Madde Detay

Ankara'da 1269/1852 yılında doğdu. Asıl adı İbrâhim Edhem Hâlis Efendi'dir. Şiirlerinde Hâlis mahlasını kullandı. Babası, Ankara redif binbaşılığında bulunan Hasan Bey'dir. Dârulfünûn Kütüphanesi müdürü Fehmî Bey, Hâlis Edhem Efendi'nin oğludur. Öğrenimini İstanbul'da yaptı. Eyüp'te Kalenderhâne Sıbyan Mektebi'nde ve Ayvansaray Rüşdî Mektebi'nde okudu. 1283/1866 yılında Tophâne Birinci Dâ'ire-i Hisâbiyye Kalemi'ne girdi. Görevinde yükselerek 1298/1881 senesinde Muhasebe Kalemi müdürlüğüne, 1323/1905 yılında 4.000 kuruş maaşla Tophane Muhasebeciliği'ne tayin edildi. Ulâ Sınıf-ı Evvelî rütbesini, ikinci rütbe Osmânî ve Mecîdî nişanlarını aldı. 1325/1907 senesinde kendi isteğiyle emekliye ayrıldı. 1335/1917 yılında İstanbul'da vefat etti. Eyüp'te imaret karşısındaki kabristana defnedildi.

Şiirleri hakkında edebî bir değerlendirme yapmayan İbnü'l-Emin'e göre Hâlis Edhem Bey, şiirlerini evlenmeden önceki dönemde söylemiş, evlendikten sonra ise meşguliyetinin çokluğundan dolayı hiç şiir söylememiştir. İbnü'l-Emin bu bilgiyi Dârulfünûn Kütüphanesi müdürü olan Edhem Bey'in oğlu Fehmî Bey'den aldığını bildirmektedir (İnal 1988: 528). Şiirlerine örnek Son Asır Türk Şairleri'ndedir.

İnal, İbnü'l-Emin Mahmud Kemal (1988). Son Asır Türk Şairleri. C. I. İstanbul: Dergah Yay.

Gazel

Vasfına yazsam gazeller gerçi nâ-ma'dûd olur

Nâr-ı hasret parlayup gitdikçe âhım dûd olur

Arz-ı hâcet eylemek mümkin mi âyâ zâtına

Hâl-i ruhsârın görünce âşıkın bîhûd olur

Mest olup âzâde-ser gezsem cihânda ser-te-ser

Dilde gam aşkınla cânâ dem-be-dem mevcûd olur

Esb-i kûşiş her ne denlü itse irhâ-yı inân

Kişver-i vaslın şehâ meftûh iken mesdûd olur

Hâlisâ kullukladır câh-ı ulâya irtikâ

İstikâmet ehline dîdâr-ı Hak mev'ûd olur

(İnal, İbnü'l-Emin Mahmud Kemal (1988). Son Asır Türk Şairleri. C. I. İstanbul: Dergah Yay. 528.)