ŞAHİN GİRAY

(d. ?/1745 - ö. ?/1787)
han, divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 18. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

İkinci Devlet Giray'ın torunu ve Topal Ahmed Giray'ın oğludur. 48. ve en son Kırım Hanı olan Şahin Giray, Edirne’de doğdu. Kardeşi Sahip Giray Han zamanında kalgaylık yaptı, 1777 yılında ise Kırım Hanı oldu. Şahin Giray'ın gençlik yıllarında yapılan 1768-1774 Osmanlı Rus savaşı, Kırım Tatarları için büyük kayıplarla sonuçlandı. Ruslar Kırım’daki bütün stratejik kaleleri ellerine geçirdiler. Savaşın sonunda imzalanan Küçük Kaynarca Antlaşmasına göre Kırım Osmanlı Devleti’nden özerklik kazandı ve Rusya'nın kontrolüne girdi. Bu gelişmeler sonucu Kırım hanı artık göstermelik bir konuma düşmüştü. Rusya'nın baskılarına dayanamayan Şahin Giray, 1783 yılında hayatını kurtarmak amacıyla Hanlığın kapılarını Rus ordularına açtı. 1787 yılına kadar St. Petersburg’da ev hapsinde yaşadı. Daha sonra Rusya'yı terk ederek Edirne'ye geldi. Ardından Rodos’a sürgün edildi ve orada 1787 yılında idam edildi. Şahin Giray, Kırım hanedan mensuplarının çoğu gibi güzel sanatların çeşitli şubeleriyle, bu arada şiirle de uğraştı. İsmini mahlas olarak kullandı. Örnek olarak verilen şiiri aynı zamanda Divan şiiri örnekleri arasında sayıca az olan resim şiir özelliği de taşımaktadır (Şenödeyici 2009: 587).

Kaynakça

 Çiftçi, Ömer (hzl.). Fatîn Dâvud Hâtimetü’l-Eş‘âr, http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/belge/1-83500/tezkireler.html (E.T. 16.06.2013).

 Halim Giray (1321). Gülbin-i Hânân. İstanbul.

 İnalcık, Halil. (2002) "Kırım Hanlığı". DİA.XXV. Ankara: İSAM Yay.

 İpekten, Haluk vd. (1998). Tezkirelere Göre Divan Edebiyatı İsimler Sözlüğü. Ankara: KTB Yay.

 İsen, Mustafa (2000). "Kırım Hanedanının Şairliği". Bilig 15: 81-90.

 İsen, Mustafa, Ali Fuat Bilkan, Tuba Işınsu Durmuş (2012). Sultanların Şiirleri Şiirlerin Sultanları. İstanbul: Kapı Yay.

 Kurnaz, Cemal ve Halil Çeltik (2000). Osmanlı Dönemi Kırım Edebiyatı. Ankara: Kurgan Edebiyat.

 Kurnaz, Cemal ve Mustafa Tatçı (hzl.) (2001). Nâil Tuman, Tuhfe-i Nâ’ilî. Ankara: Bizim Büro Yay.

 Kurnaz, Cemal ve Halil Çeltik (2012). "Hanlık Dönemi Kırım Şairleri Hakkında Bazı Tespit ve Değerlendirmeler". Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi 51: 275-294.

 Öztuna Yılmaz (1996). Devletler ve Hanedanlar. Ankara: KTB Yay.

 Şenödeyici, Özer (2009). "Osmanlının Görsel Şiirleri III: Trajedinin Gölgesinde Hüner Gösterisi". Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi The Journal of International Social Research 2/6.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: PROF. DR. MUSTAFA İSEN
Yayın Tarihi: 26.02.2014
Güncelleme Tarihi: 16.11.2020

Eserlerinden Örnekler

GAZEL

Yâr gelüp ‘âşıkıñ menzilini kılsa cây

İtmeye mi gün yüzi dîdeleri rûşenây

Yayup o kâkülleri gün yüze kıldıñ nikâb

Menzil-i ‘akrebde yâ münhasif olmışdır ay

Yanaşup ol mâha yâ hançer-i ser-tîzini

Eylesem agyârınıñ sînesini hemçü nây

Yâr delerse eger sînemizi kâ’iliz

Tek bizi ol meh-likâ lutfına kılsun sezây

Yan virüp ey meh-likâ kaçma bu gam-hˇâreden

Âteş-i hicrân ile yanmağa görme revây

Yaz semender gibi yanmaga tâlibliyim

Ey kalem ‘arz it eger diler ise ol hümây

Yâver olursa eger lutf-ı Hudâ bir kula

Bir pula muhtâc iken dehre olur pâdişây

Yâ meh-i rahşânda mı dehre ziyâ-bahş olan

Tal‘at-ı rûyuñ mudur ‘âleme viren cilây

Yaş düşüp dîdeden rûyuñ ider ârzû

Kudret ile gün yüzüñ olmada şeb-nem-resây

Yâ lec idüp müdde‘î gün yüzüñ inkâr ider

Eyler idi ol gabî ‘âkil ise zerre rây

Yap reh-i tecrîdde âkil isen bir ribât

Kâfile-i ehl-i ‘aşka eyleye kârbân-serây

Yâre ider ehl-i ‘aşk turmayup ‘arz-ı hüner

Nevbet-i ‘arz-ı hüner sende mi Şâhîn Girây

Yâr-ı ser-firâz-ı men sende o kaş [u] göz ki var

Katli içün ‘âşıkıñ yâ ne gerek ok u yay

(Şenödeyici, Özer (2009). "Osmanlının Görsel Şiirleri III: Trajedinin Gölgesinde Hüner Gösterisi". Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi The Journal of International Social Research 2/6: 588-590.)


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1ŞÂHİDÎ, Edirnelid. ? - ö. 1504-05 ?Doğum YeriGörüntüle
2HAFÎ (Huffî/Haffî/Hufî ?)d. ? - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3FEYZÎ, Halıcı-zâde İbrahîm Feyzî Beyd. ? - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4RÂMİZ, Ahmed Râmiz Beyd. ? - ö. 1787-88Ölüm YılıGörüntüle
5NAZÎF, Mehmed Efendid. ? - ö. 3 Eylül 1787Ölüm YılıGörüntüle
6NESÎB, Gazzî-zâde Mustafa Nesîb Efendid. 1722-1723 - ö. 24.10.1787Ölüm YılıGörüntüle
7YETÎMÎ, Germiyanlıd. ? - ö. ?MeslekGörüntüle
8Mehmet Çavuşd. 02 Eylül1933 - ö. ?MeslekGörüntüle
9Ümit Denizerd. 25 Şubat 1948 - ö. ?MeslekGörüntüle
10ZÂHİRÎ, Zâhirî Çelebid. ? - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
11NÂBÎ, Halil Nâbî Çelebid. ? - ö. 1732-33Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
12BEDRÎ, Şeyh Mahmûd Bedreddin Efendid. ? - ö. 1773-74Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
13HÂLÎ, Ahmed Hâlî Efendid. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle
14KÂŞİFÎ, Mehmed Efendid. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle
15HALÎMÎ, Mevlânâ Abdülhalîm bin Alî, Halîmî Çelebi, Abdülhalîm Efendid. ? - ö. 1517-18 ?Madde AdıGörüntüle