mayıs 1968’de Moskova’da vefat etmiştir.

Edebî hayatına hiciv şiirleri yazarak başlar ve bu şiirleri 1924 yılından itibaren “Müştüm” gazetesinde yayımlanır. Özbek edebiyatında hikâye türünün en güzel örneklerini veren Abdulla Kahhar’ın ilk hikâyesi 1932’de kaleme aldığı Qishloq Hükm Astida (Köy Hüküm Altında)’dır. Hikâyenin konusunu Sovyetlerin kolhozlaştırma sistemi ve yer sahiplerinin zorbalıkları oluşturmaktadır. 1930’lu yıllarda birkaç hikâye daha kaleme alan yazarın, 1934-1937 yılları arasında bazı bölümleri ayrı kitapçıklar hâlinde “Serab” romanı yayımlanır (Yelok 2013: 883).

Abdulla Kahhar Özbek Sovyet edebiyatında daha çok hikâye yazarı olarak değerlendirilmektedir. Dildeki ustalığını ve hikâye üslubunu Çehov’dan etkilenerek oluşturduğunu söyleyen Kahhar, 1930-1940 yılları arasında yazdığı hikâyelerinde geçmişteki faciaları, hayatın kara renklerini ve bahtsızlıkları ele almış; çağdaş hikâyelerinde ise daha çok hicve ve tenkide yönelmiştir. Dahshat (Dehşet), Enar (Nar), Ogri, Bemar, O'tmishdan Ertaklar, Åq Aroqning Qora İshi, Hiqichoq, Nutq, Dumli Ådamlar, Mayiz Yemagan Xotin, Åltin Yulduz, Qo'shchinor Chiroqlari, San’atkor, Ayb Kimda?, Muhabbat, Bashorat, Xotinlar, Yillar, Kampirlar Sim Qoqdi, Jonfig'on, O‘jar, Karavot, Adabiyot Muallimi, Kartina, Ming Bir Jon, To‘yda Aza, Mahalla, Nurli Cho‘qqilar, Yangi Yer (Shohi so‘zana), So‘nggi Nusxalar (Tobutdan tovush), Ayajonlarim, Og'riq Tishlar, Sinchalak yazarın önemli eserlerindendir (Kahhar 2000: 362 ; Karimov-Mamaconov-Nazarov-Normatov-Şarafiddinov 1999: 264-285; Boltaeva 2004: 14-17).

Kaynakça

BOLTAEVA, İ. (2004) XX. Asr O’zbek Adabiyoti Tarixi. Toshkent.

ILDIRI, N (2014) “Özbek Hikâyeciliğinde Abdullah Kahhar”. Erzurum: Atatürk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi. Sayı:53 /Aralık. Syf: 197-204)

KAHHAR, T (2000) Türkiye Dışındaki Türk Edebiyatları Antolojisi. Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları.

KARİMOV, N – MAMACONOV, C – NAZAROV, B – NARMATOV, U – ŞARAFİDDİNOV (1999) XX. Asr O’zbek Adabiyoti Tarixi. Toshkent.

MATJON, S. –SARIYEV, Ş. (2005) O’zbek Adabiyoti. Toshkent,

YELOK, Veli Savaş (2013) “Abdulla Kahhar’ın “Serap” Romanı Hakkında: Yazılışı ve Yeniden Düzenlenmesi”. Prof. Dr. Leyla Karahan Armağanı. Ankara: Akçağ Yay.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: ARAŞ. GÖR. BAHAR TÜRKYILMAZ
Yayın Tarihi: 03.06.2019
Güncelleme Tarihi: 25.10.2020

Eser AdıYayın eviBasım yılıEser türü
Sarob (Serap)Şark Neşriyatı / Taşkent1935Roman
Qo'shchinor ChiroqlariGafur Gulam Edebiyat ve Sanat Neşriyatı / Taşkent1951Roman
O'tmishdan Ertaklar (Geçmişten Masallar)Gafur Gulam Edebiyat ve Sanat Neşriyatı / Taşkent1965Diğer

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1GÜLHANÎ/CüR'ET, Muhammed Şerîfd. ? - ö. 19. yy.Doğum YeriGörüntüle
2MAHZÛNEd. ? - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3Hamza Hekimzade Niyazid. 6 Mart 1889 - ö. 18 Mart 1929Doğum YeriGörüntüle
4ERBİL/ERBİLÎ, Mustafa Erbild. 1907 - ö. 1972Doğum YılıGörüntüle
5Sabahattin Alid. 25 Şubat 1907 - ö. 1 Nisan 1948Doğum YılıGörüntüle
6Hikmet Münir Ebcioğlud. 1907 - ö. 31 Aralık 1985Doğum YılıGörüntüle
7DERDÎd. 1945 - ö. 1968Ölüm YılıGörüntüle
8Sabri Esat Siyavuşgild. 1906 - ö. 6 Ekim 1968Ölüm YılıGörüntüle
9ATE SULTAN/SONAd. 1858 - ö. 1968Ölüm YılıGörüntüle
10Kamuran Şipald. 24 Eylül 1926 - ö. 19 Eylül 2019MeslekGörüntüle
11Muazzez Uslu Avcıd. 1960 - ö. ?MeslekGörüntüle
12Gurbangulı Berdimuhamedovd. 29 Haziran 1957 - ö. ?MeslekGörüntüle
13Vlad-demir Karagançud. 1934 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14İsa Yusuf Alptekind. 1901 - ö. 17 aralık 1995Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15Mehmet Fikrid. 1908 - ö. 1941Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16HESTE, Abdulla Ahun Şerîf Ahun Oğlud. 1854 - ö. 1907Madde AdıGörüntüle
17ESKER KIZILI, Esger Abdulla Oğlu Esgerovd. 1939 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
18Kemal Abdullad. 4 Aralık 1950 - ö. ?Madde AdıGörüntüle