Madde Detay

Sâm Mirza 1517'de Merâga’da doğmuştur. Şah İsmail’in üçüncü oğlu olan İranlı şehzade, gençlik yıllarına kadar Herat’ta yaşamıştır. Ağabeyi Şah Tahmasb’a karşı 1544’te çıkardığı ayaklanma güçlükle bastırılabilmiştir. Affedilmesinin ardından abisine karşı tekrar bazı girişimlerde bulunması üzerine 1561-1562’de Kahkaha Kalesi’nde zindana atılmış ve 1566-1567 depreminde burada vefat etmiştir (Seyhan Alışık 2009: 61). Bağırov’un aktardığı rivayete göre ise II. Şah İsmail’in emri üzerine 1567'de idam edilmiştir (2007: 478-479).  

Sâmî mahlasını kullanan şair, muhtemelen 1550-1561 yılları arasında, Ali Şîr Nevâî’nin Mecâlisü’n-nefâis’inden ilhamla yazdığı belirtilen Tuhfe-yi Sâmî adlı tezkiresiyle tanınır. 16. yüzyılın ilk yarısında yaşamış 714 şairin hayatı ve eserleri hakkında bilgi ve örnekler barındırdığı ifade edilen bu eserin, o dönem Türk şairlerine dair tek kaynak sayılabileceği ifade edilir (Seyhan Alışık 2009: 61).

Birçok kütüphanede nüshasının bulunduğu belirtilen bu eserin, Bağırov’a göre en eski nüshası (1567) Azerbaycan İlimler Akademisi Elyazmaları Enstitüsünde bulunan bu eser, 1934’te Hindistan ve 1936 ile 1969 yıllarında ise Tahran’da yayımlanmıştır (2007: 479). Söz konusu eserin nüshalarına Millî Kütüphane (Yer numarası: 18 Hk 180) ve İstanbul Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Kütüphanesi (Yer numarası: TAEK1950/36)'nde rastlanır. Seyhan Alışık, anılan eseri dışında Sâm Mirza’nın 6.000 beyitlik bir divanının bulunduğundan da söz eder (2009: 61).

Bağırov, A. (2007). “Sam Mirze/Ebu Nasr Mirze Safevi”, Türk Dünyası Edebiyatçıları Ansiklopedisi. C. 7. Ankara: Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı Yay. 478-479.

Seyhan Alışık, G. (2009). “SÂM MİRZA”. İslâm Ansiklopedisi. C. 36. Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı Yay. 61.