İDRİS, İdris Likoğlu

(d. 1949 / ö. 1991)
kemençeli âşık
(Âşık / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

İdris Likoğlu, 1949 yılında Trabzon’un Köprübaşı ilçesinde Büyükdoğanlı köyünde dünyaya gelmiştir. İdris mahlasını kullanır. Likoğlu sülalesindendir. Askere gideceği sene birini vurur. Ömrü cezaevinde geçer. Bu durumu “Evlerinin saçağı/ Aspola’nın alçağı/İdris girdi belaya/Oldu kanun kaçağı” diyerek ifade eder. Kahvehanelerde, oturaklarda, şenliklerde, ırgatlarda atma türküler söyler. Dört evlilik yapar ve bu durumu “İdris senin işlerin/ Hep delülük delülük/ Hiç yakışmadı sana/ Bu dördüncü evlülük” şeklinde dile getirir.  Likoğlu, 1991 yılında değirmene giderken köyünden birisi tarafından vurulur (Çakır 2020a). Likoğlu’nun genç yaşta ölümü üzerine kendisini kemençeli âşık olarak örnek alan yöre âşıklarından Âşık Süleyman Göksal, şu ağıtı yakar: “İdris’imi vurdular/Kara haberi geldi/İdris’imin acısı/Yaktı bütün milleti/Kan akardı kalkmazdı/Tabut yerden kalkmazdı/İnsan evladı olan /Sana kurşun atmazdı” (Çakır 2020b).

İdris Likoğlu, kemençeli âşıktır. İrticali güçlüdür. “İdris senin işlerun/ Hep ağlamak ağlamak/ İslam’ın şartı beştur/ Biri da kemençe çalmak” diyerek kemençeye duyduğu sevgisini mizahi bir üslupla dile getirir. Yörenin ağız özelliklerini şiirlerinde yansıtan İdris’in dili sade ve anlaşılır Türkçedir: “Bir yumruk vuracağım/ Kıracağum dişini/Tarlalar biçildi mi/ Ben bilirim işimi”.  Genellikle 7’li hece ölçüsüyle ve mani tipinde şiirlerini icra eder. Ayrıca İdris, yörede konuşulan Rumca ile de atma türküler söyler (Çakır 2020a). Likoğlu’nun şiirleri herhangi bir yerde kayıtlı olmadığından, kendisine dair bilgi ve şiirler, onunla aynı eğlence ortamlarında bulunan ve şiirlerini belleğinde muhafaza eden arkadaşı Mustafa Çakır’dan tespit edilmiştir. 

Kaynakça

Çakır, Emine (2020a). Mustafa Çakır, 1954 Trabzon Köprübaşı Yılmazlar Mahallesi doğumlu, ortaöğretim mezunu, iş adamı [28 Kasım 2020 tarihinde Emine Çakır tarafından Mustafa Çakır ile yapılan görüşme kaydından alınmıştır]

Çakır, Emine (2020b). Süleyman Göksal, 1971 yılında Trabzon/ Köprübaşı doğumlu, ilkokul mezunu, âşık [15 Kasım 2020 tarihinde Emine Çakır tarafından Mustafa Çakır ile yapılan görüşme kaydından alınmıştır.]

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: Dr. Öğretim Üyesi Emine ÇAKIR
Yayın Tarihi: 18.12.2020
Güncelleme Tarihi: 18.12.2020

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1AFACAN, Sakine Şahind. 1907 - ö. 1971Doğum YeriGörüntüle
2SULTAN BEKCİd. 1969 - ö. -Doğum YeriGörüntüle
3HİLMÎ, Mehmed Emînd. 1831 - ö. 1884Doğum YeriGörüntüle
4TAYYARÎ, Zeki Tipid. 1949 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
5Arzu K. Ayçiçekd. 10 Nisan 1949 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
6Hasan Kallimcid. 16 Nisan 1949 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
7ELİF YAĞLI (AK ELİF)d. 1913 - ö. 05.01.1991Ölüm YılıGörüntüle
8AHMET, Ahmet Bozkurtd. 1926 - ö. 04.11.1991Ölüm YılıGörüntüle
9Mehmet İhsan Yüced. 23 Ocak 1929 - ö. 15 Mayıs 1991Ölüm YılıGörüntüle
10TATAROĞLU, Ali Rıza Öztürkd. 1933 - ö. ?MeslekGörüntüle
11MELEK TEMELd. 02.03.1968 - ö. ?MeslekGörüntüle
12ABBASKULU, Abbaskulu Mehemmed Tağıoğlud. 1852 - ö. 1936MeslekGörüntüle
13YEŞİLYURTLU, Hilmi Özdemird. 1956 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14BALKAYMAK, Halil Kaymakd. 1942 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15KADİR BABA, Kadir Kartald. 1932 - ö. 25.05.2001Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16Mevlânâ İdris Zengind. 15 Mart 1966 - ö. 7 Haziran 2022Madde AdıGörüntüle
17MEYDANÎ, İdris Eroğlud. 03.03.1942 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
18İDRİS, Şeyh İdris-i Muhtefîd. ? - ö. 1615Madde AdıGörüntüle