LÜZÛMÎ, Besnili

(d. 1802/1218 - ö. 1867/1283)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 19. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

1218/1802'de Adıyaman'ın Besni İlçesi'nde doğmuştur. Urfa, Halep, Diyarbakır medreselerinde eğitim görmüş; daha sonra müderrislik ve müftülük yapmıştır. Bugün "Lüzûmîzâde" olarak bilinen Lüzûmî'nin torunları "Uslu" soyadını taşımakta ve torunlarından bazıları hâlen Besni'de ikamet etmektedir. Besnili Lüzûmî Efendi 1283/1867 tarihinde vefat etmiştir. Kabri Adıyaman'ın Besni İlçesi'ne bağlı Sülüklü Dere'dedir.

Lüzûmî'nin tek eseri Dîvân'ıdır. Bu eserin kaybolduğu sanılıyordu. Dîvân'ın en son eski Malatya Milletvekili Fevzî Efendi'ye intikal ettiği ve ortadan kaybolduğu rivayet edilse de işin aslı başkadır. Zira, Dîvân'ın Millî Kütüphane'ye yanlış kaydedilmesinden dolayı yıllardır kaybolduğu hükmü oluşmuştur. Dîvân yanlışlıkla Diyarbakılı Lüzûmî Ahmed isimli bir şair adına kaydedilerek ciddi bir hata yapılmıştır.

Lüzûmî'nin Dîvân'ının büyük bölümü gazellerden müteşekkildir ve bu gazellerin çoğunluğu liriktir. Özellikle aşk ve sevgiliyle ilgili şiirlerle şair, lirizmin zirvesine çıkar. Lüzûmî aşkı, hüznü, acıyı, ayrılığı çok samimi ve içten terennüm etmiştir.

Kaynakça

Bilgin, M. Şemsettin. (2010). Adıyamanlı Şairler. Adıyaman: Adıyaman Ticaret ve Sanayi Odası Yay.

Kızıltaş, Maşallah. (2014). Besnili Lüzûmî Dîvânı Tahlil-Transkripsiyonlu Metin-Dizin. Yüksek Lisans Tezi. Bingöl: Bingöl Üniversitesi.

Komisyon. (1987). Bütün Yönleriyle Besni. Besni: Besni Kaymakamlığı Yay.

Lüzûmî. Dîvân. Millî Kütüphane 06 Mil Yz A 5380/2 Arşiv Numaralı Yazma Eser.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: MAŞALLAH KIZILTAŞ
Yayın Tarihi: 14.11.2014

Eserlerinden Örnekler

 Gazel

Geçdi gönlüm dil-rübâ al aşkını ver gönlümü

Görmedim senden vefâ al aşkını ver gönlümü

Bunca yıllar âteş-i hicrâna yanmışken yine

Etme ey zâlim cefâ al aşkını ver gönlümü

Sen ki benden yâd ile etdin ise cânânelik

Ben de buldum âşinâ al aşkını ver gönlümü

Cevr sen kes meyl ben lutfun bana lâzım degil

Fasl olup tâ bir yana al aşkını ver gönlümü

Âşıka rahm eyleyüp üftâde kadrin bilmedin

Bî-vefâsın bî-vefâ al aşkını ver gönlümü

Su gibi çıkdın Lüzûmî'nin gözünden ey sanem

Ba'd-ez-în yâ hû sana al aşkını ver gönlümü

Kızıltaş, Maşallah. (2014). Besnili Lüzûmî Dîvânı Tahlil-Transkripsiyonlu Metin-Dizin. Yüksek Lisans Tezi. Bingöl: Bingöl Üniversitesi. 186.


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1NEHCÎ, Seyyid Mustafa Deded. 1616 - ö. 1680?Doğum YeriGörüntüle
2Akgül, Yaşard. 15 Şubat 1956 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3MÜCÎB, Mustafa Efendid. Ocak-Şubat 1673 - ö. 2 Haziran 1727Doğum YeriGörüntüle
4MİRZA KÂZIM BEYd. 1802 - ö. 1870Doğum YılıGörüntüle
5ÂLİM, Müderris-zâde Mehmed Âlim Efendid. 1802 - ö. 1881Doğum YılıGörüntüle
6REFÎK, Osman Refîk Efendi, Eyüplüd. 1802 - ö. 1854 ds.Doğum YılıGörüntüle
7FEYZULLÂH, El-hâc Feyzullâh Eyyûbîd. ? - ö. 1867Ölüm YılıGörüntüle
8HÂMÎ BEYd. ? - ö. 1867 ds.Ölüm YılıGörüntüle
9FÂ'İZ, Mahmûd Paşad. 1824 - ö. 1867Ölüm YılıGörüntüle
10REŞÎD, Seyyid Mehmed Efendi (Kastamonulu)d. ? - ö. 1681MeslekGörüntüle
11FERDÎ, Şeyh Hacı Abdullah Ferdî Efendid. ? - ö. ?MeslekGörüntüle
12AZÎZ, Abdulazîz Erzurumîzâded. ? - ö. ?MeslekGörüntüle
13HÂMÎ BEYd. ? - ö. 1867 ds.Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14BESÎM, Mehmed Besim Bey b. Ali Rızâ Efendid. 1862 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15FATMA MÜZEYYEN HANIMd. ? - ö. 19-20. yy.Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16REMZî, Remzî Abdullâh Efendid. ? - ö. 1749-50Madde AdıGörüntüle
17BEZMÎ, İmam Halil Bezmî Efendid. ? - ö. 1723-24Madde AdıGörüntüle
18RÂŞİD, Mehmed Râşid Beyd. ? - ö. 1836Madde AdıGörüntüle