Madde Detay
Velet Çelebi İzbudak
Bahâî
(d. 16 Temmuz 1867 / ö. 4 Mayıs 1953)
Bilim adamı, şair, milletvekili
(Yeni Edebiyat / 19. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4
Tam adı Mehmed Bahâeddin Veled'dir. 16 Temmuz 1867'de Konya'da doğmuştur. Babası Mustafa Necib Çelebi, annesi Râbiâ Hanım'dır. Ailesi Mevlânâ Celâleddin-i Rûmî soyundandır.
İlk eğitimi sonrası rüştiyedeyken Sultan Veled Medresesi'ne girmiş, Farsça ve Arapça dersleri almış, Mesnevî derslerini takip etmiştir. 1885'te Konya Vilayeti Mektûbî Kalemi'nde mülâzım olmuştur. 1888'de İstanbul'a giderek Bahâriye Mevlevîhanesi'ne yerleşmiş; 1890'da Matbuat-ı Dahiliye Kalemi'nde memur olmuştur. 1898'de dördüncü derece Osmanlı nişanı tevcih edilmiş ve Matbuat-ı Dahiliye'de mümeyyiz-i evvelliğe yükselmiştir. II. Meşrûtiyet'in ilanından sonra görevlerinden istifa etmiş ve Galata Mevlevîhânesi'nde vekaleten şeyhlik yapmıştır. 1910'da çelebilik makamına tayin edilmiştir. 1915'te Mücâhidîn-i Mevleviyye alaylarının kumandanı olarak Kanal Harekâtı'na katılmıştır. 1919'da çelebilikten azledilmiş sonrasında Şuarâ-yı Devlet âzâlığına tayin edilmiştir. Milli Mücadele yıllarında Farsça hocalığı yapmış, Maarif Vekâleti'nde çalışmış 1923-1939 yılları arasında Kastamonu, 1939-1943 yılları arasında Yozgat milletvekilliği yapmıştır. 3 kez evlenmiş, bir oğlu ve iki kızı dünyaya gelmiştir. 4 Mayıs 1953'te Ankara'da vefat etmiştir.
İzbudak 1886'da vilayet gazetesinin baş muharrirliğine atanmış, Lamiî'nin Kitâb-ı Letâif'inden muhtasar fıkraları ve kendi şiirlerinden bazılarını Konya gazetelerinde neşretmiştir. 1889'da İstanbul'a gelince Türkçe sözlük üzerine çalışmaya başlamıştır. Ahter Gazetesi'nde Farsça ve Arapça teftiş memurluğu yapmış, Tercümân-ı Hakîkat, İkdâm, Mekteb, Hazîne-i Fünûn, Resimli Gazete'de yazılar yazmış ve Bahâî mahlasıyla şiirler neşretmiştir. 1908'de Yusuf Akçura ve Necip Asım'la birlikte Türk Derneği'ni kurmuş, Türk milliyetçiliği akımının ilk kurucularından olmuştur. Milli Mücadele döneminde Ankara'da Telif ve Tercüme Encümeni'nde Ziya Gökalp'la çalışmış, dil inkılabı çalışmalarına katkıda bulunmuştur. Mevlevîlik üzerine birçok çalışma yapmıştır. Mesnevî-i Şerîf Tercümesi Türkçe'ye yapılan ilk mensur Mesnevî çevirisidir. Hayatının sonuna kadar Türk Dil Kurumu'nda ilmî çalışmalarını sürdürmüştür.
Kaynakça
Efendioğlu, Süleyman ( 2000). Veled Çelebi Türk Dilinde Medhal. Yüksek Lisans Tezi. Erzurum: Atatürk Üniversitesi.
Kara, Mustafa (2001). "İZBUDAK, Veled Çelebi". TDVİA. C. 23. Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı Yay. 503-505.
Metin, Barış (2012). "Veled Çelebi'nin Türk Milliyetçiliğinin Doğuş ve Gelişme Sürecindeki Yeri ve Türk Diline Dair Çalışmaları". Karadeniz Araştırmaları Dergisi. Sayı 32. İstanbul. 99-122.
