NAZÎF, Süleymân Nazîf Efendi

(d. 6 Eylül 1788/5 Zilhicce 1202 - ö. 1832/1248)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 19. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Asıl adı Süleymân Nazîf Efendi’dir. 5 Zilhicce 1202/6 Eylül 1788 tarihinde Diyarbakır’da doğdu. Diyarbakır Müftüsü Seyyid Kasım Efendi'nin torunlarından ve Diyarbakır’ın edip ve eşrafından olan İbrâhim Cehdî Efendi’nin oğludur. Fatîn Tezkiresi’nde babasının adı yanlışlıkla Vecdî olarak geçmektedir (1271: 412). İlim tahsilinin ardından şer’iyye mahkemesi başkâtibi oldu. Diyarbakır valiliğine tayin olunan Behram Paşa’nın haksız uygulamalarına karşı şikâyetname yazdığından dolayı bir cezaya uğrayacağını düşünerek bir müddet vazifesinden ayrılarak gizlendi, sonra İstanbul’a gitti. Vali Behram Paşa’nın isteğiyle Rodos’a sürüldü. Altı ay kadar orada kaldıktan sonra İstanbul’a döndü. II. Mahmûd, onu divân-ı hümâyûn Âmedî kalemine tayin etti. Bosna Valisi Abdürrahîm Paşa’nın divan kâtibi olarak geçici bir müddet Viyana’ya gitti. Bu görevin ardından sırasıyla Niş Valisi Osman, Silistre Muhafızı Abdürrahîm, Sivas Valisi Koca Hakkı, İncebayrakdar-zâde Mehmed, Diyarbakır Valisi Sâlih ve Keban Maden Emini Osman Paşa’nın divan kâtibi oldu. 1244/1828 yılında Rus Harbi esnasında esir düşerek Tiflis cihetlerinde zindana atıldı. Çocukluğundan beri hizmetinde bulunmuş olan İnce adlı sadık Ermeni uşağının delaletiyle zindandan firar etti. Hastalığı sebebiyle Osman Paşa’nın kâtipliğinden istifa etti. Birkaç ay sonra 1248/1832 yılında vefat etti (Özcan 2000: 1515). Ölüm tarihi Fatîn’de 1260/1844 olarak gösterilmiştir (1271: 412).

Aynı zamanda Muş mutasarrıfı olan oğlu Sa’îd Paşa, babasının bulabildiği menzum ve mensur yazılarını bir araya getirerek 25 Zilkade 1290/14 Ocak 1874 Diyarbakır Vilayet Matbaası’nda Süleymân Nazîf Efendi'nin Manzum ve Mensur Âsârı adıyla bastırmıştır. Kitap, küçük boyda 74 sayfadan ibarettir. Mündericatında 43 gazel, bir tesdis, üç tahmis ve birkaç tane tarih manzumesi ile 11 mensur yazı vardır.

Ali Emîrî onun şiirlerinin nazif, inşasının ise latif olduğunu söylemektedir (Güner vd. 2003: 57). Ancak vefat ettiği zaman servetini varisleri yağma etmiş, ne kitapları ne de kendisiyle babasının şiirleri muhafaza edilebilmiştir.

Kaynakça

Beysanoğlu, Şevket (1996). Diyarbakırlı Fikir ve Sanat Adamları. C. I. Ankara: San Matbaası.

Fatîn Dâvud (1271). Hâtimetü’l-Eş’âr. İstanbul: İstihkâm Alayları Litografya Destgâhı.

Güner, Galip, N. Güner (hzl). (2003). Al Emîrî, Esâmî-i Şu’arâ-yı Âmid. Ankara: Anıl Matbaası.

Kurnaz, Cemal, M. Tatcı (hzl.) (2001). Mehmet Nâil Tuman, Tuhfe-i Nâilî Divan Şairleirnin Muhtasar Biyografileri. C. II. Ankara: Bizim Büro Yay.

Mehmed Süreyyâ. (1311). Sicill-i Osmânî. C. IV. İstanbul: Matba’a-i Âmire.

Özcan, Hidayet (hzl.) (2000). İbnü'l-Emin Mahmud Kemal İnal, Son Asır Türk Şairleri. C. III. Ankara: AKM Yay.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DOÇ. DR. HAKAN YEKBAŞ
Yayın Tarihi: 25.06.2014

Eserlerinden Örnekler

Gazel

Hasretinle eşk-i hûnînim ki rîzân oldı hep

Sû-be-sû bahr-ı gamım emvâc-ı tûfân oldı hep

Çeşm-i merdüm-küş nigâh-ı hânmân-sûz-ı hired

Reh-zenânı hüsn ü ânı âfet-i cân oldı hep 

Gamzesi tîg-ı cefâ ebrûsı çeşm-i kazâ

Âyeti seyf-i Hudâ hüsnün nigeh-bân oldı hep

Düşdi dâm-ı vuslata Keyhüsrev-i matlab deyü

Pertev-i hüsnünle mülk-i dil çerâgân oldı hep

Gûş idelden nagme-i pür-sûz u sâz-ı hâmemi

Bülbülân yek-ser Nazîf-âsâ gazel-h’ân oldı hep

Özcan, Hidayet (hzl.) (2000). İbnü'l-Emin Mahmud Kemal İnal, Son Asır Türk Şairleri. C. III. Ankara: AKM Yay. 1517.


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1RÂMİŞ, Râmiş Çelebid. ? - ö. 1708-09Doğum YeriGörüntüle
2İBRÂHÎM, Diyarbakırlıd. ? - ö. 1839Doğum YeriGörüntüle
3HÂMÎ, Ahmedd. 1679 - ö. 1747Doğum YeriGörüntüle
4NABİ, Hacı Nabi Beyd. 1788 - ö. 1856Doğum YılıGörüntüle
5TÂLİB, Seyyid Mustafa Tâlib Efendid. 1788 - ö. 1853Doğum YılıGörüntüle
6SIDKÎ, Mehmed Sâdıkd. 1788 - ö. 1860Doğum YılıGörüntüle
7GAZZİZÂDE ŞEYH ABDÜLLATİF EFENDİd. 1776? - ö. 1832Ölüm YılıGörüntüle
8NÂYÂB, Şerîf Mehmed Beyd. ? - ö. 1832Ölüm YılıGörüntüle
9ZÂKÎ, Abdullah Zâkî Efendi, A‘mâ Zâkîd. 1808-09? - ö. 1832-33Ölüm YılıGörüntüle
10CÂZİB, Surreemîni-zâde Halîl Câzibd. 1834 - ö. ?MeslekGörüntüle
11ÂKİF/MÜŞTÂK, Hasan Âkif Efendid. ? - ö. 1827MeslekGörüntüle
12ŞEHRÎ, Malatyalı Ali Çelebid. ? - ö. 1660MeslekGörüntüle
13BAHÂEDDÎN MEHMED, İstanbullud. 1845 - ö. 1917Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14LÂMÎ PAŞAd. 1816? - ö. 1896Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15OSMAN, Selânikîd. ? - ö. 19. yy.Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16RÂ’İF, Enderunlu Ahmed Râ’if Beyd. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17BEYÂNÎd. ? - ö. 1628Madde AdıGörüntüle
18ŞEMSÎ, Mevlânâ Şemsî, Şemsî Çelebid. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle