Madde Detay
Ahmet Rıza
(d. 1858 / ö. 26 Şubat 1930)
Jön Türk liderlerinden, Türk siyaset adamı, yazar.
(Yeni Edebiyat / 20. Yüzyıl / Türkiye Dışı)
ISBN: 978-9944-237-86-4
İstanbul'da doğdu. Beylerbeyi Rüştüyesi’ni bitirdikten sonra Galatasaray Mekteb-i Sultanisi’ne devam etti. Sonradan ihtida eden Avusturyalı bir kadın olan annesinin tesiriyle çocukluğundan itibaren Batı kültürüyle yetişti. Paris’e giderek Grignon Ziraat Mektebi’ni bitirdi. Bir süre ziraat memurluğu yaptı. Daha sonra Maarif Nezareti’ne geçti. Eğitim yoluyla köylüyü aydınlatmaya çalıştı. 1899 yılında tekrar Paris’e gitti. Paris’e gitmeden önce Auguste Comte’un fikirleriyle ilgilenen Ahmed Rıza, Paris’te Sorbonne Üniversitesi’nde pozitivizm derslerine devam etti. II. Abdülhamid’e, meşrutiyetin faydalarını anlatan lâyihalar yolladı.1892 yılında Jön Türkler Paris’te toplanmaya başladı ve Selanikli Dr. Nazım Bey, Ahmed Rıza’ya da kendi cemiyetlerine katılmasını teklif etti. 1895 yılında İttihatçıların yayın organı olan Meşveret gazetesinin başına geçti. Gazetenin ilk sayısında yayımladığı programla Avrupa Jön Türkleri’nin lideri konumuna geldi. Ancak İttihatçıların Mısır’da Mîzan gazetesini çıkartmasıyla bu konumu sarsıldı. Bazı konularda farklı düşündüğü için cemiyetle arası açıldı. II. Meşrutiyet’in ilanından sonra İstanbul’a döndü. Mütareke döneminde Sultan Vahdedddin tarafından Âyan Meclisi üyesi yapıldı. 1919’da Paris’e giderek, Avrupa’da millî mücadele lehine bir kamuoyu oluşturmaya çalıştı. Lozan Antlaşması’nın imzalanmasından sonra Türkiye’ye döndü. 26 Şubat 1930 tarihinde İstanbul’da vefat etti (Ebüzziya, 1989: 124-127).
Kültürlü ve felsefî birikimi olan bir aydın olarak yazılarıyla eğitimin öneminden bahsetti ve kalkınma yolunun bilimden geçtiğini anlatmaya çalışan makaleler yazdı. Bazıları tarafından dinsizlikle suçlansa da her zaman İslâm dinini savunan yazılar yazdı. Islâhat, Osmanlı, Meşveret ve Şûrâ-yı Ümmet gibi süreli yayınlarda Türkçe, La Revue Occidentale ve Mechvéret dergilerinde Fransızca makaleler yayımladı. 1922 yılında yazdığı La Faillite morale de la politique Occidentale en Orient isimli eserinde, Batı dünyasının Türklere ve Müslümanlara bakış açısını yansıttı. Eser Batı kamuoyunda etki yarattığı gibi, Fransızca’dan Arapça’ya ve Türkçe’ye de çevrildi (Ebüzziya, 1989: 124-127). Batı medeniyetini ve İslâm dünyasının modernleşme süreçlerini entelektüel düzeyde analiz eden yazılar yazdı (Gün, 2016: 271-275).
Kaynakça
Ebüzziya, Ziyad (1989). "Ahmed Rızâ". TDV İslâm Ansiklopedisi. C. 2. İstanbul: TDV Yayınları. 124-127.
Gün, Ömer (2016). "Ahmed Rıza'nın Batı Medeniyeti Algısı ve Modernleşme Düşüncesi". İNİF E-DERGİ. C. 1. S. 2. 260-293.
