Leyla Saz

(d. 1850 / ö. 6 Aralık 1936)
Şair, yazar
(Yeni Edebiyat / 19. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

İstanbul’da doğdu. Osmanlı’nın önemli devlet adamlarından İstanbul şehremini, sertabib-i şehriyarî, şair İsmail Hakkı Paşa ile Nefise Hanım’ın kızıdır. Dört yaşındayken kız kardeşi Fatma ile birlikte Sultan Abdülmecit’in kızı Münire Sultan’ın nedimesi olarak saraya girdi. Yedi yıl sarayda kaldı. İlk eğitimini sarayda aldı. Atina Darülfünun hocalarından Elizabeth Vasilaki Kontaksaki’den Rumca ve Fransızca; Kandiyeli Esad Efendi’den yazı; Giritli Kutbî Efendizade Sadık Efendi’den şiir ve aruz; Matmazel Ramao, Nikogos Ağa ve Medenî Aziz Efendi’den musiki dersleri aldı. Arapça ve Farsça öğrendi. 1869’da Vilayet Mektupçusu şair Selim Sırrı Efendi ile evlendi. 6 Aralık 1936’da Kızıltoprak’ta vefat etti, Edirnekapı Şehitliği’ne defnedildi.

14 yaşındayken ilk şiir denemelerini verdi. 1881’de Hazine-i Evrak dergisinde ilk şiiri yayınlandı. Şairliğinden ziyade bestekârlığı ile öne çıktı. 200’den fazla şarkı besteledi. Bostancı’daki evinde çıkan yangın sebebiyle eserlerini kaybetti ve yeniden oluşturmak zorunda kaldı. Manzum ve mensur çok az eseri neşredildi. Hatıralarını yazarak 1921’de Vakit ve İleri gazetelerinde yayınladı. Bu yazılar oğlu Yusuf Razi Bey tarafından “Souvenirs De Leila Hanoum Sur Le Harem İmpérial” adıyla Fransızcaya, Landon Thomas tarafından “The Imperial Harem Of The Sultans” adıyla İngilizce’ye çevrildi. “Harem’in İçyüzü” ve “Anılar 19. Yüzyılda Saray Haremi” ismiyle Türkiye’de basıldı. Eser, Çek ve Alman diline de tercüme edildi. Hafızalarda kalan 35 şarkı notası Şamlı İskender tarafından Külliyyât-ı Mûsikî adıyla yayınlandı. Yılmaz Öztuna günümüze ulaşan şarkı, türkü ve marş formundaki 52 eserin listesini verdi. Solmuş Çiçekler (1928) adlı şiir kitabı Yusuf Razi Bey’in tanıtım yazısı ve Abdülhak Hamit Tarhan’ın takriziyle yayınlandı. (Özcan, 2003:158)

Kaynakça

Alkan İspirli, Serhan. (2007). “Osmanlı Kadınının Şiiri”, Turkish Studies, International Periodical For The Languages, Literature And History Of Turkish Or Turkic, Vol.2/4, s.445-454.

Ceyhan, Âdem. (2000) “Ahmed Muhtar Bey’in Şair Hanımlarımız İsimli Eseri”, Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Türkiyat Araştırmaları Dergisi, Sayı 8, s. 339-340.

Çapanoğlu, Münir Süleyman. (1951). “Şair Bestekâr: Leylâ Hanım”, Resimli Radyo Dünyası, S. 52, s. 28-30.

İnal, İbnülemin Mahmut Kemal (1969). Son Asır Türk Şairleri, C. II, İstanbul: Milli Eğitim Basımevi, s. 886-891.

İnal, İbnülemin Mahmut Kemal (1958), Hoş Sadâ (Son Asır Türk Musikişinasları), İstanbul: Maarif Basımevi, s. 215-216.

Leyla Hanım (1996). Solmuş Çiçekler, (Haz. Nezih H. Neyzi), İstanbul: Peva Yayınları.

Leyla Hanım (Saz) (2008). Solmuş Çiçekler, (Haz. Serhan Alkan İspirli), Erzurum: Salkımsöğüt Yayınları.

Leyla Saz (1994), “The Imperial Harem Of The Sultans”, (Çev. Landon Thomas) İstanbul: Hil Yayınları.

Leyla Saz (1974), Harem’in İçyüzü, (Haz. Sadi Borak), İstanbul: Milliyet Yayınları.

Leyla Saz (2010), Anılar 19. Yüzyılda Saray Haremi, (Haz. Şen Sahir Sılan), İstanbul: Cumhuriyet Kitapları (Kurtiş Matbaacılık).

Mehmed Zihni. (1295), Meşâhîrü’n-nisâ, İstanbul, c. II, S.195-196.

Özcan, Nuri. (2003). “Leyla Saz” (mad.), TDV İslâm Ansiklopedisi, C. 27, s. 157-158. İnternet Adresi: https://islamansiklopedisi.org.tr/leyla-hanim--bestekar [Erişim Tarihi: 12.02.2019].

Yazıcıoğlu, Tuba. (2011). “Tanzimat’ tan Cumhuriyet’e Leyla Saz Ve Eserlerinin Sosyolojik Analizi”. Yüksek Lisans Tezi, Nevşehir: T.C. Nevşehir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: UMMAHAN NERKİZ
Yayın Tarihi: 10.06.2019
Güncelleme Tarihi: 07.11.2020

Eser AdıYayın eviBasım yılıEser türü
Solmuş Çiçekler (Haz. Nezih H. Neyzi)Peva Yayınları / İstanbul1996Şiir
Souvenirs De Leila Hanoum Sur Le Harem İmpérial (Çev. Yusuf Razi Bey)Calmann-Lévy / Paris1925Hatıra

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1AHMED HAMDULLAH EFENDİ, İstanbullud. ? - ö. 1899Doğum YeriGörüntüle
2İskender Fahrettin Sertellid. 1892 - ö. 29 Mayıs 1943Doğum YeriGörüntüle
3VÂSIF, Vâsıf Osman Beyd. ? - ö. 1824-25Doğum YeriGörüntüle
4FENNÎ, Mehmed Sa‘îd Fennî, Yozgatlıd. 1850 - ö. 1918Doğum YılıGörüntüle
5MUKİMÎd. 1850 - ö. 1903Doğum YılıGörüntüle
6ELİF EFENDİ, Mehmedd. 1850 - ö. 1927Doğum YılıGörüntüle
7ABBASKULU, Abbaskulu Mehemmed Tağıoğlud. 1852 - ö. 1936Ölüm YılıGörüntüle
8ABDÜLAZİZd. 1864 - ö. 1936Ölüm YılıGörüntüle
9Muhittin Mekkid. 1874 - ö. 1936Ölüm YılıGörüntüle
10Hüseyin Akınd. 8 Şubat 1965 - ö. ?MeslekGörüntüle
11İsmail Hami Danişmendd. 1889 - ö. 12 Nisan 1967MeslekGörüntüle
12Yeşim Ağaoğlud. 21 Ocak 1966 - ö. ?MeslekGörüntüle
13Faik Şemsettin Benlioğlud. 1889 - ö. 1949Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14Mehmet Raufd. 12 Ağustos 1875 - ö. 23 Aarılık 1931Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15Süleyman Nesipd. 1866 - ö. 28 Eylül 1917Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16Leyla Ruhan Okyayd. 1952 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17Nisa Leylad. 15 Nisan 1972 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
18Leyla Arsald. 15 Ekim 1971 - ö. ?Madde AdıGörüntüle