RAHMÎ, İbrahîm Rahmî Efendi

(d. 1839/1255 - ö. 1894/1312)
divan şairi ve nasir
(Divan/Yazılı Edebiyat / 19. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Asıl adı İbrahîm Rahmî Efendi’dir. Şiirlerinde Rahmî mahlasını kullandı. Şevval 1255/1839 yılında Girit adasının Kandiye şehrinde doğdu. Kandiyeli Abdülhamîd Ağa’nın oğludur. İbtidai mektebinde okuduktan sonra dayısı Hoca Sâlih Râcih Efendi’den ve diğer âlimlerden ders gördü. Girit’te bulunduğu sırada şiirlerini okuyup takdir eden Âlî Paşa tarafından salise rütbesiyle Nalviz kazası kaymakam muavinliğine atandı. Kandiye mutasarrıfı Edhem Pertev Paşa’nın uygun bulmasıyla Kandiye, 1285/1868’de İzmir İdare meclisleri baş kitabetine, daha sonra rüsumat tahrirat baş kitabetine tayin edildi. İzmir’deyken Yozgatlı Mustafa Keşfî Efendi’nin derslerine devam ederek icazet aldı. 1296/1879’da Girit Rüsumat Nezaretine, 1303/1886’da Preveze Rüsumat Nezareti vekâletine, 1305/1887’de Cidde Rüsumat Nezaretine tayin olundu. Hac görevini yerine getirdi. Cidde’nin havasına alışamadı ve İstanbul’a geldi. Mütemayiz rütbesi tevcih ve 1308/1889’da İskenderun Rüsumat Nezaretine atandı. 1310/1892’da İstanbul’a gelip bir ay sonra geri İskenderun’a döndü. Mübtela olduğu baş ağrısının etkisiyle 10 Rebiulevvel 1312/11 Eylül 1894 yılında İskenderun’da vefat etti. Vasiyeti üzerine Bilan mevkisindeki kabristana defnedildi. Muallim Fevzî Efendi ölümüne “Târîh-i irtihâlin kayd itdi kilk-i Fevzî/Rahmî Efendi kıldı cidden cinâna rıhlet” beytini tarih düşürdü.
Eserleri şunlardır:
1. Vâsıtatü’s-Sülûk fî Siyâseti’l-Mülûk: Arapçadan çeviridir. 1879’da basıldı.
2. Ferâidü’l-Fevâid: Hâfız-ı Şîrâzî Dîvânı’nın şerhidir. Basılmamıştır.
3. Âdâb-ı İnsân: İmam-ı Gazâlî’nin Bidâyetü’l-Hidâye adlı eserinin bir kısmının çevirisidir. Basılmamıştır.
4. Risâle-i Râbıta: Mevlânâ Hâlid’in rabıtaya dair risalesinin çevirisidir.
İhyâ-yı Ulûm çevirisi ise ölümüyle yarım kaldı.
İbrahîm Rahmî Efendi; Türkçe, Arapça, Farsçada nazım ve nesire muktedir bir edip idi.

Kaynakça

Baştuğ, İbrahim (hzl.) (2002). İbnü’l-Emin Mahmud Kemal İnal, Son Asır Türk Şâirleri. C. IV. Ankara: AKM Yay.

Cunbur, Müjgan (2007). “Rahmî”. Türk Dünyası Edebiyatçıları Ansiklopedisi. C.7. Ankara: AKM Yay. 278.

Kurnaz, Cemal, Mustafa Tatcı (hzl.) (2001). Mehmed Nâil Tuman, Tuhfe-i Nailî-Divan Şairlerinin Muhtasar Biyografileri. C. I. Ankara: Bizim Büro Yay.

Tatcı, Mustafa, Cemal Kurnaz (hzl.) (2000). Bursalı Mehmed Tahir, Osmanlı Müellifleri. C. I. Ankara: Bizim Büro Yay.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DOÇ. DR. MEHTAP ERDOĞAN
Yayın Tarihi: 25.11.2014

Eserlerinden Örnekler

Gazel
Dil âşinâ-yı sırr-ı hüviyyet değil midir
Meclâ-yı lem’a-i ahediyyet değil midir


Dil vâkıf-ı rümûz-ı hikem olsa çok değil
Üstâdı nüktedân-ı hakîkat değil midir

Rencîde etme kalbini zinhâr kimsenin
Kesr-i kulûb mûcib-i nekbet değil midir


Tâkey hevâ-yı befs ile şeytâna ibtidâ
Bu hâletin nihâyeti haybet değil midir

Bir nîm-nigâhı mülket-i dil pâdişâhının
Rahmî medâr-ı feyz ü sa’âdet değil midir
Baştuğ, İbrahim (hzl.) (2002). İbnü’l-Emin Mahmud Kemal İnal, Son Asır Türk Şâirleri. C. IV. Ankara: AKM Yay. 1780.


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1RÂCİH, Sâlih Râcih Efendid. ? - ö. 1852 ds.Doğum YeriGörüntüle
2RÂŞİD, Ali Râşid Efendi, Kandiyelid. 1858 - ö. 1917Doğum YeriGörüntüle
3LEBÎB, Müftî Efendi-zâded. ? - ö. 1768-69Doğum YeriGörüntüle
4NA'TÎ, Ahmed Hüsameddin Deded. 1839 - ö. 1900Doğum YılıGörüntüle
5İsmail Hakkı Paşad. 1839-40 - ö. 18 Ocak 1913Doğum YılıGörüntüle
6SEYYİDd. 1839-1840 - ö. 1910Doğum YılıGörüntüle
7EŞREF PAŞA, Bursalıd. 1820 - ö. 1894Ölüm YılıGörüntüle
8SEYRANÎd. 1835 - ö. 1894Ölüm YılıGörüntüle
9VAHDETÎ, Mehmedd. 1834 - ö. 1894Ölüm YılıGörüntüle
10KUBAT, Hacı Osman Kubatd. 1940 - ö. 05.11.2018MeslekGörüntüle
11SEZAİ, Sezai Arabacıd. 1959 - ö. ?MeslekGörüntüle
12Necdet Şahind. 1929 - ö. ?MeslekGörüntüle
13NECMÎ, Mehmed Necmeddînd. ? - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14ŞEMSÎ, Şemseddîn Beyd. ? - ö. 1846Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15VEFÂYÎ, Tiranlı Hacı Edhem Beyd. ? - ö. 1859 öncesiAlan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16SAÎD, Ahmed Saîd Efendid. ? - ö. 1708-09Madde AdıGörüntüle
17CELÂLÎ, Mustafad. 1829-1830 - ö. 1893-1894Madde AdıGörüntüle
18CELÎLÎd. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle