LÜTFÎ, Lütfullâh, Hoca-zâde

(d. 15 Rebiülevvel 1053/3 Haziran 1643 - ö. Zilkade 1113/Mart-Nisan 1702)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 17. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

İsmi Mehmed Lütfullâh’dır. Hoca Mes’ûd Efendi’nin oğlu olduğundan Küçük Hoca-zâde olarak tanındı. 15 Rebiülevvel 1053/ 3 Haziran 1643'te doğdu. Kaynaklar 1061/1650-51'de mülazım olduğunu belirtirlerken, Mecma-ı Şuarâ'da 1063/1652-53'te (Arslan 1994:31) Şeyhülislam Kara Çelebi-zâde Abdülaziz Efendi'den mülazım olduğunu kaydederler. Safer 1084/ Mayıs-Haziran 1673'te Muhiddin-i Kocevi Medresesi'ne müderrris; Ramazan 1085/Kasım-Aralık1674'te Fîrûz Aga Medresesi'ne hareket ve Şaban 1088/Eylül-Ekim 1677'de Cafer Ağa Medresesi'ne, Rebiülevvel 1089/Nisan-Mayıs 1678'de Haydar Paşa Medresesi'ne, Cumadelûlâ 1092/Mayıs-Haziran 1681'de Nişancı Paşa-yı Cedid Medresesi'ne, Ramazan 1094 /Ağustos-Eylül 1683'te Sahn-ı Semân'dan birine, Rebiülahir 1095/Mart-Nisan 1684'te Sinan Paşa Medresesi'ne, Cumadelûlâ 1097/Mart-Nisan 1686'da Üsküdar'da Mihrimah Medresesi'ne, Cumadelûlâ 1099/Mart-Nisan 1688'de Haseki Medresesi'ne, aynı sene Şabanı/Haziran 1688'de Hakaniyye-i Vefa'ya ve aynı sene Şevvali/Temmuz-Ağustos 1688'de hamise itibar olunup, Cumadel-ûlâ 1100/Şubat-Mart 1689'da Halep kadısı oldu. Cumadel-ûlâ 1100/Şubat-Mart 1689'da Bursa payesi mansıbından mazul olup Safer 1106/Eylül-Ekim 1694'te Bursa kadısı oldu. Safer 1107/Eylül-Ekim 1695'te mazul oldu. Aynı sene Ramazanı/Nisan-Mayıs 1696'da Malkara arpalık verildi. Ramazan 1113/ Ocak-Şubat 1702'de Haslar kadısı olup, aynı sene Zilkadesi/Mart-Nisan 1702'de Eyüp kadılığı görevindeyken vefat etti. Salim, Şakâyık ve Mecma-ı Şuarâ'da vefat tarihi 1113/1701-02 olarak kayıtlı iken; Safayî'de, 1110/1698-99 olarak geçmektedir. Defterdar Camii haziresinde amcası Ali Efendi yanında medfundur. (Özcan 1989: 182-83)

Gençliğinde Mevlevîliğe intisap etti. (Çapan 2005: 529) Halep kadısı iken Şâtır Mehmed Dede'den hilafet aldı. Lütfî mahlası ile ilahileri vardır (Özcan 1989: 182-83).

Kaynakça

Arslan, Mehmet (hzl.)(1994). Mecma-ı Şuarâ ve Tezkire-i Üdebâ: Mehmet Siraceddin. Sivas: Dilek Matbaacılık.

Çapan, Pervin (hzl.) (2005). Mustafa Safâyî Efendi Tezkire-i Safâyî: Nuhbetü’l-Âsâr Min Fevâ’idi’l-Eş’âr İnceleme-Metin-İndeks. Ankara: AKM Yay.

Erdem, Sadık (hzl.)(1985). Râmiz ve Âdâb-ı Zurafâ’sı. Ankara: AKM Yay. 261.

İnce, Adnan (hzl.)(2005). Tezkiretü’ş-Şuarâ - Sâlim Efendi. Ankara: AKM Yay.

Mehmed Süreyya (1311). Sicill-i Osmânî Yâhud Tezkire-i Meşâhir-i Osmâniyye. C. 4. İstanbul: Matbaa-i Âmire.365.

Müstakim-zâde Süleyman Sadeddin (2000). Mecelletü’n-Nisâb fi’n-Nisbi ve’l-Künâ ve’l-Elkâb(Tıpkı Basım). Ankara: KB Yay.

