RAHMÎ, İbrahîm Rahmî Efendi

(d. 1255/1839 - ö. 1312/1894)
divan şairi ve nasir
(Divan/Yazılı Edebiyat / 19. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Asıl adı İbrahîm Rahmî Efendi’dir. Şiirlerinde Rahmî mahlasını kullandı. Şevval 1255/1839 yılında Girit adasının Kandiye şehrinde doğdu. Kandiyeli Abdülhamîd Ağa’nın oğludur. İbtidai mektebinde okuduktan sonra dayısı Hoca Sâlih Râcih Efendi’den ve diğer âlimlerden ders gördü. Girit’te bulunduğu sırada şiirlerini okuyup takdir eden Âlî Paşa tarafından salise rütbesiyle Nalviz kazası kaymakam muavinliğine atandı. Kandiye mutasarrıfı Edhem Pertev Paşa’nın uygun bulmasıyla Kandiye, 1285/1868’de İzmir İdare meclisleri baş kitabetine, daha sonra rüsumat tahrirat baş kitabetine tayin edildi. İzmir’deyken Yozgatlı Mustafa Keşfî Efendi’nin derslerine devam ederek icazet aldı. 1296/1879’da Girit Rüsumat Nezaretine, 1303/1886’da Preveze Rüsumat Nezareti vekâletine, 1305/1887’de Cidde Rüsumat Nezaretine tayin olundu. Hac görevini yerine getirdi. Cidde’nin havasına alışamadı ve İstanbul’a geldi. Mütemayiz rütbesi tevcih ve 1308/1889’da İskenderun Rüsumat Nezaretine atandı. 1310/1892’da İstanbul’a gelip bir ay sonra geri İskenderun’a döndü. Mübtela olduğu baş ağrısının etkisiyle 10 Rebiulevvel 1312/11 Eylül 1894 yılında İskenderun’da vefat etti. Vasiyeti üzerine Bilan mevkisindeki kabristana defnedildi. Muallim Fevzî Efendi ölümüne “Târîh-i irtihâlin kayd itdi kilk-i Fevzî/Rahmî Efendi kıldı cidden cinâna rıhlet” beytini tarih düşürdü.
Eserleri şunlardır:
1. Vâsıtatü’s-Sülûk fî Siyâseti’l-Mülûk: Arapçadan çeviridir. 1879’da basıldı.
2. Ferâidü’l-Fevâid: Hâfız-ı Şîrâzî Dîvânı’nın şerhidir. Basılmamıştır.
3. Âdâb-ı İnsân: İmam-ı Gazâlî’nin Bidâyetü’l-Hidâye adlı eserinin bir kısmının çevirisidir. Basılmamıştır.
4. Risâle-i Râbıta: Mevlânâ Hâlid’in rabıtaya dair risalesinin çevirisidir.
İhyâ-yı Ulûm çevirisi ise ölümüyle yarım kaldı.
İbrahîm Rahmî Efendi; Türkçe, Arapça, Farsçada nazım ve nesire muktedir bir edip idi.

Kaynakça

Baştuğ, İbrahim (hzl.) (2002). İbnü’l-Emin Mahmud Kemal İnal, Son Asır Türk Şâirleri. C. IV. Ankara: AKM Yay.

Cunbur, Müjgan (2007). “Rahmî”. Türk Dünyası Edebiyatçıları Ansiklopedisi. C.7. Ankara: AKM Yay. 278.

Kurnaz, Cemal ve Mustafa Tatcı (hzl.) (2001). Mehmed Nâil Tuman, Tuhfe-i Nâilî -  Divan Şairlerinin Muhtasar Biyografileri.  C.I. Ankara: Bizim Büro Yay.

Tatcı, Mustafa, Cemal Kurnaz (hzl.) (2000). Bursalı Mehmed Tahir, Osmanlı Müellifleri. C. I. Ankara: Bizim Büro Yay.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DOÇ. DR. MEHTAP ERDOĞAN
Yayın Tarihi: 25.11.2014
Güncelleme Tarihi: 30.11.2020

Eserlerinden Örnekler

Gazel
Dil âşinâ-yı sırr-ı hüviyyet değil midir
Meclâ-yı lem’a-i ahediyyet değil midir


Dil vâkıf-ı rümûz-ı hikem olsa çok değil
Üstâdı nüktedân-ı hakîkat değil midir

 

Rencîde etme kalbini zinhâr kimsenin
Kesr-i kulûb mûcib-i nekbet değil midir


Tâkey hevâ-yı befs ile şeytâna ibtidâ
Bu hâletin nihâyeti haybet değil midir

 

Bir nîm-nigâhı mülket-i dil pâdişâhının
Rahmî medâr-ı feyz ü sa’âdet değil midir
(Baştuğ, İbrahim (hzl.) (2002). İbnü’l-Emin Mahmud Kemal İnal, Son Asır Türk Şâirleri. C. IV. Ankara: AKM Yay. 1780.)


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1ME’ÂBÎ, Lağımcıbaşı-zâde Şeyh Hacı Ahmed Me’âb Efendid. ? - ö. 1798-99Doğum YeriGörüntüle
2FEHMÎ, Mustafâ Mazlûm Fehmî Paşad. 1812 - ö. 1861Doğum YeriGörüntüle
3CEZBÎ, Ahmed Efendid. ? - ö. 1781Doğum YeriGörüntüle
4LEBÎB, İbrâhim Lebîbd. 1839 - ö. 1902Doğum YılıGörüntüle
5Ali Suavid. 8 Aralık 1839 - ö. 20 Mayıs 1878Doğum YılıGörüntüle
6BÂDÎ, RÂCİH, Ahmedd. 1839 - ö. 1908Doğum YılıGörüntüle
7CELÂLÎ, Mustafad. 1829-1830 - ö. 1893-1894Ölüm YılıGörüntüle
8SÂMİH, Nasûhî-zâde Mehmed Sâmih Efendid. ? - ö. 1894Ölüm YılıGörüntüle
9HÜSNÎd. ? - ö. 1894 ds.Ölüm YılıGörüntüle
10SÂLÂR, Mirza Hüseyind. ? - ö. 1877-78MeslekGörüntüle
11RİF'AT, Hacı Mehmed Efendi, Karslıd. ? - ö. 1895MeslekGörüntüle
12MAHFUZİ/YOKSUL, Durdu Mehmet Yoksuld. 1923 - ö. 23.11.2012MeslekGörüntüle
13ŞÂDÎ, Süleymând. 1830 - ö. 1900Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14NEVRES, Nevres-i Sâlisd. ? - ö. 19. yy.Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15SAFVET, Mehmed Es‘ad Safvet Paşad. 1815 - ö. 1883Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16BÂRÎd. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17ŞEYHÎ, Hayreddîn Efendid. ? - ö. 1608Madde AdıGörüntüle
18CÛDÎ, Merzifonlu Muallim İbrâhîm Cûdîd. Kasım 1850 - ö. 19 eylül 1931Madde AdıGörüntüle