HÜSEYN BOZALGANLI, Hüseyn Cefergulu Oğlu Guliyev

Bozalganlı
(d. 1863 / ö. 1941)
demirci, çiftçi
(Âşık / 20. Yüzyıl / Azeri)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Azerbaycan âşıklarından olan Hüseyn Bozalganlı, 1863 yılında Gazah bölgesinin Bozalganlı köyünde doğmuş ve 1941 yılında burada vefat etmiştir. Asıl adı Hüseyn Cefergulu oğlu Guliyev’dir (Namazov 2004: 176; Namazov 2013: 432). Diğer kaynaklarda, âşığın doğum tarihi 1860 (?) (Akpınar 2001: 493) ve 1864 (Sakaoğlu vd. 1993: 54) olarak verilmektedir. Bozalganlı, 1871-1881 yılları arasında molla mektebinde eğitim almıştır. 1882 yılında kohayı (köy veya kasaba yöneticisi) öldürüp dört yıl Tiflis hapishanesinde yatmıştır (Namazov 2004: 176; Namazov 2013: 432). Hapishaneden çıktıktan sonra demirci kalfalığı yaptığı bilinmektedir (Sakaoğlu vd. 1993: 54). Çiftçilikle de uğraşan Bozalganlı’nın hayatı mücadele, yoksulluk ve acı içerisinde geçmiştir (Namazov 2004: 176; Namazov 2013: 433; Sakaoğlu vd. 1993: 54).

Âşıklık sanatına olan ilgi ve kabiliyetini gören babası, onu Âşık Memmedgulu’nun yanına çırak olarak vermiştir (Namazov 2004: 176; Namazov 2013: 432-433). On sekiz on dokuz yaşlarında saz çalmaya başlayan Bozalganlı’nın ünü gittikçe yayılmış, Tovuz’da ve Gence’de usta, kudretli bir âşık olarak nam salmıştır (Namazov 2004: 176; Namazov 2013: 433; Sakaoğlu vd. 1993: 54). Tiflis, Borçalı, Göyçe, Gazah, Şamhor, Gence gibi pek çok yere gitmiş ve sanatıyla birçok Azerbaycan âşığını etkilemiştir (Sakaoğlu vd. 1993: 54). Tovuz’da Mirze Bayramov, Gedir İsmayılov, Demirçi Hüseyn, Elekber Esgerov, Veli Bozalganlı gibi tanınmış usta âşıkların yetişmesi için büyük emek sarf etmiştir (Namazov 2004: 177; Namazov 2013: 433). Eserlerinde Âşık Elesger ve Âşık Hüseyn Şemkirli’nin etkisi vardır. Halk hikâyeleri ile masalları ustalıkla anlatan Bozalganlı, özellikle Köroğlu hikâyesini çok iyi bilmektedir (Sakaoğlu vd. 1993: 54). “Gaçag Tanrıverdi” adlı bir halk hikâyesi tertip etmiştir. Âşığın geraylı, koşma, güzelleme, mühemmes, tecnis, cigalı tecnis, dodak deymez, ustadname gibi türlerde şiirleri bulunmaktadır. Bunların içinde en çok güzellemeleri meşhurdur (Akpınar 2001: 493; Sakaoğlu vd. 1993: 54). Bozalganlı’nın ölümünden sonra, hayatı hakkında “Aşıg Hüseyn’in Tiflis Seferi” adlı bir hikâye ortaya çıkmıştır (Sakaoğlu vd. 1993: 54). Şiirlerinin bir kısmı 1938 yılında Hümbet Elizade tarafından yayımlanmıştır. Şemşad Rza ise eserlerinin önemli bir kısmını 1970’li yıllarda toplayarak “Ustad Aşıglar” (1973) serisinde, 1987 yılında da “Dastanlar ve Hekayeler” adıyla kitap olarak yayımlamıştır (Namazov 2004: 177; Namazov 2013: 433-434). 1939 yılında Azerbaycan Yazarlar Birliğine kabul edilen Bozalganlı’nın adına Tovuz’da ozan müzesi açılmış ve müzenin önüne âşığın heykeli dikilmiştir (Akpınar 2001: 493; Namazov 2004: 177; Namazov 2013: 434).

Kaynakça

Akpınar, Yavuz (2001). “Aşık Hüseyn Bozalganlı”,Türk Dünyası Edebiyatçıları Ansiklopedisi. C. 1. Ankara: Atatürk Kültür Merkezi Yay. 493.

Namazov, Qara (2004). Aşıglar. Bakü: Seda Neşriyyatı Yay.

Namazov, Qara (2013). Ozan-Aşıg Senetinin Tarihi. Bakü: Grifli Neşr Yay.

Sakaoğlu, Saim, Ali Berat Alptekin, Esma Şimşek (1993). “Âşıg Hüseyin Bozalganlı”,Türkiye Dışındaki Türk Edebiyatları Antolojisi/Azerbaycan Türk Edebiyatı. C. 3. Ankara: Kültür Bakanlığı Yay. 54.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: ARAŞ. GÖR. SÜMEYRA HARMANDA
Yayın Tarihi: 30.12.2017
Güncelleme Tarihi: 02.12.2020

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1ALİ HAKİ EDNA/HARHARİ/FİGANÎ/HİCRANÎ/EDNAÎ/GULAMÎ/VİSALÎ/GEDAÎ, Ali Doğand. 1889 - ö. 1961Doğum YeriGörüntüle
2ŞERAFETTİN SARIKAYAd. 04.03.1932 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3AZİZİM, Aziz Koçakd. 11.04.1941 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4HAYDARÎ, Hıdır Hulusid. 1863-1867? - ö. 1910/1917?Doğum YılıGörüntüle
5SÂBİT, Abdülkerîm Sâbit Bey, İstanbullud. 1863 - ö. 1913Doğum YılıGörüntüle
6FAHRİd. 1863 - ö. 1908Doğum YılıGörüntüle
7HACI EMİNE/ŞEM'Î'NİN GÜLÜ/ŞEM'Î'NİN BÜLBÜLÜ, Emined. 1824/1845/1846 ? - ö. 1934/1941?Ölüm YılıGörüntüle
8MECDİ, Abdülaziz Mecdi Tolund. 1865 - ö. 27.08.1941Ölüm YılıGörüntüle
9İPEKNİSA MEŞEDİ MEHBALI KIZId. ? - ö. 1941Ölüm YılıGörüntüle
10MECZUBÎ, Nuri Doğruyold. 08.02.1930 - ö. 20.04.2004MeslekGörüntüle
11MEHMET CANd. 1927 - ö. ?MeslekGörüntüle
12FAKİR KUL, İsmail Hakkı Eroğlud. 1918 - ö. ?MeslekGörüntüle
13EKBER BAHTİYAROĞLUd. 1924 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14MELİK MEMEDOVd. 1947 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15EJDER SALMAN OĞLU SALMANOVd. 1938 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16KURŞUNÎ/NOKSANÎ/TEVHİDÎ/AVCI HACI DELİ YÜCEL BEY, Yücel Uğur Kılıçyaldırd. 13.07.1946 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17NEBATALİ ALİZADEd. 1958 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
18FİRAKÎ, Cennetoğlu Abdullahd. 1854 - ö. 1939Madde AdıGörüntüle