Bedii Faik Akın

Pençe
(d. 1 Mayıs 1921 / ö. 16 Haziran 2015)
Gazeteci, Yazar
(Yeni Edebiyat / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Yazılarında "Pençe" imzasını da kullandı. Balıkesirli Faika Hanım ile İstanbullu avukat Faik Bey'in oğlu olarak Bandırma'da doğdu. İlkokulu İzmir'de okudu. Kabataş Erkek Lisesi'ni bitirdikten sonra girdiği İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi'ni 1940'ta bırakarak ticaret hayatına atıldı ve bir tütün şirketinde 1944'e kadar çalıştı. 1945'te Tasvir ve Son Saat gazetelerinde fıkra yazarı oldu. Her iki gazeteye de her gün birer fıkra, haftada bir sohbet yazmaya başladı. 1946'da Demirkırat adlı siyasî bir halk gazetesi çıkardı, büyük boyda ve haftada iki defa çıkan bu gazetenin hemen hemen dörtte üçünü kendi yazıları ile doldurdu (Koçu 1961: 2368). 1948'de Ali Naci Karacan'la Tan (daha sonra Milliyet adını almıştır) gazetesinin yönetiminde yer aldı. İstanbul Radyosu'nda programlar hazırlayıp sundu. Yeni Istanbul ve Ulus gazetelerinde çalıştı. 1952'de Falih Rıfkı Atay'ın kurduğu Dünya gazetesine geçti, daha sonra bu gazetenin ortağı oldu. Yazılarında Demokrat Parti iktidarına karşı sert bir muhalefet çizgisi izledi, bu yüzden 1954'te tutuklandı. 1954'te Tekalonya Cumhuriyeti adlı romanının neşri, sadece gazetedeki ilanları üzerine tefrikaya başlamadan yasaklandı. Bedii Faik, 1960'taki askerî müdahaleden sonra Milli Birlik Komitesi'ni ve CHP'yi destekler nitelikte yazılar kaleme aldı. 1965'ten itibaren ise Adalet Partisi yanlısı bir tutum aldı.

Bedii Faik, bir süre Gazete Sahipleri Sendikası'nın genel sekreterliğini yaptı. 1963'te tümüne sahip olduğu Dünya'nın Falih Rıfkı Atay'ın 1971'deki ölümünden sonra başyazarlığını yaptı ve başyazılarını gazeteyi sattıktan sonra da sürdürdü. Fıkra yazarlığına Son Havadis, Hürriyet ve Tercüman gazetelerinde 1984'e kadar devam etti. Daha sonra Londra'ya yerleşti. Yalancı adlı romanı 1993'te Osman Sınav tarafından filme alındı. İstanbul Gazeteciler Cemiyeti, Ankara Gazeteciler Cemiyeti ve Londra Basın Kulübü üyesi olan Bedii Faik, evli ve üç çocuk babasıydı.

Bedii Faik, 1945 yılında Tasvir ve Son Saat gazetelerinde yazdığı yazılarla basın hayatına atıldı. Tasvir, Son Saat, Tan, Milliyet, Yeni İstanbul, Ulus, Tercüman ve Dünya gazetesinde yıllarca fıkralar kaleme aldı. Yazılarında Steinbeck, Montaigne, Falih Rıfkı Atay, Oscar Wilde, Bernard Shaw gibi isimlerden etkilendi. Reşat Ekrem Koçu, İstanbul Ansiklopedisi'nde Bedii Faik'in yazıları için şu yorumu yapar: "Ciddiyeti, zarafeti ve nüktedanlığı ile süslediği, samimiyeti de laubaliliğe düşürmediği bütün yazılarında görülür." (Koçu 1961: 2368-2369) Yazar, Efendime Söyliyeyim (1953), Rüzgâr Eken (1969) ve Akıl Cumhuriyeti İsrail (1972) adlı kitaplarında fıkralarından yaptığı seçmeleri bir araya getirdi.

Bedii Faik, kullandığı yalın Türkçe ve akıcı üslupla okuyucuyu kendisine yakınlaştırmıştır. (Gözaydın 2011: 441). Amerika seyahatinin gezi notlarını Sam Amcanın Evinde (1954), İngiltere yolculuğunu Bir Garip Ada (1957), Rusya gezisinin izlenimlerini Rusya'dan (1968) adlı kitaplarında yayımladı. Hapishane hatıralarını O Biçim (1958), röportajlarını İhtilalciler Arasında Bir Gazeteci (1967) adıyla kitaplaştırdı. Yalancı (1954) ve Pablo'nun Gülüşü (1973) adlı iki roman kaleme alan yazar, Türkiye basın tarihi açısından önemli bilgiler içeren basın hatıralarını ise Matbuat, Basın Derkeen Medya (2001-2003) başlığı altında 4 cilt olarak yayımladı.