Madde Yazım Bilgileri
Yazar: MUHAMMET ÖZDEMİR
Yayın Tarihi: 01.01.2019
Güncelleme Tarihi: 20.12.2020
Eser Adı | Yayın evi | Basım yılı | Eser türü |
---|---|---|---|
Muvâzene | - / İstanbul | h. 1311 | Diğer |
Leyla ile Mecnun | - / İstanbul | h. 1311 | İnceleme |
Muhakemetü'l- Lugateyn | İkdâm Matbaası / İstanbul | h. 1315, m. 1897-1898 | Çeviri |
Arapça Gramer | - / İstanbul | h. 1324 | İnceleme |
Darü\'l-fünûn Dersleri | - / İstanbul | h. 1328 | Diğer |
Hayrü'l-Kelâm | Necm-i İkbal Matbaası / İstanbul | h. 1330 | İnceleme |
Lisân-ı Fârisî | - / İstanbul | 1909 | İnceleme |
Letâ'if-i Hoca Nasreddin | İkbal Kütüphanesi / İstanbul | 1918 | İnceleme |
Türk Dili | ? / ? | ? | Diğer |
Türk Dilinde Medhal | Matbaa-i Âmire / İstanbul | 1922 | İnceleme |
Ferhengnâme-i Sa'dî Tercümesi yâhud Muhtasar Bostan Tercümesi | Matbaa-i Âmire / İstanbul | 1921-1923 | Çeviri |
Kur’ân-ı Kerîm Elifbâsı | - / İstanbul | h. 1341 | Diğer |
Dîvân-ı Türkî-i Sultan Veled | Matbaa-i Âmire / İstanbul | 1925 | İnceleme |
Birbirimizi Kırmayalım | Evkaf-ı İslâmiye Matbaası / İstanbul | 1926 | Diğer |
Atalar Sözü | Devlet Basımevi / İstanbul | 1936 | İnceleme |
El-İdrâk Hâşiyesi | Türk Dil Kurumu / İstanbul | 1936 | İnceleme |
Oğuz Ata-Orhun Abideleri | - / - | 1937 | Diğer |
Hatıralarım | Türkiye Yayın Evi / İstanbul | 1946 | Hatıra |
Mesnevî-i Şerîf Tercümesi | Milli Eğitim Basımevi / İstanbul | 1942-1946 | Çeviri |
İlişkili Maddeler
Sn. | Madde Adı | D.Tarihi / Ö.Tarihi | Benzerlik | İncele |
---|---|---|---|---|
1 | KÂSIM, Kâsım Dede | d. ? - ö. 1640-41 | Doğum Yeri | Görüntüle |
2 | Cemil Sena Ongun | d. 1894 - ö. 15 Nisan1981 | Doğum Yeri | Görüntüle |
3 | DELİ KIZ, Anakız | d. ? - ö. ? | Doğum Yeri | Görüntüle |
4 | SEFİL KAMBERÎ | d. 1867 - ö. 1897 | Doğum Yılı | Görüntüle |
5 | Mehmet Celal | d. 1867 - ö. 25 Ocak 1912 | Doğum Yılı | Görüntüle |
6 | HÜRREMİ/SEFİL SEYYİD, Veliyettin Çelebi | d. 1867 - ö. 1940 | Doğum Yılı | Görüntüle |
7 | Niyazi Hicran Damla | d. 1913 - ö. 26 Nisan 1953 | Ölüm Yılı | Görüntüle |
8 | NAİLÎ, Nail | d. 1884 - ö. 1953 | Ölüm Yılı | Görüntüle |
9 | ALİ, Ali Süleymanov | d. 1870 - ö. 1953 | Ölüm Yılı | Görüntüle |
10 | Tunca Çaylant | d. 15 Ocak 1983 - ö. ? | Meslek | Görüntüle |
11 | Nüvit Özdoğru | d. 5 Mayıs 1925 - ö. 20 Haziran 2002 | Meslek | Görüntüle |
12 | Ahmet Şevket Bohça | d. 1920 - ö. 26 Şubat 1988 | Meslek | Görüntüle |
13 | Ali Ferruh (İBNÜRREŞAT) | d. 5 Haziran 1865 - ö. 20 Ekim 1904 | Alan/Yüzyıl/Saha | Görüntüle |
14 | Recaizade Mahmut Ekrem | d. 1 Mart 1847 - ö. 31 Ocak 1914 | Alan/Yüzyıl/Saha | Görüntüle |
15 | Fatma Aliye | d. 9 Teşrinievvel Ekim) 1862 - ö. 13 Temmuz 1936 | Alan/Yüzyıl/Saha | Görüntüle |
16 | VÂSIF, Seyyid İsmail Vâsıf Çelebi | d. ? - ö. 1684-85 | Madde Adı | Görüntüle |
17 | ŞİKÂRÎ, Şikârî Çelebi | d. ? - ö. ? | Madde Adı | Görüntüle |
18 | HÜSÂMÎ, Gümüşlüoğlu Şeyh Abdurrahman Hüsâmî Çelebi | d. 1387 ? - ö. ? | Madde Adı | Görüntüle |