LÜZÛMÎ, Besnili

(d. 1218/1802 - ö. 1283/1867)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 19. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

1218/1802'de Adıyaman'ın Besni İlçesi'nde doğmuştur. Urfa, Halep, Diyarbakır medreselerinde eğitim görmüş; daha sonra müderrislik ve müftülük yapmıştır. Bugün "Lüzûmîzâde" olarak bilinen Lüzûmî'nin torunları "Uslu" soyadını taşımakta ve torunlarından bazıları hâlen Besni'de ikamet etmektedir. Besnili Lüzûmî Efendi 1283/1867 tarihinde vefat etmiştir. Kabri Adıyaman'ın Besni İlçesi'ne bağlı Sülüklü Dere'dedir.

Lüzûmî'nin tek eseri Dîvân'ıdır. Bu eserin kaybolduğu sanılıyordu. Dîvân'ın en son eski Malatya Milletvekili Fevzî Efendi'ye intikal ettiği ve ortadan kaybolduğu rivayet edilse de işin aslı başkadır. Zira, Dîvân'ın Millî Kütüphane'ye yanlış kaydedilmesinden dolayı yıllardır kaybolduğu hükmü oluşmuştur. Dîvân yanlışlıkla Diyarbakılı Lüzûmî Ahmed isimli bir şair adına kaydedilerek ciddi bir hata yapılmıştır.

Lüzûmî'nin Dîvân'ının büyük bölümü gazellerden müteşekkildir ve bu gazellerin çoğunluğu liriktir. Özellikle aşk ve sevgiliyle ilgili şiirlerle şair, lirizmin zirvesine çıkar. Lüzûmî aşkı, hüznü, acıyı, ayrılığı çok samimi ve içten terennüm etmiştir.

Kaynakça

Bilgin, M. Şemsettin. (2010). Adıyamanlı Şairler. Adıyaman: Adıyaman Ticaret ve Sanayi Odası Yay.

Kızıltaş, Maşallah. (2014). Besnili Lüzûmî Dîvânı Tahlil-Transkripsiyonlu Metin-Dizin. Yüksek Lisans Tezi. Bingöl: Bingöl Üniversitesi.

Komisyon. (1987). Bütün Yönleriyle Besni. Besni: Besni Kaymakamlığı Yay.

Lüzûmî. Dîvân. Millî Kütüphane 06 Mil Yz A 5380/2 Arşiv Numaralı Yazma Eser.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: MAŞALLAH KIZILTAŞ
Yayın Tarihi: 14.11.2014
Güncelleme Tarihi: 01.12.2020

Eserlerinden Örnekler

 Gazel

Geçdi gönlüm dil-rübâ al aşkını ver gönlümü

Görmedim senden vefâ al aşkını ver gönlümü

Bunca yıllar âteş-i hicrâna yanmışken yine

Etme ey zâlim cefâ al aşkını ver gönlümü

Sen ki benden yâd ile etdin ise cânânelik

Ben de buldum âşinâ al aşkını ver gönlümü

Cevr sen kes meyl ben lutfun bana lâzım degil

Fasl olup tâ bir yana al aşkını ver gönlümü

Âşıka rahm eyleyüp üftâde kadrin bilmedin

Bî-vefâsın bî-vefâ al aşkını ver gönlümü

Su gibi çıkdın Lüzûmî'nin gözünden ey sanem

Ba'd-ez-în yâ hû sana al aşkını ver gönlümü

(Kızıltaş, Maşallah. (2014). Besnili Lüzûmî Dîvânı Tahlil-Transkripsiyonlu Metin-Dizin. Yüksek Lisans Tezi. Bingöl: Bingöl Üniversitesi. 186.)


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1RIFAT BABA, Abdurrahmand. 1807 - ö. 1869Doğum YeriGörüntüle
2KEDERÎ, Abuzer Yılmazd. 1949 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3İsmet Emred. 01 Ocak 1967 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4ABDURRAHMAN FEVZÎ EFENDİ, Kütahyalıd. 1802 - ö. 1864Doğum YılıGörüntüle
5ÂLİM, Müderris-zâde Mehmed Âlim Efendid. 1802 - ö. 1881Doğum YılıGörüntüle
6YÜMNÎ, Süleymân Yümnî Efendid. 1802-03 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
7ZAHMÎ, Çankırılı Ahmedd. ? - ö. 1866-1867Ölüm YılıGörüntüle
8ŞÂKİR, Müftü Ebûbekir Efendi-zâde Ahmed Efendid. 1802-03 - ö. 1867-68Ölüm YılıGörüntüle
9KEŞFÎ, Ömerd. 1835 - ö. 1867Ölüm YılıGörüntüle
10SEYYİD, Seyyid Mesud Efendid. ? - ö. Kasım-Aralık 1672MeslekGörüntüle
11YÜMNÎ, Osman-zâde/Şeyhzâde Mehmed Yümnî Efendid. ? - ö. 1739-40MeslekGörüntüle
12HASÎB, Mü'min-zâde Ahmed Efendid. ? - ö. 1752-53MeslekGörüntüle
13ABDÜLKÂDİR BEY, Ustrumcalıd. ? - ö. 1912 ds.Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14HAYRET, Bahâeddîn Hayret Efendid. ? - ö. 1886Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15FETHÎ, Zülfikard. ? - ö. 19. yy.Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16HİCRÎ, Ahmed Hicrî, Tosyalıd. 1875 - ö. 1920Madde AdıGörüntüle
17SEYYİD, Abdurrahman Nesîb Deded. ? - ö. 1842Madde AdıGörüntüle
18HÂCİBÎ, Hacı Sâlih-zâde Halîl Hâcibîd. ? - ö. 1824Madde AdıGörüntüle