KÂSIMÎ, Kerküklü

(d. 1785/1200 - ö. 1845/1261)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 19. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

1200/1785 yılında Kerkük'te doğmuştur. Asıl adı Kâsım olup bunu mahlas olarak da kullanmıştır. Ayrıca şiirlerinde Seyyid Kâsım, Kâsımî ve Seyyid Kâsımî şeklinde mahlas görülmektedir. Kerküklü bir marangozun oğlu olan şair kendisi de marangozluk mesleğiyle hayatını kazandı. Ömrü boyunca Kerkük'ten hiç ayrılmadı. Tasavvuf ehli olan şair kendisini ibadete verdi. Tasavvufi tarikatı olmakla beraber hangi tarikata bağlı olduğu bilinmemektedir. Ancak kendisi bir aralık Abdalân'da oturan Şeyh İsmâ'il adlı zattan tarikat aldığını söylemektedir. 1261/1845 yılında Kerkük'te vefat eden Kâsımî Kerkük Kalesi'nde Hasan Mekkî Camii haziresine defnedilmiştir.

Bir Dîvân'ı olduğu bildirilmektedir. Kaside, tarih, gazel ve rubailerden oluşan ve müellif hattı olan 398 sayfalık mürettep Dîvân'ı Ata Terzibaşı'nın özel kütüphanesindedir. Terzibaşı'nın ifadesine göre bu Dîvân'da her sayfada ortalama 22 beyit bulunmaktadır ki bu da Dîvân'ın oldukça hacimli, 8000 beyit civarında olduğunu göstermektedir (1963: 87).

Kâsımî yazdığı kaside şeklindeki medhiyeleri karşılığında caize kabul etmediğini, hatta bir şiirinde bir oldu bitti karşısında kalarak hayatında ilk defa memduhundan ister istemez bir armağan aldığını fakat bundan dolayı da çok üzüldüğünü belirtmektedir. Şiirlerinde sünni akideleri göze çarpan Kâsımî, Osmanlı şairlerini taklit etmekle beraber Fuzûlî ve Nesîmî'nin de etkisinde kaldı fakat Türkmen şivesinden de kurtulamadı. Ata Terzibaşı'na göre Kâsımî, Kerkük'te yetişmiş şairler arasında orta seviyeli bir şair olmakla beraber Kerkük'te zamanının ileri gelen bir şairi sayılırdı. Dîvân'ının ilk yaprağının kenarına yazılan takrizler onu yaşadığı dönemin Kerkük'te en büyük şairi olarak tanıtmaktadır. Dîvân'ındaki birkaç Farsça şiiri onun bu dilde de edebi kudretini gösterir (Terzibaşı 1963: 86). Çok sayıdaki tarih manzumeleri döneminin önemli olaylarına ve şahıslarına ışık tutmaktadır.

Kaynakça

Ata Terzibaşı (1963). Kerkük Şairleri. C. I. Kerkük.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: PROF. DR. MEHMET ARSLAN
Yayın Tarihi: 11.06.2014

Eserlerinden Örnekler

Gazel

Leblerin şehd ü şekerden kand-i halvâdan lezîz

Kâmetin serv ü sanavberden ve tûbâdan lezîz

Gonca-i terdir yanagın kim hemîşe tâzedir

Ya karanfüldür açılmış verd-i ra'nâdan lezîz

Gerdenindir sîm yâ kâfûr yâ billûrdur

Nâz ile reftâr ider gül-berg-i mînâdan lezîz

Kaşların kavs-i kuzahdır yâ hilâl-i mâh-ı nev

Karşu durmuş birbirine tâk-ı kisrâdan lezîz

Gözlerin bir dürr-i deryâdır sadefden var olup

Yâ zuhal yâ müşterîdir gökde zehrâdan lezîz

Hâk-i kûyun âşıka ey dilber-i sîmîn-beden

Hoş gelür tahkîkde firdevs-i a'lâdan lezîz

Bir nigâh-ı merhamet-bahşınla şâd itsen beni

Sûz-ı aşkın seyl-i çeşmim kıldı deryâdan lezîz

Âferîn ey Kâsımî bu lafz-ı şekker-bârına

Kim gelür aşk ehline nutk-ı Mesîhâ'dan lezîz

Ata Terzibaşı (1963). Kerkük Şairleri. C. I. Kerkük. 93-94.


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1HAMDÎ, Molla Muhammed Emînd. ? - ö. 19. yy.Doğum YeriGörüntüle
2RÂZÎ, Fakı İbrahim Edhemd. 1804-05 - ö. 1875-76Doğum YeriGörüntüle
3NEVRES, Nevres-i Sâlisd. ? - ö. 19. yy.Doğum YeriGörüntüle
4NÂTIKÎ, Ahmed Dursund. 1785 - ö. 1863Doğum YılıGörüntüle
5FENNÎ, Gazi Ahmed Paşazâded. 1785-86 - ö. Ağustos 1808Doğum YılıGörüntüle
6ADLÎ, Sultan II. Mahmûdd. 1785 - ö. 1839Doğum YılıGörüntüle
7ÜVEYSÎ/VEYSÎ, Cehând. 1779 - ö. 1845Ölüm YılıGörüntüle
8FENNÎ, Mehmed Timur Fennî Efendid. ? - ö. 1845Ölüm YılıGörüntüle
9HIZIR, Hacı Hızır, Kürd Hızır, Güranlıd. ? - ö. 1845Ölüm YılıGörüntüle
10MÜSELLEM, Ebulvefâ Şeyh Ahmed Müsellem Efendid. ? - ö. 1754-55MeslekGörüntüle
11Âcizî, Baba Muhlis, Şeyh Seyyid Mahmud Resmî-i Nakşibendîd. ? - ö. 1666MeslekGörüntüle
12CEMȂL, Şeyh Cemâl Efendi, Çelebi Halîfed. ? - ö. 1493MeslekGörüntüle
13CÂVİD, İstanbullud. ? - ö. 1834Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14NÂFİ', Arab Tâhir Efedi-zâded. ? - ö. 1849-50Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15HAMDÎ, Molla Muhammed Emînd. ? - ö. 19. yy.Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16HAFIZ EMİNd. 1821/1822 - ö. 1883Madde AdıGörüntüle
17ZİHNÎ, Abdüddelîld. 1551/1552 - ö. 1614/1615Madde AdıGörüntüle
18NÂKÂMd. 1839 - ö. 1906Madde AdıGörüntüle