HASBÎ, Helvacı-zâde Hasbî Muharrem Efendi

(d. 1279/1862 - ö. 1330/1912)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 19. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Balıkesir'de 1279/1862 yılında doğdu. Asıl adı Hasbî Muharrem Efendi'dir. Şiirlerinde Hasbî mahlasını kullandı. Helvacı Mustafa Ağa'nın oğlu olduğundan Helvacı-zâde sanıyla tanındı. Medreseye devam ederek zamanın değerli bilginlerinden Balıkesir müftüsü Osman Nûri Efendi'den icâzet-i ilmiye aldı. Tahsilini tamamladıktan sonra 1309/1891 senesinde Balıkesir İdadi Mektebi Türçe muallimliğine tayin olundu ve on beş seneye yakın bu görevini sürdürdü. Cihet-i İlmiyye'den müderrislik payesi ve İzmir Pâye-i Mücerredesi'yle taltif olundu. 1326/1908 senesinde açılan Meclis-i Meb'ûsân'a Karesi mebusu olarak girdi. Mebusluk süresi dolunca Balıkesir'e döndü. 1329/1911 senesinde Balıkesir'de İdare Meclisi'ne daha sonra da Meclis-i Umûmî'ye üye olarak atandı. 1330/1912 senesinde Balıkesir'de vefat etti. Burada bulunan Lütfullah Camisi haziresine defnedildi.

İsmail Hakkı Uzunçarşılı, Karesi Meşâhiri adlı eserinde Hasbî Efendi için şunları söylüyor: "Hasbî Muharrem Efendi zarif, hoş sohbet, meclislerde bulunmayı seven ve ve bulunduğu meclislerde sözü dinlenen bir kimse idi. Büyük küçük temas ettiği herkes üzerinde bir hürmet hissi bırakırdı. Kendisinin afyona aşırı derecede iptilası olduğundan dolayı vücudunu yıprattı. Kitabet ve kudret-i kalemiyyesi zamanına göre çok güzeldir. Kudemâ tarzında güzel şiirleri vardır. Şiirleri hemen hemen bir Dîvân teşkil edecek kadardır. Kendi hattıyla yazdığı mecmû'a-i eş'ârı sâbık Karesi Ma'ârif müdürü Sabri Beyefendi'dedir" (Sarı 1999: 77).

Şiirlerine örnek Son Asır Türk Şairleri ve Karesi Meşâhiri'ndedir.

Kaynakça

İnal, İbnü'l-Emin Mahmud Kemal (1988). Son Asır Türk Şairleri. C. I. İstanbul: Dergah Yay.

Sarı, Mehmet ve Ahmet Karaman (hzl.) (1999). İsmail Hakkı - Karesi Meşâhiri. Balıkesir.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: PROF. DR. MEHMET ARSLAN
Yayın Tarihi: 28.09.2014
Güncelleme Tarihi: 03.12.2020

Eserlerinden Örnekler

Gazel

Gönül bu hestî-i gam-mâyeden bîzârdır ağlar

Gözüm encüm-şümâr-ı leyle-i ekdârdır ağlar

Nasıl tefsîr eder mazmûn-ı râz-ı matlabı hâme

O da mest-i sürûd-ı kalb-i nâliş-kârdır ağlar

Olanlar neş'a-yâb-ı zevk-i hikmet bezm-i hestîden

Garîb-i bî-nevâ hasret-keş-i dildârdır ağlar

Nasıl ifhâm u istifhâm olunsun ma'nî-i hikmet

Kimi güm-kerde-i hayret kimi huşyârdır ağlar

Nukûş-ı mâ-sivâ ki cilve-ger mir'ât-ı hılkatden

Yazılmış nüsha-i tekvîne hep eş'ârdır ağlar

Nasıl ârâm eder ser-der-hevâ-yı aşk olan diller

O bâğın bülbüli dûçâr-ı derd-i hârdır ağlar

Gül ağlar sünbül ağlar bülbül-i şûrîde-hâl ağlar

Cihânda her gönül bir hâr elinden zârdır ağlar

Şeb-i yeldâ-yı gamda dîde-i dil-haste-i hicrân

Hevâ-yı kâkül-i dildâr ile bîdârdır ağlar

O şûhı şimdi gördüm sayd-ı dâm-ı intikâm olmuş

Zevâl-i hüsnüne mahzûn u efsûs-kârdır ağlar

Okunsun ba'de-mâ bezm-i vefâda yâdigâr olsun

Bu bir manzûme-i feryâd-ı ma'nî-dârdır ağlar

Varup bezm-i cenâb-ı dilbere ey âteşîn-feryâd

De ki Hasbî esîr-i baht-ı nâ-hemvârdır ağlar

(Sarı, Mehmet ve Ahmet Karaman (hzl.) (1999). İsmail Hakkı - Karesi Meşâhiri. Balıkesir. 80, 81.)


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1Mehmet Sadık Kırımlıd. 11 Kasım 1934 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2Emin Faik Üstünd. 1922 - ö. 12 Eylül 1973Doğum YeriGörüntüle
3Hâle Sevald. 1962 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4Mirza Elekber Sabird. 30 Mayıs 1862 - ö. 12 Temmuz 1911Doğum YılıGörüntüle
5SÂBİR, Mirza Ali Ekber Tahirzaded. 30.05.1862 - ö. 12.07.1911Doğum YılıGörüntüle
6SÂFÎ, Mustafâd. 1862 - ö. 1901Doğum YılıGörüntüle
7SÛZÎ, Mehmedd. 1846 - ö. 1912Ölüm YılıGörüntüle
8NECEF, Hacı Ali Osmand. ? - ö. 1912Ölüm YılıGörüntüle
9Eşrefd. 1847 - ö. 22 Mayıs 1912Ölüm YılıGörüntüle
10İSMÂİL HAKKI, Baban-zâde, Bağdatlıd. 1876 - ö. 1913MeslekGörüntüle
11REFÎK, Mustafa Refîk, İstanbullud. 1843 - ö. 1865Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
12NÂ’İLÎ, Hâfız Sâlih Nâ’ilî Efendid. 1823-24 - ö. 1876-77Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
13CELÂL, Abdullah Celâleddîn Paşad. 1847 - ö. 1903Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14TAB'Îd. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle
15KEMÂLÎ, Osman Kemâlî Ozand. 1862 - ö. 08.01.1954Madde AdıGörüntüle
16RÂŞİD PAŞA, Ferik Hacı Râşid Ahmed Paşad. ? - ö. 1891Madde AdıGörüntüle