Kaynakça

Gözaydın, Nevzat (2011). "Bedii Faik'ten Türk Diline Katkılar". Türk Dili. Mayıs 2011. S. 713. s. 440-445.

Koçu, Reşad Ekrem (1961). İstanbul Ansiklopedisi. İstanbul: Hüsnütabiat Matbaası. C. 5. s. 2368-2369.

Kurdakul, Şükran (1973). Şairler ve Yazarlar Sözlüğü (3. Baskı). Ankara: Bilgi Yay.

Necatigil, Behçet (1999). Edebiyatımızda İsimler Sözlüğü (18. Baskı). İstanbul: Varlık Yay.

Yalçın, Murat (Ed., 2010). Tanzimat'tan Bugüne Edebiyatçılar Ansiklopedisi (3. Baskı). İstanbul: Yapı Kredi Yay. C. 1. s. 199-200.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DR. NECATİ TONGA
Yayın Tarihi: 22.05.2019
Güncelleme Tarihi: 19.12.2020

Eser AdıYayın eviBasım yılıEser türü
Efendime SöyliyeyimYenilik Yay. / İstanbul1953Fıkra
Sam Amca'nın Evinde: Amerika Seyahati NotlarıYenilik Yay. / İstanbul1954Gezi Yazısı
YalancıÇağlayan Yay. / İstanbul1954Roman
Bir Garip AdaDünya Yay. / İstanbul1957Gezi Yazısı
O BiçimDünya Yay. / İstanbul1958Hatıra
İhtilalciler Arasında Bir GazeteciDünya Yay. / İstanbul1967Röportaj
Rusya'danHüsnütabiat Matbaası / İstanbul1968Gezi Yazısı
Rüzgâr EkenKardeş Matbaası / İstanbul1969Fıkra
Akıl Cumhuriyeti İsrailDilek Matbaası / İstanbul1972Fıkra
Pablo'nun GülüşüDilek Matbaası / İstanbul1973Roman
Tanya Dudu: Telekonya 'da Bir Kadın Başbakan (2 cilt)AD Yay. / İstanbul1995Mizah
Matbuat Basın Derkeen Medya (4 C.)Doğan Yay. / İstanbul2001-2003Hatıra

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1BESîM, Manyâsî Seyyid Mustafâ Efendid. ? - ö. Aralık-Ocak 1764-65Doğum YeriGörüntüle
2Ahmet Yorulmazd. 1932 - ö. 31 Mart 2014Doğum YeriGörüntüle
3Hüsnü A. Gökseld. 1919 - ö. 2001Doğum YeriGörüntüle
4OSMAN/COŞKUN/KEMTER OSMAN COŞKUN, Osman Çaprazd. 1921 - ö. 2000Doğum YılıGörüntüle
5İSLAM, İslam Erdenerd. 1921 - ö. 25.11.1995Doğum YılıGörüntüle
6Aydın Boysand. 1921 - ö. 5 Ocak 2018Doğum YılıGörüntüle
7Ali Tavşancıoğlud. 17 Ağustos 1971 - ö. 23 Mayıs 2015Ölüm YılıGörüntüle
8Hüseyin Avni Cinozoğlu (Hüseyin Akıncı)d. 1955 - ö. 4 Eylül 2015Ölüm YılıGörüntüle
9Ahmet Miskioğlud. 9 Kasım 1924 - ö. 25 Ağustos 2015Ölüm YılıGörüntüle
10Nedim Atillad. 6 Şubat 1958 - ö. ?MeslekGörüntüle
11Şebnem Moroğlud. 03 Mayıs 1964 - ö. ?MeslekGörüntüle
12M. Suphi Nuri İlerid. 11 Ekim 1953 - ö. 4 Şubat 2004MeslekGörüntüle
13Betül Dünderd. 12 Ağustos 1975 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14Murat Gülsoyd. 31 Mart 1967 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15Gülçin Durmand. 1970 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16Munis Faik Ozansoyd. 4 Nisan 1911 - ö. 31 Mart 1975Madde AdıGörüntüle
17FÂİK, Mahmud Efendid. d. ? - ö. ö. 1715Madde AdıGörüntüle
18Sait Faik Abasıyanıkd. 18 Kasım 1906 - ö. 11 Mayıs 1954Madde AdıGörüntüle