Madde Yazım Bilgileri
Yazar: ARAŞ. GÖR. ÖMER FARUK ATEŞ
Yayın Tarihi: 30.11.2019
Güncelleme Tarihi: 26.10.2020
Eser Adı | Yayın evi | Basım yılı | Eser türü |
---|---|---|---|
Vazife ve Mesuliyet /Padişah ve Şehzadele | ? / Kahire | 1904 | Diğer |
Vazife ve Mesuliyet/Asker, Matbaa-i Osmaniye, Kitaphane-i İslam ve Askeri | ? / İstanbul | 1907 | Diğer |
Vazife ve Mesuliyet /Kadın | ? / Paris | 1911 | Diğer |
La Crise'del' Orient (Buhran-ı Şark) | ? / Paris | 1907 | Diğer |
Echos de Turquie (Türkiye Haberleri) | ? / Paris | 1920 | Diğer |
Rehnuma-yı Sayyad (Avcılık Kılavuzu) | Kırk Anbar Matbaası / İstanbul | 1876 | Diğer |
La Faillite Morele de La Politique Occidentale en Orient (Batının Doğu Politikasının Ahlaken İflası) | Üçdal Neşriyat / İstanbul | 1982 | Diğer |
Meclis-i Mebusan ve Ayân Reisi Ahmed Rıza Bey’in Anıları | ? / İstanbul | 1988 | Hatıra |
İlişkili Maddeler
Sn. | Madde Adı | D.Tarihi / Ö.Tarihi | Benzerlik | İncele |
---|---|---|---|---|
1 | Müzeyyen Hançerci | d. 8 Haziran 1939 - ö. 28 Ocak 2017 | Doğum Yeri | Görüntüle |
2 | Oya Baydar | d. 3 Temmuz 1940 - ö. ? | Doğum Yeri | Görüntüle |
3 | Suat Derviş | d. 1905 - ö. 23 Temmuz 1972 | Doğum Yeri | Görüntüle |
4 | RIZA | d. 1858 - ö. 1899 | Doğum Yılı | Görüntüle |
5 | FURKAT, Zâkircân Hâlmuhammed oğlu | d. 1858 - ö. 1909 | Doğum Yılı | Görüntüle |
6 | MESLEKÎ, Mustafa Bekir | d. 1858 - ö. 1930 | Doğum Yılı | Görüntüle |
7 | LAHICLI LEYLİCAN | d. ? - ö. 1930\'lar | Ölüm Yılı | Görüntüle |
8 | MESLEKÎ, Mustafa Bekir | d. 1858 - ö. 1930 | Ölüm Yılı | Görüntüle |
9 | Mehmet Ziya Bey | d. 1866 - ö. 27 Mart 1930 | Ölüm Yılı | Görüntüle |
10 | Sıddık Elbistanlı | d. 02 Ocak 1945 - ö. 20 Nisan 2018 | Meslek | Görüntüle |
11 | Adil Okay | d. 1957 - ö. ? | Meslek | Görüntüle |
12 | Hamâmîzâde Mehmet İhsan | d. 5 Şubat 1885 - ö. 11 Mayıs 1948 | Meslek | Görüntüle |
13 | Seyhan Yakupi | d. 1978 - ö. ? | Alan/Yüzyıl/Saha | Görüntüle |
14 | Kazım Memişev | d. 1933 - ö. ? | Alan/Yüzyıl/Saha | Görüntüle |
15 | Nevzat Mehmet Fuat | d. 1 Şubat 1933 - ö. ? | Alan/Yüzyıl/Saha | Görüntüle |
16 | Cemal Süreya Seber | d. 1931 - ö. 09 Ocak 1990 | Madde Adı | Görüntüle |
17 | Ahmet Yorulmaz | d. 1932 - ö. 31 Mart 2014 | Madde Adı | Görüntüle |
18 | Ahmet Tural | d. 1942 - ö. ? | Madde Adı | Görüntüle |