Özcan, Abdulkadir (hzl.) (1989). Şeyhî Mehmed Efendi Şakâ’ik-i Nu’mâniyye ve Zeyilleri “Vakâyiü’l-Fuzalâ”. C. 3. İstanbul: Çağrı Yay.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: PROF. DR. İSMAİL HAKKI AKSOYAK
Yayın Tarihi: 02.07.2014
Güncelleme Tarihi: 10.12.2020

Eserlerinden Örnekler

Gazel

Mest-i 'ışkuz sabrımız yok sînemiz çâk eyleriz

Derd-i 'ışk ile dem-â-dem çeşmi nemnâk eyleriz

 

Görmek içün şâhid-i maksûdı çeşm-i cân ile

Mâ-sivâdan kalbimiz âyînesin pâk eyleriz

 

Neş’e-i câm-ı mahabbet virdi bir hâlet bize

Gözümüz yumup açınca seyr-i eflâk eyleriz

 

Bir aceb hâlet verir keyfiyyet-i sahbâ-yı aşk

Gâhi hâki zer ider gâhi zeri hâk eyleriz

 

Câm-ı ışkı dest-i sâkî-i ezelden içmişiz

Lutfiyâ anun içün eş‘ârı bî-bâk eyleriz

(Arslan, Mehmet (1994). Mecma-ı Şuara ve Tezkire-i Üdeba: Mehmet Siraceddin. Sivas: Dilek Matbaacılık.31)

 

Der-Na't-ı Şâh-ı Enbiyâ

Şifâ-yı derd-i dildür âsitânın yâ Resûlallâh

Anunçün Mustafâ'dur nâm u şânın yâ Resûlallâh

 

Vücûdun bâ'is-i izhâr-ı 'afv u magfiretdir hep

Sen oldun menba'-ı lutf u 'atânın yâ Resûlallâh

 

Cemî'-i enbiyâdan hem mükerrem hem mufazzalsın

Habîbisin cenâb-ı Kibriyâ'nın yâ Resûlallâh

 

Sen ol 'ankâ-yı Kâf-ı arş-ı a'zamsın ki bî pervâ

Senün bâğ-ı cinandur âşiyânun yâ Resûlallâh

 

Garîk-i bahr-i isyânum meded Lutfî'ye lutf eyle

Elin al ol garîb-i bî-nevânun yâ Resûlallâh

(Çapan, Pervin (hzl.) (2005). Mustafa Safâyî Efendi Tezkire-i Safâyî: Nuhbetü’l-Âsâr Min Fevâ’idi’l-Eş’âr İnceleme-Metin-İndeks. Ankara: AKM Yay. 529-30)


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1HALEF/HALEFÎ, Şeyh Halef Mehmed Efendid. ? - ö. 1776Doğum YeriGörüntüle
2HÂLİS, Yûsuf Hâlis Efendid. 1805-06 - ö. 1883Doğum YeriGörüntüle
3TÜRABÎd. ? - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4EMRÎ, Emrullah Efendi bin Nasûh Efendid. ? - ö. Eylül-Ekim 1702Ölüm YılıGörüntüle
5AHMED DEDE/ÂŞIK, Müneccimbaşıd. 1631-32 - ö. 28 Şubat 1702Ölüm YılıGörüntüle
6ŞİNASÎ, Ruznâmeci-zâde Şinasî Mehmedd. ? - ö. 1702-1703Ölüm YılıGörüntüle
7NA'ÎMÎ, Seyyid Hasan Naîmî Efendid. ? - ö. Aralık-Ocak 1668-69MeslekGörüntüle
8RÜŞDÎ, Mustafa Rüşdî Efendid. ? - ö. Ocak-Şubat 1723MeslekGörüntüle
9EMÎR, Seyyid Mehmed Emîr Çelebid. ? - ö. 1625MeslekGörüntüle
10EDÂYÎ, Receb Efendid. ? - ö. 1647/48Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
11FETHÎ, Bolbolcu-zâde/Bübülcü-zâde Şeyh Abdülkerîm Efendid. ? - ö. 1694-96Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
12HÂKİMÎ, Çuhacı-zâde Hâkimî Efendid. ? - ö. 1628-1648Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
13BEHCET, Acem Kılıcı Seyfî Mustafa Efendi-zâde Mehmed Behcet Efendid. ? - ö. 22 Ağustos 1755Madde AdıGörüntüle
14YARAGİDENd. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle
15FEVZÎd. ? - ö. 1747Madde AdıGörüntüle