RE’FET, Mehmed Azîz, Vâsıkzâde, Madrûbzâde

(d. 1723/1136 - ö. 1765/1179)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 18. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Asıl adı Mehmed Azîz’dir. 1136 senesi başlarında İstanbul’da doğdu. Babası İlâhizâde Mehmed Emin Efendi’dir. Madrûbzâde olarak da anılan Mehmed Emin Efendi, müderristir ve Vâsık mahlasıyla şiirler yazan divan sahibi bir şairdir. Annesinin kim olduğu bilinmemekle birlikte Dîvân’ında Şam kadısı Yûsufzâde’nin eşi Fatma’nın ölümü üzerine yazdığı tarihten hareketle annesinin Fatma Hanım olduğu söylenebilir. Kardeşi Abdülhamîd İrşâdî Efendi (ö.1175/1761-62) müderristir ve Erşed mahlasıyla şiirler yazmıştır. Babası tarafından yetiştirildiği bilinen Re'fet, 1161 senesi sonlarında Şeyhülislâm Mehmed Es'ad Efendi’den mülazemetini aldı. Onun için kasideler yazdı ve tarihler düşürdü. 1784’te Haric Medresesine, daha sonra Sahn-ı Semân müderrisliğine atandı. Re’fet son olarak Balat Mahkemesi naibliğine atandı ve bu görevi sırasında 1179/1765’te veba hastalığından vefat etti. Ayvansaray kapısı dışında, Eyüp yolu üzerindeki mezarlığa gömüldü. Tek eseri Dîvân'ıdır.

1. Dîvân: Biri Süleymaniye Kütüphanesi Reşid Efendi Bölümü numara 755’te, diğeri İstanbul Üniversitesi Kütüphanesi Türkçe Yazmalar Bölümü numara 5489’a kayıtlı olmak üzere, bilinen iki nüshası vardır. Dîvân’ın tenkitli metni hazırlanmıştır (Kardaş 2008). 

Re'fet, şiirlerinde mahallî söyleyişlere yer vermiştir. Etkilendiği şairlerin başında, birçok şiirine nazire yazdığı babası Vâsık yer almaktadır. Şair ayrıca Nâbî, Mezâkî ve Kâmî gibi şairlerin gazel ve naatlarına tahmisler yazmıştır. Kimi şiirlerindeki ise Nedîm’in etkisi görülür.

Kaynakça

Atik Gürbüz, İncinur (2011). İlâhizâde Mehmed Emîn Vâsık Divan. Ankara: Grafiker Yay.

Aslan, Üzeyir (2006). “ Vasıkzâde Re’fet ve Hüllenâmesi”. Türk Kültürü İncelemeleri Dergisi 15: 121-148.

Erdem, Sadık (hzl.) (1994). Râmiz ve Âdâb-ı Zurafâ’sı, İnceleme-Tenkidli Metin-İndeks-Sözlük. Ankara: AKM Yay. 118-120.

İnce, Adnan (hzl.) (2005). Tezkiretü'ş-Şu'arâ Sâlim Efendi. Ankara: AKM Yay. 693.

İstanbul Kütüphaneleri Türkçe Yazma Divanlar Kataloğu (1965). C. III. İstanbul: MEB Yay.

Kardaş, Mehmet Nuri (2008). Re’fet Mehmed Aziz’in Hayatı,Edebi Kişiliği, Eserleri ve Dîvânın Tenkitli Metni. Yüksek Lisans Tezi. Sakarya: Sakarya Üniversitesi.

Kılıç, Filiz (hzl.) (2005). Şefkat - Tezkîre-i Şu’arâ. Ankara: Bizim Büro Yay. 66.

Kurnaz, Cemal ve Mustafa Tatcı (hzl.) (2001). Mehmet Nail  Tuhfe-i Na’ilî: Divan Şairlerinin Muhtasar Biyografileri. Ankara: Bizim Büro Yay. I: 297.

Mehmed Süreyyâ (1308). Sicill-i Osmanî. İstanbul. 4: 660.

Müstakimzâde Süleyman Sa’deddin ( 2000). Mecelletü’n-nisâb-Tıpkı Basım. Ankara: KB Yay.

Önder, Murat (2006). Şefkat ve Tezkire-i Şu’arası. Yüksek Lisans Tezi. Afyon: Afyon Kocatepe Üniversitesi.  

 

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DR. ÖĞR. ÜYESİ İNCİNUR ATİK GÜRBÜZ
Yayın Tarihi: 31.05.2013

Eserlerinden Örnekler

Dîvân

Gazel

Bezm-i meyde gönül şarâb ister

Bâde-i sâf ile kebâb ister

Bâde-i sâf ile kebâb olıcak

Nağme-i çeng ile rebâb ister

Bâde ile kebâb u çeng ü rübâb

Sohbet-i câm-ı Cem-cenâb ister

Sohbet ü bâde vü kebâb ile çeng

Sâkî-i meclis-i harâb ister

Şeyb irişse bu didigin olmaz

Re’fetâ mevsim-i şebâb ister

Kaynak: Mehmet Aziz Re’fet. Divan-ı Re’fet. Millet Kütüphanesi (Reşid Efendi) nr.755, vr. 70b.


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1FEHMÎ, Fehmî Hüsâm Deded. 1848 - ö. 1912Doğum YeriGörüntüle
2İçözü, Nurd. 12 Şubat 1948 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3Pultar, Gönüld. 3 Kasım 1943 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4FEYZÎ, Lütfîzâde Mektûbî Feyzullah Efendid. 1704 - ö. 1765Ölüm YılıGörüntüle
5SELÎM, Mehmed Takî Selîm Efendid. ? - ö. 1765-66Ölüm YılıGörüntüle
6FEYZÎ (ELÎFÎ), Elîfîzâde Feyzullâh Efendid. ? - ö. 20 Haziran-19 Temmuz 1765Ölüm YılıGörüntüle
7ZİYÂ, Ziyâ'eddîn Mehmed Efendid. ? - ö. 1736-37MeslekGörüntüle
8HÜDÂYÎ, Azîz Mahmûdd. 1541 - ö. 1628MeslekGörüntüle
9SELİSÎ, Avâre Cafer Efendizâde Mustafa Selîsî Efendid. ? - ö. 1644-46MeslekGörüntüle
10HÂTİF, Hâtif Mehmed Efendid. ? - ö. 1 Ekim 1809Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
11SEYYİD, Uşşâkî-zâde Seyyid Mehmed Sadreddin Efendid. ? - ö. 1735-36Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
12FÂ’İZÎ, Ali Fâ’izî Efendid. ? - ö. 1726-27Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
13MEYLÎ, Mehmedd. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle
14ŞEMSÎ, Süleymân Şemsîd. 1828 - ö. 1886Madde AdıGörüntüle
15ŞÂHİDÎ, Muğlalı İbrahim Deded. 1440 - ö. 1550Madde AdıGörüntüle